Công nghệ NAO - triển vọng mới cho xử lý nước thải đô thị

Tín hiệu tích cực

Theo báo cáo của UBND phường Bắc Giang, trên địa bàn hiện có nhiều hồ, ao trong khu dân cư và các khu đô thị mới. Các hồ giữ vai trò quan trọng trong điều hòa nước mưa và tạo cảnh quan. Tuy nhiên, qua khảo sát thực tế của HĐND phường cuối tháng 10/2025, phần lớn các hồ đang trong tình trạng bồi lắng nặng, mực bùn dày, nhiều vị trí thu hẹp đáng kể diện tích mặt nước. Đáng báo động, chất lượng nước tại một số hồ suy giảm rõ rệt, mùi hôi tăng mạnh vào những ngày nắng nóng. Hệ thống thu - xả không đồng bộ, cửa cống bị bồi lấp khiến nước tù đọng, giảm khả năng tiêu thoát trong mùa mưa… Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp bách phải vừa cải tạo, nạo vét lòng hồ, vừa tìm giải pháp xử lý nước thải sinh hoạt trước khi xả ra nguồn tiếp nhận.

Hệ thống xử lý theo công nghệ NAO thực hiện thí điểm tại khu chung cư Quang Minh.

Thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, cuối tháng 10/2025, hệ thống xử lý nước thải ứng dụng công nghệ NAO - thuần sinh học do Công ty cổ phần JOKASO Việt Nam nghiên cứu và chuyển giao được lắp đặt thử nghiệm tại khu chung cư Quang Minh, phường Bắc Giang. Tại đây, 2 mô-đun xử lý công suất 5 m³/ngày đêm/mô-đun được vận hành: Một mô-đun xử lý nước thải sinh hoạt của chung cư, mô-đun còn lại xử lý nước thải từ tuyến cống xả ra hồ Quang Minh để so sánh hiệu quả với phương pháp truyền thống. Tiếp đó, hệ thống công suất lớn hơn (40 m³/ngày đêm) cũng được lắp đặt tại khu vực hồ Quang Minh; một nhà vệ sinh công cộng container tích hợp công nghệ NAO cũng được đưa vào vận hành tại chợ Quang Minh. Đầu tháng 12/2025, tỉnh tiếp tục đồng ý chủ trương lắp đặt thử nghiệm hệ thống xử lý nước thải theo công nghệ NAO tại hồ điều hòa Cung Nhượng 2.

Ông Trương Văn Đàn, Chủ tịch Hội đồng khoa học công nghệ của Công ty cổ phần JOKASO Việt Nam cho biết: Công nghệ NAO hoạt động dựa trên quá trình phân hủy sinh học tự nhiên, tăng cường oxy hòa tan và cân bằng hệ vi sinh vật. Hệ thống không sử dụng hóa chất, không phát sinh bùn thải thứ cấp, có thể tự động hóa và giám sát từ xa thông qua các phần mềm chuyên dụng. Công nghệ NAO cho hiệu quả xử lý cao, nhiều thông số ô nhiễm chính như BOD, COD, TSS giảm từ 85 - 95%. Nước sau xử lý đạt cột A theo QCVN 14:2025/BTNMT.

Sau 5 - 6 tuần vận hành thử nghiệm, kết quả quan trắc của Sở Nông nghiệp và Môi trường cho thấy: Tại khu chung cư Quang Minh, một số mẫu đạt quy chuẩn cột A; tại nhà vệ sinh công cộng, các mẫu phân tích đều cơ bản đạt QCVN 14:2025/BTNMT. Đáng chú ý, tại hồ Quang Minh cho thấy nước giảm màu xanh đục, mùi hôi tanh giảm đáng kể, tình trạng cá chết không còn như trước. Bà Đoàn Thị Chinh, khu chung cư Quang Minh chia sẻ: “Trước kia nước hồ đen kịt, mùi hôi rất khó chịu. Từ khi lắp hệ thống xử lý, nước trong hơn, không khí cũng dễ chịu hơn nhiều. Người dân chúng tôi rất phấn khởi, mong chính quyền tiếp tục duy trì để hồ sạch đẹp lâu dài”.

