Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cần phải sinh động, đi vào cuộc sống

Cùng dự Phiên họp có Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh, Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng; Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc, Phó Chủ tịch Hội đồng và các thành viên Hội đồng.

Góp phần nâng cao nhận thức về vai trò, tầm quan trọng của công tác PBGDPL, trợ giúp pháp lý

Báo cáo tóm tắt kết quả triển khai nhiệm vụ năm 2025 và nhiệm trọng tâm năm 2026 của Hội đồng, Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc cho biết, trong năm 2025, Hội đồng Trung ương và Bộ Tư pháp - Cơ quan thường trực Hội đồng đã chủ động ban hành theo thẩm quyền hoặc tham mưu trình Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Hội đồng ban hành 48 văn bản để triển khai các nhiệm vụ của Hội đồng, đồng thời định hướng, chỉ đạo triển khai công tác truyền thông chính sách, dự thảo VBQPPL và PBGDPL.

Bên cạnh đó, Hội đồng còn chú trọng đôn đốc, chỉ đạo, định hướng các Bộ, ngành, cơ quan, địa phương kịp thời triển khai PBGDPL đối với các luật, nghị quyết được Quốc hội thông qua tại các Kỳ họp thứ 8, thứ 9, thứ 10 và Kỳ họp bất thường thứ 9. Bám sát chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Hội đồng Trung ương đã kịp thời định hướng công tác truyền thông, PBGDPL về một số vấn đề dư luận xã hội quan tâm hoặc cần định hướng dư luận xã hội.

Hội đồng đã chỉ đạo, hướng dẫn, tham mưu xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách trong công tác PBGDPL, trợ giúp pháp lý (TGPL), hỗ trợ pháp lý (HTPL) cho doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh; chỉ đạo, thực hiện các giải pháp tiếp tục nâng cao nhận thức, phát huy vai trò của các cấp ủy Đảng trong lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai công tác PBGDPL, phát huy tính đảng trong xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, bám sát chỉ đạo của Tổng Bí thư về đổi mới tư duy xây dựng, tổ chức thực hiện pháp luật; chỉ đạo sơ kết, tổng kết, nghiên cứu các giải pháp cụ thể hóa ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư về đổi mới công tác PBGDPL, xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong cán bộ, Nhân dân; chỉ đạo, hướng dẫn hoạt động của Hội đồng các cấp năm 2025, triển khai công tác PBGDPL trên cả nước và tăng cường chuyển đổi số, nhân rộng mô hình hiệu quả…

Thứ trưởng Nguyễn Thanh Ngọc báo cáo công tác năm 2025 của Hội đồng.

Có thể thấy năm 2025, Hội đồng các cấp tổ chức triển khai các nhiệm vụ kịp thời, với nhiều hình thức đa dạng, thường xuyên. Nhiều nhiệm vụ trọng tâm của Hội đồng Trung ương được các thành viên chủ động tổ chức thực hiện, đặc biệt trong việc định hướng nhân rộng các mô hình PBGDPL, đẩy mạnh thực hiện ứng dụng công nghệ thông tin, thực hiện chuyển đổi số; chỉ đạo, khắc phục các tồn tại, hạn chế trong công tác PBGDPL, TGPL, HTPL cho DNNVV, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Bộ Tư pháp, Cơ quan Thường trực Hội đồng Trung ương tiếp tục chủ động phát huy vai trò làm đầu mối nắm bắt thông tin, gắn kết, tăng cường sự phối hợp giữa các Bộ, cơ quan, tổ chức ở trung ương, địa phương thông qua các buổi làm việc chuyên đề, hội thảo, tọa đàm...

Kết quả hoạt động của Hội đồng đã góp phần nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành về vai trò, tầm quan trọng của công tác PBGDPL, TGPL, HTPL cho DNNVV, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh; tăng cường chất lượng, hiệu quả của các công tác này; đảm bảo quyền được thông tin pháp luật, quyền được TGPL, nâng cao hiểu biết, ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, Nhân dân, đóng góp quan trọng vào sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh của đất nước và tăng cường quản lý nhà nước, quản lý xã hội bằng pháp luật. Việc thực hiện chuyển đổi số được đẩy mạnh, nhiều cố gắng, đạt được kết quả rõ nét (trong đó, đã khẩn trương xây dựng, vận hành kịp thời Cổng Pháp luật quốc gia).

