Công nghiệp miền Trung - Tây Nguyên: Tăng tốc về đích, tạo dư địa tăng trưởng

Sản xuất công nghiệp duy trì đà tăng trưởng tích cực

Theo báo cáo của Ban Tổ chức tại Hội nghị ngành Công Thương khu vực miền Trung – Tây Nguyên lần thứ XII, năm 2026, diễn ra sáng 10/11/2026 tại tỉnh Quảng Ngãi, kết quả thực hiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ chủ yếu ngành Công Thương 10 tháng và ước cả năm 2026 của 11 tỉnh, thành phố cho thấy, dù chịu tác động từ biến động kinh tế thế giới, sản xuất công nghiệp toàn vùng vẫn duy trì đà tăng trưởng khá.

Toàn cảnh Hội nghị ngành Công Thương khu vực miền Trung - Tây Nguyên lần thứ XII, năm 2026

Trong 10 tháng đầu năm, giá xăng dầu biến động làm gia tăng chi phí sản xuất, logistics; các rào cản thương mại ngày càng gia tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp. Một số đơn vị phải điều chỉnh kế hoạch sản xuất, tối ưu chi phí, tác động đến tiến độ thực hiện đơn hàng trong và ngoài nước.

Tuy nhiên, với sự chỉ đạo của Bộ Công Thương, UBND các tỉnh, thành phố cùng nỗ lực đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực quản trị và mở rộng thị trường của doanh nghiệp, hoạt động sản xuất công nghiệp vẫn đạt kết quả tích cực.

Cụ thể, 9/11 địa phương có chỉ số IIP tăng trên 10%. Trong đó, Hà Tĩnh tăng 42,17%; Nghệ An tăng 21,49%; Quảng Trị tăng 15,49%; Quảng Ngãi tăng 13,8%; Đắk Lắk tăng 13,54%; Lâm Đồng tăng 12,53%; Thanh Hóa tăng 11,12%; Huế tăng 10,95% và Đà Nẵng tăng 10,12%. Hai địa phương còn lại là Gia Lai tăng 8,61% và Khánh Hòa tăng 7,06%.

Công nghiệp chế biến, chế tạo tiếp tục là động lực tăng trưởng chủ yếu, với các ngành lọc hóa dầu, hóa chất, luyện kim, cơ khí chế tạo, đóng tàu, ô tô, điện tử, dệt may, da giày và chế biến nông, lâm, thủy sản. Hoạt động sản xuất và phân phối điện cũng đóng góp đáng kể tại các địa phương có lợi thế về thủy điện, điện gió, điện mặt trời như Quảng Ngãi, Quảng Trị, Đắk Lắk, Gia Lai và Lâm Đồng.

Dự ước cả năm 2026, chỉ số IIP của 10/11 địa phương tăng từ 10,2% đến 21,5%; riêng Khánh Hòa ước tăng 8,5%. Kết quả này tiếp tục khẳng định vai trò của công nghiệp trong thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người lao động.

Dư địa phát triển công nghiệp còn được mở rộng từ hệ thống khu kinh tế, khu công nghiệp và cụm công nghiệp. Tính đến tháng 10/2026, toàn vùng có 13 khu kinh tế với 1.327 dự án đi vào hoạt động; 75 khu công nghiệp đã thành lập và đi vào hoạt động, thu hút 2.658 dự án với tổng vốn đăng ký 742.970 tỷ đồng, tạo việc làm cho hơn 400.599 lao động.

Đối với cụm công nghiệp, trong tổng số 894 cụm theo phương án phát triển, có 381 cụm được thành lập và 265 cụm đi vào hoạt động, thu hút 2.850 dự án, tạo việc làm cho hơn 113.284 lao động. Đây là nền tảng quan trọng để khu vực tiếp tục thu hút đầu tư, mở rộng năng lực sản xuất và phát triển công nghiệp theo hướng hiện đại.

Dự án trọng điểm mở rộng không gian tăng trưởng

Cùng với duy trì hoạt động sản xuất hiện hữu, các địa phương trong khu vực đang tập trung triển khai nhiều dự án công nghiệp quy mô lớn, tạo thêm năng lực sản xuất và động lực tăng trưởng mới.

Tại Quảng Ngãi, các dự án đáng chú ý gồm nâng cấp, mở rộng Nhà máy lọc dầu Dung Quất; Khu liên hợp sản xuất gang thép Hòa Phát Dung Quất 2; Dự án sản xuất ray đường sắt và thép đặc biệt Hòa Phát Dung Quất; Khu công nghiệp VSIP II Quảng Ngãi (giai đoạn 1).

Hà Tĩnh tập trung triển khai Nhà máy Nhiệt điện LNG Vũng Áng III, hạ tầng Khu công nghiệp Hưng Long Hà Tĩnh và Nhà máy sản xuất cánh tuabin gió Vũng Áng. Lâm Đồng có các dự án chế biến sâu bô-xít - alumin - nhôm và Nhà máy điện phân nhôm Đắk Nông. Trong khi đó, Thanh Hóa và Nghệ An cũng đang thúc đẩy nhiều dự án sản xuất nhôm công nghệ cao, gốm sứ, điện tử và công nghiệp phụ trợ.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Nguyễn Đức Tâm, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ngãi Trần Phước Hiền điều hành Hội nghị ngành Công Thương khu vực miền Trung - Tây Nguyên lần thứ XII, năm 2026.

