Công nghiệp hỗ trợ muốn bứt phá phải bắt đầu từ nội lực

Trước sức ép cạnh tranh ngày càng lớn và yêu cầu tiêu chuẩn khắt khe từ các tập đoàn đa quốc gia, việc nâng cao năng lực nội tại, đặc biệt là hàm lượng công nghệ, đang trở thành yêu cầu sống còn đối với doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam.

Theo Bộ Công Thương, dù số lượng doanh nghiệp Công nghiệp hỗ trợ trong nước tăng nhanh với gần 7.000 đơn vị nhưng phần lớn vẫn chỉ tham gia ở những công đoạn giản đơn, giá trị thấp. Chỉ khoảng 300 doanh nghiệp đủ năng lực tham gia chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn như Samsung, Toyota, Honda. Tỉ lệ nội địa hóa trong nhiều ngành mới đạt 30-40% và chưa đáp ứng kỳ vọng của Chính phủ.

Trong đó nguyên nhân cốt lõi, nằm ở trình độ khoa học - công nghệ còn hạn chế, năng lực R&D yếu, mức độ tự động hóa thấp và khả năng làm chủ công nghệ lõi chưa cao. Bên cạnh đó, doanh nghiệp gặp khó khăn về vốn để đầu tư thiết bị hiện đại; thiếu nhân lực kỹ thuật chất lượng cao và còn lúng túng khi tiếp cận các tiêu chuẩn quốc tế, những yêu cầu bắt buộc nếu muốn tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ thành phố Hà Nội cho biết, dù có những bước tiến, song ngành công nghiệp hỗ trợ hiện vẫn còn nhiều thách thức. Các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong nước, nhất là doanh nghiệp vừa và nhỏ, vẫn gặp nhiều khó khăn về vốn, công nghệ và năng lực quản trị. Bên cạnh đó, hạn chế trong xúc tiến thương mại và mở rộng thị trường khiến việc tham gia chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp lớn gặp nhiều trở ngại. Trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng và tiêu chuẩn ngày càng cao, các doanh nghiệp cấp 1, cấp 2 không chỉ cần sự hỗ trợ về chính sách mà còn phải chủ động nâng cao năng lực, tự thân vươn lên để tăng sức cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Gia tăng hàm lượng công nghệ là yếu tố quyết định đến sức cạnh tranh của sản phẩm cũng như doanh nghiệp. Ảnh: KT

Để tháo gỡ các điểm nghẽn công nghệ và tạo điều kiện cho doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ bước lên nấc thang giá trị cao hơn, các chuyên gia cho rằng gia tăng hàm lượng công nghệ là yếu tố quyết định đến sức cạnh tranh của sản phẩm cũng như doanh nghiệp. Hiện tại, doanh nghiệp Việt Nam đang chịu sức cạnh tranh rất lớn ở cả trong nước mà còn ở nước ngoài như Trung Quốc, Thái Lan, Campuchia, Malaysia... Do đó, nếu doanh nghiệp vẫn tập trung vào việc gia công các sản phẩm giá rẻ thì chắc chắn sẽ gặp vấn đề rất lớn trong thời gian tới.

Vì thế, gia tăng hàm lượng công nghệ sẽ là giải pháp quan trọng giúp cho các sản phẩm có thêm các giá trị gia tăng. Qua đó tạo ra những rào cản mà không phải doanh nghiệp hay các sản phẩm giá rẻ nào cũng có thể bước qua được. Khi tăng thêm hàm lượng công nghệ sẽ góp phần “mở khóa” đối với các thị trường tiềm năng hơn, có biên lợi nhuận lớn hơn.

Theo ông Hoàng Quang Phòng, Phó Chủ tịch Liên đoàn thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), phải nâng cao năng lực nội tại, từ quản trị, nhân lực đến tiêu chuẩn kỹ thuật và chất lượng sản phẩm để doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ phát triển bền vững. Doanh nghiệp Việt cần chủ động tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn, tăng cường liên kết, hợp tác theo cụm ngành và chuỗi giá trị. Đồng thời, Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm, tạo điều kiện thuận lợi về tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường. Từ đó, giúp doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ từng bước nâng cao sức cạnh tranh và khẳng định vị thế trong nền sản xuất hiện đại.

Các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ cần tăng cường áp dụng các giải pháp linh hoạt trong quản lý và điều hành sản xuất, đồng thời thúc đẩy đổi mới mô hình phát triển để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Trên cơ sở chia sẻ kinh nghiệm quản trị và thực tiễn sản xuất - kinh doanh, doanh nghiệp chủ động đề xuất các giải pháp phù hợp, tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn về vốn, công nghệ và thị trường, qua đó tạo động lực cho ngành công nghiệp hỗ trợ Việt Nam phát triển bền vững và hiệu quả hơn.

Rõ ràng công nghiệp hỗ trợ muốn phát triển bền vững không thể chỉ trông chờ vào chính sách hỗ trợ, mà cần sự chủ động vươn lên từ chính mỗi doanh nghiệp. Do đó, các doanh nghiệp Việt Nam cần làm chủ được công nghệ, chủ động tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu - đây sẽ là tiền đề cho một nền công nghệ tự chủ và bền vững thời gian tới.

Thúy Hằng/VOV1