Công nghệ mở rộng không gian phát triển văn hóa Việt Nam

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng (bên phải) chủ trì buổi tiếp và làm việc với đoàn công tác của Tập đoàn Meta do ông Sarim Aziz, Giám đốc Chính sách công khu vực Đông Nam Á làm Trưởng đoàn. Nguồn: bvhttdl.gov.vn

Công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi phục vụ văn hóa

Trong lịch sử phát triển của nhân loại, mỗi cuộc cách mạng công nghệ đều làm thay đổi cách con người lưu giữ và truyền bá các giá trị văn hóa. Nếu trước đây di sản chủ yếu được gìn giữ qua sách, tư liệu, bảo tàng hay các hoạt động giới thiệu trực tiếp, thì ngày nay không gian số đã trở thành một “không gian văn hóa” mới, nơi những giá trị truyền thống có thể tiếp cận hàng triệu người trong thời gian rất ngắn.

Ở nước ta, quốc gia sở hữu hệ thống di sản phong phú cùng nền văn hóa giàu bản sắc, việc khai thác hiệu quả các nền tảng số không đơn thuần là đổi mới phương thức truyền thông. Quan trọng hơn, đó là cơ hội để gia tăng giá trị của di sản, kết nối văn hóa với du lịch, công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo và mở rộng không gian phát triển văn hóa trong thời đại số.

Từ góc nhìn đó, buổi làm việc ngày 25/6 giữa Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Huy Dũng và đoàn công tác của Tập đoàn Meta do ông Sarim Aziz, Giám đốc Chính sách công khu vực Đông Nam Á làm Trưởng đoàn không chỉ là cuộc trao đổi về hợp tác công nghệ. Những nội dung được hai bên đề cập đều gắn với các vấn đề cốt lõi của quá trình chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, từ xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh; quản lý nội dung phù hợp với hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam đến đào tạo nguồn nhân lực số, hỗ trợ cộng đồng sáng tạo nội dung, quảng bá văn hóa và phát triển du lịch trên các nền tảng số.

Meta cũng bày tỏ mong muốn tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong việc quảng bá hình ảnh đất nước thông qua hệ sinh thái số của mình. Với 9 Di sản thế giới và 16 Di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO ghi danh, Việt Nam được đánh giá có nhiều lợi thế để đưa các giá trị văn hóa đến với công chúng quốc tế bằng những phương thức hiện đại hơn.

Qua đó có thể thấy, giá trị của công nghệ không nằm ở bản thân nền tảng hay các thuật toán, mà ở khả năng phục vụ con người và làm phong phú thêm đời sống văn hóa. Khi được khai thác đúng hướng, công nghệ sẽ tạo thêm những phương thức mới để bảo tồn, giới thiệu và phát huy giá trị văn hóa Việt Nam trong môi trường số.

Công nghệ góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc

Một trong những nội dung được Meta giới thiệu tại buổi làm việc là hệ thống Meta AI Business Agents. Theo giới thiệu, nền tảng này cho phép doanh nghiệp, nhà báo và nhà sáng tạo nội dung sử dụng trợ lý AI có khả năng giao tiếp bằng nhiều ngôn ngữ, góp phần mở rộng khả năng tiếp cận công chúng và thị trường quốc tế. Đây là một ví dụ cho thấy trí tuệ nhân tạo đang từng bước trở thành công cụ hỗ trợ hoạt động truyền thông, quảng bá và sáng tạo nội dung.

Tuy nhiên, nhìn từ góc độ phát triển văn hóa, công nghệ chỉ thực sự phát huy giá trị khi được đặt trong mục tiêu lớn hơn là phục vụ con người và gìn giữ, phát huy bản sắc dân tộc.

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là động lực quan trọng tạo đột phá về năng suất, chất lượng tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của đất nước. Trong khi đó, Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam tiếp tục khẳng định mục tiêu xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; phát huy sức mạnh văn hóa và con người Việt Nam, phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, đưa văn hóa trở thành nguồn lực nội sinh và động lực của phát triển bền vững.

Đặt trong tinh thần của hai nghị quyết này, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo không phải là đích đến. Điều quan trọng hơn là mở thêm phương thức để bảo tồn di sản bằng công nghệ số, kể những câu chuyện văn hóa bằng ngôn ngữ của thời đại mới, quảng bá hình ảnh đất nước, mở rộng thị trường cho các sản phẩm văn hóa và kết nối văn hóa với du lịch, kinh tế sáng tạo.

Nhìn rộng hơn, giá trị của những khuôn khổ hợp tác như giữa Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch với Meta không chỉ được đo bằng số lượng nền tảng công nghệ hay ứng dụng trí tuệ nhân tạo được đưa vào sử dụng. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng làm giàu thêm các giá trị văn hóa Việt Nam, để công nghệ không thay thế văn hóa mà trở thành phương tiện gìn giữ, lan tỏa và phát huy bản sắc dân tộc trong kỷ nguyên số. Khi công nghệ được đặt dưới mục tiêu phát triển văn hóa, mỗi bước tiến của chuyển đổi số sẽ góp phần mở rộng không gian phát triển văn hóa Việt Nam, hướng tới xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc như tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị.