Công nghiệp sáng tạo Việt Nam trước cơ hội vươn ra thị trường toàn cầu

Ngày 18-11, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế về Truyền thông và Công nghiệp sáng tạo (ICCCI 2026) với chủ đề “Ngành công nghiệp sáng tạo toàn cầu: Sức mạnh, Tham gia và Nền tảng”.

Hội thảo tập trung thảo luận những cơ hội, thách thức từ trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ số và các nền tảng xuyên quốc gia, đồng thời đề xuất giải pháp phát huy giá trị văn hóa, nâng cao năng lực cạnh tranh của công nghiệp sáng tạo Việt Nam.

GS. Rick Bennett, Phó Hiệu trưởng kiêm Phó Chủ tịch Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam chia sẻ. Ảnh: Hà Vy

GS. Rick Bennett, Phó Hiệu trưởng kiêm Phó Chủ tịch Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam chia sẻ. Ảnh: Hà Vy

Phát huy sức mạnh sáng tạo trong kỷ nguyên số

Diễn ra trong hai ngày 18 và 19-11, Hội thảo quy tụ gần 100 nhà nghiên cứu, chuyên gia và học giả trẻ đến từ 35 cơ sở giáo dục đại học trong nước và quốc tế, trong đó có Vương quốc Anh, Thái Lan, Malaysia và Hồng Kông (Trung Quốc).

Chương trình gồm 9 phiên thảo luận, tập trung vào 5 lĩnh vực: Sản xuất sáng tạo, AI và tự động hóa; công chúng xuyên quốc gia và văn hóa kết nối; năng lực truyền thông; công nghiệp điện ảnh và phát triển khán giả; diễn đàn dành cho các nhà nghiên cứu trẻ.

GS. Rick Bennett, Phó Hiệu trưởng kiêm Phó Chủ tịch Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam chia sẻ, công nghiệp sáng tạo ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế, văn hóa và xã hội. Tuy nhiên, để lĩnh vực này phát triển bền vững, cần thay đổi nhận thức về giá trị của lao động sáng tạo, đồng thời tăng cường gắn kết giữa đào tạo và nhu cầu thực tiễn.

Bà Fleur Ferrari, Trưởng nhóm Sáng tạo Shuttlerock Vietnam tại hội thảo. Ảnh: Hà Vy

Bà Fleur Ferrari, Trưởng nhóm Sáng tạo Shuttlerock Vietnam tại hội thảo. Ảnh: Hà Vy

Đề cập định hướng phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam, GS. Rick Bennett cho biết, Chính phủ đặt mục tiêu các ngành công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP vào năm 2030 và 9% GDP vào năm 2045. Đây là cơ sở quan trọng để thúc đẩy đầu tư, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng hệ sinh thái công nghiệp sáng tạo.

Trước sự phát triển nhanh chóng của AI, ông cho rằng công nghệ có thể hỗ trợ sản xuất nội dung nhưng không thể thay thế hoàn toàn tư duy sáng tạo của con người. “Hãy dùng AI, vì nó giúp công việc dễ dàng hơn. Nhưng hãy dùng một cách phản biện, sáng tạo và đẩy nó vượt qua giới hạn”, GS. Rick Bennett nhấn mạnh.

Theo ông, AI có xu hướng tái tạo những khuôn mẫu sẵn có. Vì vậy, năng lực khác biệt của người làm sáng tạo nằm ở tư duy độc lập, khả năng phá vỡ lối mòn và tạo ra những giá trị mới.

Dẫn kết quả khảo sát hơn 375 doanh nghiệp trong nước và quốc tế, GS. Rick Bennett chỉ ra rằng, khoảng cách giữa sinh viên tốt nghiệp và yêu cầu của thị trường lao động chủ yếu nằm ở kỹ năng con người, thay vì kỹ năng công nghệ. Từ đó, ông đề xuất tăng cường đưa doanh nghiệp vào giảng đường, giúp sinh viên tiếp cận thực tiễn, phát triển tư duy phản biện và năng lực nghề nghiệp.

Khẳng định vị thế sáng tạo Việt Nam trên thị trường toàn cầu

Tại hội thảo, các ý kiến làm rõ mối quan hệ giữa sức mạnh sáng tạo, quyền sở hữu trí tuệ, sự tham gia của công chúng và vai trò của các nền tảng số trong định hình thị trường sáng tạo toàn cầu.

Ông Roland Vongphasouk, Giám đốc Studio Xilam Vietnam chia sẻ tại hội thảo. Ảnh: Hà Vy

Ông Roland Vongphasouk, Giám đốc Studio Xilam Vietnam chia sẻ tại hội thảo. Ảnh: Hà Vy

Chia sẻ về chuyển hóa vốn văn hóa Việt Nam thành tài sản trí tuệ có khả năng phát triển trên thị trường quốc tế, ông Lê Quốc Vinh, Nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc Le Group of Companies khẳng định, Việt Nam sở hữu nguồn tài nguyên văn hóa phong phú, song sự phong phú về văn hóa không đồng nghĩa với khả năng tạo ra giá trị kinh tế.