Trực tiếp khảo sát thực tế mô hình xử lý nước thải vào trung tuần tháng 12/2025, Chủ tịch UBND tỉnh Phạm Hoàng Sơn ghi nhận nỗ lực của các đơn vị trong việc nghiên cứu, ứng dụng công nghệ thân thiện môi trường. Đồng chí đánh giá mô hình bước đầu cho kết quả tích cực và đề nghị các sở, ngành tiếp tục theo dõi, đánh giá toàn diện để làm cơ sở xem xét nhân rộng mô hình “hồ tự làm sạch - đô thị sinh thái”.

Nghiên cứu nhân rộng mô hình trên diện rộng

Theo báo cáo của Sở Xây dựng, quá trình thử nghiệm được triển khai đúng trình tự, chỉ đạo của UBND tỉnh; các hệ thống lắp đặt, vận hành tương đối ổn định. Đặc biệt, công nghệ NAO bước đầu cho thấy hiệu quả tốt, nhất là cải thiện màu, mùi và các chỉ tiêu hữu cơ tại hồ Quang Minh. Hiện tại, hồ Quang Minh sau khi xử lý, chất lượng nước đã ổn định, ngành chức năng và chính quyền địa phương đang tiến hành theo dõi (thời gian từ 2 đến 3 tháng), sau đó làm hệ thống thủy sinh tại hồ để tự làm sạch. Đối với hồ Cung Nhượng 2, sau khoảng 1 tháng chạy thử nghiệm công nghệ NAO, nước hồ đã cải thiện khoảng 50%. UBND tỉnh giao cho phường Bắc Giang nạo vét và làm cửa phai tự động. Sau khi làm xong các việc trên và đạt hiệu quả xử lý như hồ Quang Minh thì sẽ làm hệ thống thủy sinh để tự làm sạch hồ…

Chất lượng nước hồ Quang Minh được người dân đánh giá đã cải thiện tốt hơn sau khi xử lý theo công nghệ NAO.

Mục tiêu chính của việc nhân rộng mô hình xử lý nước thải theo công nghệ NAO nhằm mang lại môi trường sống trong lành cho người dân địa phương và cải thiện môi trường sinh thái. Trong quá trình triển khai, Công ty cổ phần JOKASO Việt Nam nhận được sự phối hợp tích cực của các sở, ngành và chính quyền địa phương. Thời gian tới, Công ty sẵn sàng chuyển giao công nghệ, hỗ trợ kỹ thuật để Bắc Ninh xây dựng các dự án môi trường quy mô lớn hơn. Bên cạnh đó, doanh nghiệp tiếp tục hoàn thiện quy trình vận hành, nâng cao khả năng xử lý các chỉ tiêu chính, quyết định chất lượng nước lâu dài.

Từ kết quả bước đầu, Sở Xây dựng kiến nghị UBND tỉnh giao các đơn vị liên quan phối hợp lập dự án khoa học - công nghệ trong năm 2026 nhằm đánh giá toàn diện công nghệ NAO trong điều kiện đặc thù của tỉnh. Đồng thời, tiếp tục quan trắc định kỳ, bảo đảm tính khách quan, minh bạch. Việc nhân rộng mô hình sẽ gắn với các tiêu chí: Hiệu quả xử lý ổn định; chi phí hợp lý; tính pháp lý rõ ràng; khả năng vận hành bởi địa phương sau khi bàn giao. Nếu đáp ứng các yêu cầu này, công nghệ NAO có thể được triển khai tại các hồ điều hòa khác như: Hồ 3/2, Đầm Sen, Củ Lạc, Đồng Cửa..., những địa điểm đang được phường Bắc Giang ưu tiên cải tạo giai đoạn 2025 - 2026.

Đại diện Sở Xây dựng nhấn mạnh, thực tiễn tại phường Bắc Giang cho thấy, bên cạnh giải pháp nạo vét, cải tạo hạ tầng, việc xử lý triệt để nguồn thải trước khi xả vào hồ điều hòa là yếu tố then chốt để khôi phục và cải thiện chất lượng nước cũng như cuộc sống đô thị.

Bài, ảnh: Đức Anh