Các thành viên Hội đồng đã nêu ý kiến về kết quả triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục pháp luật trong thời gian tới; về phát huy vai trò của luật sư trong công tác PBGDPL, TGPL; về tình hình PBGDPL cho nhóm đối tượng đặc thù, yếu thế theo Luật PBGDPL năm 2012, đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách PBGDPL cho các đối tượng này; về công tác hỗ trợ pháp lý, PBGDPL cho doanh nghiệp, một số giải pháp đổi mới góp phần thực hiện hiệu quả Nghị quyết số 68-NQ/TW…

Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh làm rõ thêm một số ý kiến của các đại biểu.

Làm rõ thêm kiến nghị của các đại biểu về việc đo lường hiệu quả công tác tuyên truyền, PBGDPL, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh, Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng khẳng định, các thành viên Hội đồng đã thực sự rất cố gắng. Qua báo cáo, có thể thấy các Bộ, ngành, địa phương đã triển khai nhiều mô hình, cách làm hay, sáng tạo. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu mới của đất nước, vẫn cần tiếp tục suy nghĩ, đổi mới nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả của công tác này.

Công tác PBGDPL không chỉ thể hiện ở việc tổ chức các cuộc hội nghị, hội đàm hay thống kê số lượng người được phổ biến, mà quan trọng hơn là phải được đánh giá thông qua hiệu quả thực tế. Theo đó, cần đo lường hiệu quả thông qua phản hồi của chính các đối tượng thụ hưởng chính sách pháp luật, là những người trực tiếp được PBGDPL, để xem hiệu quả thực sự đạt được đến đâu. Việc này đòi hỏi phải có các công cụ đo lường mang tính khoa học, thực chứng, làm cơ sở cho việc tiếp tục hoàn thiện nội dung và phương thức tổ chức các hoạt động.

Bên cạnh đó, các đại biểu cũng kiến nghị việc ưu tiên PBGDPL cho một số lĩnh vực, ngành nghề và đối tượng trong năm 2026, như DNNVV, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Bộ trưởng Nguyễn Hải Ninh cho rằng, đây là kiến nghị rất cần thiết, bởi thời gian qua đây là những đối tượng chịu tác động rất lớn từ các chính sách mới. Đối với vấn đề này, có thể nghiên cứu phát huy thêm vai trò của các cơ quan truyền thông chủ lực như Đài Truyền hình Việt Nam (VTV), Thông tấn xã Việt Nam, Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV). Thời gian qua, các cơ quan này đã triển khai công tác tuyên truyền, PBPL rất hiệu quả. Chẳng hạn, trên VTV có chương trình “Tiêu điểm chính sách”; VOV cũng đang xây dựng và triển khai chương trình “Tiêu điểm chính sách” trên kênh VOV1…

Cổng Pháp luật quốc gia phải trở thành kênh tương tác tin cậy

Kết luận Phiên họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng ghi nhận và đánh giá cao báo cáo của Bộ Tư pháp (Cơ quan thường trực Hội đồng) và các ý kiến phát biểu tâm huyết, trách nhiệm của các thành viên Hội đồng.

Điểm lại những kết quả nổi bật, Phó Thủ tướng khẳng định, mặc dù năm 2025 diễn ra cuộc cách mạng về sắp xếp, tinh gọn bộ máy của hệ thống chính trị, nhưng Hội đồng vẫn duy trì hoạt động hiệu quả, giữ vững nền nếp từ Trung ương đến địa phương; 100% các tỉnh/thành phố đã kiện toàn Hội đồng. Đã hoàn thành khối lượng công việc rất lớn, đã ban hành và phổ biến nhiều văn bản luật. Đã quan tâm thực hiện việc HTPL cho DNNVV. Làm tốt công tác truyền thông chính sách từ sớm, từ xa, ngay trong quá trình soạn thảo luật chứ không đợi đến khi luật ban hành mới phổ biến. Báo chí đã vào cuộc tích cực.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng kết luận Phiên họp.