“Câu hỏi then chốt không phải là Việt Nam có đủ di sản hay không, mà là liệu chúng ta có thể xây dựng những hệ thống sáng tạo và thương mại để di sản tạo ra giá trị mới, đồng thời vẫn gắn kết với cội nguồn văn hóa”, ông Lê Quốc Vinh nhấn mạnh.

Dẫn chứng từ trò chơi điện tử “Tiệm Phở của Anh Hai”, sản phẩm thủ công sáng tạo tại Huế và tranh lụa của Vụn Art ở Hà Nội, ông cho rằng những chất liệu văn hóa bản địa hoàn toàn có khả năng tiếp cận công chúng quốc tế nếu được đầu tư về nội dung, thương hiệu, quyền sở hữu trí tuệ và hệ thống phân phối.

Ở góc độ truyền thông, TS. Ross Williams, Trưởng bộ môn Sản xuất Phim và Truyền thông của BUV nhấn mạnh vai trò của âm thanh trong công nghiệp sáng tạo. Theo ông, các nền tảng số không chỉ phân phối nội dung mà còn định hình cách công chúng tiếp nhận, tương tác và tham gia sáng tạo.

Đặc biệt, khi AI ngày càng có khả năng tạo ra giọng nói, âm nhạc và các sản phẩm nghe nhìn, việc nâng cao năng lực lắng nghe, đánh giá phản biện có ý nghĩa quan trọng trong nhận diện tính xác thực, bảo đảm đạo đức và quyền lợi của các chủ thể sáng tạo.

Để nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị sáng tạo toàn cầu, Việt Nam cần phát huy lợi thế văn hóa bản địa... Ảnh: Hà Vy

Để nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị sáng tạo toàn cầu, Việt Nam cần phát huy lợi thế văn hóa bản địa... Ảnh: Hà Vy

Chia sẻ kinh nghiệm sản xuất nội dung phục vụ thị trường quốc tế, bà Fleur Ferrari, Trưởng nhóm Sáng tạo Shuttlerock Vietnam cho biết, đội ngũ sáng tạo Việt Nam đang trực tiếp sản xuất nhiều sản phẩm quảng cáo dành cho công chúng tại Mỹ, Australia, Nhật Bản và châu Âu.

Theo bà, sự phát triển của các nền tảng như TikTok, Instagram hay Pinterest đòi hỏi người làm sáng tạo phải am hiểu đặc điểm từng thị trường, hành vi công chúng và ngôn ngữ truyền thông. “AI cho phép chúng ta sáng tạo, nhưng phán đoán sáng tạo vẫn rất quan trọng”, bà Fleur Ferrari khẳng định, đồng thời đề cao vai trò của tư duy độc lập và dấu ấn con người trong quá trình sản xuất nội dung.

Ông Roland Vongphasouk, Giám đốc Studio Xilam Vietnam phân tích vị thế của Việt Nam trong chuỗi sản xuất hoạt hình toàn cầu. Theo ông, nhiều nghệ sĩ Việt Nam đã tham gia sản xuất những tác phẩm phát hành trên các nền tảng quốc tế như Netflix, nhưng quyền sở hữu và quyết định sáng tạo vẫn chủ yếu thuộc về các đơn vị nước ngoài. “Chúng ta cầm bút, nhưng chúng ta không nắm giữ câu chuyện”, ông Roland Vongphasouk nhận định.

Từ thực tiễn đó, ông đề xuất ngành hoạt hình Việt Nam cần từng bước chuyển từ gia công sang sản xuất, đồng sản xuất và sở hữu các sản phẩm sáng tạo riêng; đồng thời tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp và cơ sở đào tạo để phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Các chia sẻ tại hội thảo cho thấy, để nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị sáng tạo toàn cầu, Việt Nam cần phát huy lợi thế văn hóa bản địa, làm chủ công nghệ, xây dựng thương hiệu và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Thông qua kết nối nghiên cứu với thực tiễn doanh nghiệp, ICCCI 2026 góp phần thúc đẩy phát triển công nghiệp sáng tạo theo hướng chuyên nghiệp, bền vững, từng bước đưa các sản phẩm sáng tạo và giá trị văn hóa Việt Nam vươn ra thị trường quốc tế.

Minh Đức - Hà Vy

Nguồn Hà Nội Mới: https://hanoimoi.vn/cong-nghiep-sang-tao-viet-nam-truoc-co-hoi-vuon-ra-thi-truong-toan-cau-1766594.html