Các dự án khi hoàn thành, đi vào hoạt động được kỳ vọng nâng cao năng lực sản xuất, gia tăng giá trị công nghiệp, thu hút đầu tư và tạo thêm việc làm. Đáng chú ý, định hướng phát triển công nghiệp tại các địa phương đang chuyển mạnh theo hướng nâng cao chất lượng, công nghệ và giá trị gia tăng.

Quảng Ngãi đã tham mưu ban hành Nghị quyết số 07-NQ/TU ngày 22/6/2026 về phát triển các ngành công nghiệp mũi nhọn, chú trọng chế biến, chế tạo và công nghiệp công nghệ cao. Hà Tĩnh xây dựng Đề án phát triển công nghiệp hỗ trợ, chế biến, chế tạo đến năm 2030; Lâm Đồng nghiên cứu cơ chế, chính sách đặc thù phát triển ngành bô-xít - alumin - nhôm; Đà Nẵng xây dựng Đề án phát triển ngành năng lượng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Dù vậy, phát triển công nghiệp vẫn còn những điểm nghẽn. Tiến độ một số dự án công nghiệp, cụm công nghiệp và hạ tầng năng lượng còn chậm; hạ tầng kỹ thuật, hệ thống xử lý nước thải tại một số cụm công nghiệp chưa đồng bộ. Công nghiệp hỗ trợ phát triển chưa tương xứng, số doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu còn hạn chế.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ khó khăn trong giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư, đất đai, xây dựng; nguồn vốn đầu tư hạ tầng còn hạn chế. Bên cạnh đó, năng lực quản trị, đổi mới công nghệ và liên kết chuỗi của một bộ phận doanh nghiệp chưa đáp ứng yêu cầu phát triển.

Tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, tạo đà tăng trưởng cuối năm

Để duy trì đà tăng trưởng và hoàn thành mục tiêu công nghiệp năm 2026, báo cáo của ngành Công Thương 11 tỉnh, thành phố khu vực miền Trung - Tây Nguyên xác định tập trung đẩy nhanh tiến độ các dự án công nghiệp quy mô lớn, có khả năng sớm tạo sản lượng mới. Đồng thời, phát huy vai trò các ngành công nghiệp mũi nhọn, chú trọng chế biến, chế tạo, tăng cường liên kết với vùng nguyên liệu và nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là đẩy mạnh đầu tư hạ tầng cụm công nghiệp, ưu tiên các công trình kết nối và hạ tầng thiết yếu tại những cụm đang hoạt động hoặc đầu tư dở dang. Các địa phương cần tăng cường thu hút nguồn lực xã hội, lựa chọn nhà đầu tư có năng lực, đôn đốc giải phóng mặt bằng và xây dựng hạ tầng đồng bộ, nhất là hệ thống xử lý nước thải, phòng cháy, chữa cháy và giao thông nội bộ.

Cùng với đó, bảo đảm cung ứng điện an toàn, ổn định cho sản xuất là yêu cầu quan trọng trong những tháng cuối năm. Các địa phương cần phối hợp đẩy nhanh tiến độ các dự án nguồn điện, lưới điện theo Điều chỉnh Quy hoạch điện VIII; rà soát phương án vận hành hệ thống điện theo các kịch bản phụ tải cao điểm, bảo đảm đủ nguyên, nhiên liệu cho phát điện. Việc sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và phát triển năng lượng tái tạo cũng cần được tiếp tục thúc đẩy.

Đặc biệt, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp cần được thực hiện thường xuyên, thực chất. Các Sở Công Thương cần chủ động nắm bắt tình hình đơn hàng, thị trường tiêu thụ, nguồn cung nguyên liệu, lao động, năng lượng và tiến độ dự án; kịp thời phối hợp xử lý vướng mắc về thủ tục đầu tư, đất đai, giải phóng mặt bằng và điều kiện phục vụ sản xuất, kinh doanh. Những vấn đề vượt thẩm quyền cần được tổng hợp, báo cáo UBND tỉnh, thành phố và các bộ, ngành Trung ương xem xét giải quyết.

Song song với đó, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong quản lý nhà nước, giảm thời gian và chi phí cho doanh nghiệp. Tăng cường liên kết vùng, kết nối các khu kinh tế, khu công nghiệp, cụm công nghiệp với hệ thống giao thông, cảng biển và logistics cũng là giải pháp cần thiết để phát huy lợi thế sản xuất, mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Với kết quả đạt được trong 10 tháng đầu năm cùng dư địa từ các dự án công nghiệp trọng điểm, miền Trung - Tây Nguyên có cơ sở để tiếp tục duy trì tăng trưởng trong chặng cuối năm 2026. Tuy nhiên, để chuyển hóa tiềm năng thành kết quả thực tế, các địa phương cần quyết liệt hơn trong tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy nhanh tiến độ đầu tư và bảo đảm các điều kiện thiết yếu cho sản xuất. Đây không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là nền tảng cho phát triển công nghiệp hiện đại, xanh và bền vững trong những năm tiếp theo.