Đặc biệt, chuyển đổi số là điểm sáng nổi bật nhất năm 2025. Đã vận hành Cổng Pháp luật quốc gia, trở thành nền tảng số tin cậy để người dân, doanh nghiệp tra cứu. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giải đáp pháp luật được đánh giá cao. Ngày Pháp luật Việt Nam (9/11) được tổ chức bài bản, lan tỏa, không còn hình thức mà đi vào thực chất. Lãnh đạo Quốc hội, Chính phủ đều tham dự và đánh giá cao.

Chỉ ra một số tồn tại, hạn chế như một số Bộ, ngành, địa phương vẫn triển khai chậm, mang tính hình thức; kinh phí dành cho công tác PBGDPL còn thấp, khó tiếp cận…, Phó Thủ tướng lưu ý năm 2026 là năm đất nước bước vào kỷ nguyên mới, đòi hỏi đột phá về thể chế. Từ đó, Phó Thủ tướng chỉ đạo 8 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Cụ thể, về hoàn thiện và ban hành Kế hoạch năm 2026, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Tư pháp và Văn phòng Chính phủ tiếp thu ý kiến tại cuộc họp, hoàn thiện báo cáo và Kế hoạch hoạt động năm 2026, ban hành Kế hoạch ngay trước Tết Nguyên đán để triển khai ngay từ ngày đầu, tháng đầu của năm, tránh tình trạng quý I mới ban hành thì quá chậm.

Liên quan đến tham mưu chiến lược về thể chế, Hội đồng cần tiếp tục nghiên cứu, tham mưu cho cấp có thẩm quyền về các giải pháp đổi mới, đột phá trong xây dựng và thực thi pháp luật, phục vụ cho kỷ nguyên phát triển mới của đất nước. Về đẩy mạnh truyền thông chính sách, Phó Thủ tướng yêu cầu tiếp tục chỉ đạo, tăng cường phối hợp giữa cơ quan chủ trì soạn thảo và báo chí. Truyền thông phải đi trước một bước, tạo sự đồng thuận xã hội ngay từ khâu dự thảo luật. Các Bộ trưởng, Trưởng ngành phải có trách nhiệm cung cấp thông tin cho báo chí để định hướng dư luận.

Đối với ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số, Phó Thủ tướng chỉ đạo đẩy mạnh hơn nữa việc ứng dụng AI, chuyển đổi số trong PBGDPL; duy trì và nâng cao hiệu quả Cổng Pháp luật quốc gia, làm cho Cổng này trở thành kênh tương tác tin cậy, giúp người dân và doanh nghiệp tra cứu dễ dàng, giải quyết các “điểm nghẽn” về pháp lý.

Tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc pháp lý cho DN, đặc biệt là DNNVV, hộ kinh doanh cá thể, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm để thúc đẩy kinh tế. Đồng thời, đổi mới giáo dục pháp luật trong nhà trường; xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật; tiếp tục duy trì và nâng cao chất lượng các hoạt động hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam hằng năm theo hướng thiết thực, đa dạng, hiệu quả, tránh phô trương hình thức, lãng phí, đưa hoạt động biểu dương, khen thưởng gương sáng pháp luật trở thành hoạt động thường niên...

Phó Thủ tướng đề nghị các thành viên Hội đồng (là lãnh đạo các Bộ, ngành) phải phát huy vai trò, trách nhiệm, tham gia đầy đủ các phiên họp và chỉ đạo quyết liệt tại Bộ, ngành mình. Đồng thời nhấn mạnh, không để công tác này bị khô khan, đơn điệu mà phải trở nên sinh động, đi vào cuộc sống.

T. Uyên