Công tác quốc phòng, an ninh và đối ngoại của Quốc hội cần tạo nhiều điểm nhấn trong nhiệm kỳ mới

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu tại cuộc làm việc. (Ảnh: DUY LINH)

Tham dự cuộc làm việc có các Ủy viên Trung ương Đảng: Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh; Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, Thượng tướng Lê Tấn Tới; Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Vũ Hải Hà; Tổng Thư ký Quốc hội, Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Lê Quang Mạnh…

Chủ tịch Quốc hội phát biểu tại cuộc làm việc, đã đề nghị Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại đổi mới cách nghĩ, cách làm; nâng cao chất lượng tham mưu, nghiên cứu chiến lược; tập trung tham mưu các hoạt động đối ngoại có trọng tâm, trọng điểm, hiệu quả thực chất, phục vụ trực tiếp cho phát triển kinh tế, bảo vệ chủ quyền và lợi ích quốc gia.

Nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại (viết tắt là Ủy ban) có 62 thành viên, Thường trực Ủy ban gồm 17 đồng chí và 45 Ủy viên Ủy ban hoạt động kiêm nhiệm.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Doãn Anh phát biểu tại cuộc làm việc. (Ảnh: DUY LINH)

Tại cuộc làm việc, các đại biểu đã cho ý kiến tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm về quốc phòng, an ninh và đối ngoại năm 2026 của Ủy ban; việc cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 59 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, cũng như các định hướng lớn về đổi mới công tác lập pháp; công tác số hóa, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong triển khai các nhiệm vụ; việc kiện toàn nhân sự, xây dựng quy chế làm việc của Ủy ban, những khó khăn, vướng mắc sau khi sáp nhập Ủy ban Đối ngoại, Ủy ban Quốc phòng và An ninh thành một…

Tiếp tục đổi mới tư duy xây dựng pháp luật

Qua nghe báo cáo và các ý kiến, phát biểu chỉ đạo tại cuộc làm việc, Chủ tịch Quốc hội ghi nhận, đánh giá cao Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại có nhiều thành tích xuất sắc trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và nửa đầu năm 2026.

Theo Chủ tịch Quốc hội, trong thành tựu chung của đất nước thời gian qua có đóng góp rất quan trọng của Quốc hội trên các lĩnh vực lập hiến, lập pháp, giám sát tối cao và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước.

Trong đó, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại đã có nhiều đóng góp trực tiếp, nhất là ở những lĩnh vực liên quan quốc phòng, an ninh, đối ngoại và hội nhập quốc tế.

Quang cảnh cuộc làm việc với Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại. (Ảnh: DUY LINH)

Nhấn mạnh tính chất đặc thù của Ủy ban sau khi được tổ chức theo hướng vừa phụ trách lĩnh vực quốc phòng, an ninh, vừa đảm nhiệm công tác đối ngoại, Chủ tịch Quốc hội cho rằng khối lượng công việc của Ủy ban sẽ nặng nề hơn, yêu cầu cao hơn.

Chủ tịch Quốc hội cũng thẳng thắn chỉ rõ, bên cạnh những kết quả đạt được, Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại vẫn còn những mặt tồn tại, hạn chế như: Việc phối hợp giữa Ủy ban với Bộ Ngoại giao, các cơ quan liên quan có lúc còn thiếu đồng bộ, chưa kịp thời ở các khâu chuẩn bị nội dung, xây dựng kịch bản và đánh giá tình hình đối tác.

Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý cơ chế trao đổi thông tin, phân công nhiệm vụ, xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai chưa thật sự chặt chẽ; việc tham mưu, đề xuất các giải pháp chiến lược dài hạn cho đối ngoại nghị viện trong bối cảnh mới còn hạn chế.

Chủ tịch Quốc hội cũng ghi nhận các ý kiến phản ánh trong việc chế độ, chính sách đối với đội ngũ sĩ quan biệt phái nói chung và biệt phái sang Quốc hội nói riêng có nhiều bất cập, thiếu thống nhất, chậm được sửa đổi, bổ sung.

Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại Lê Tấn Tới phát biểu tại cuộc làm việc. (Ảnh: DUY LINH)

Về các nhiệm vụ trọng tâm trong những tháng còn lại năm 2026, đối với công tác lập pháp, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban tiếp tục đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, bởi càng đổi mới thì chất lượng luật càng tốt hơn.

Theo đó, Ủy ban cần có Kế hoạch cụ thể để triển khai thể chế hóa Nghị quyết Đại hội XIV và Nghị quyết 59 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế; triển khai Kết luận 17 của Bộ Chính trị về Định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI; việc tham gia tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật của Ủy ban.

Trong đó, khẩn trương phối hợp chuẩn bị để xem xét đưa vào chương trình lập pháp năm 2026 - 2027 các dự án: Luật An ninh dữ liệu, Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, Pháp lệnh khắc phục hậu quả bom mìn sau chiến tranh, Luật Thỏa thuận quốc tế (sửa đổi).

Về công tác giám sát, khảo sát, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu tiến hành khảo sát, tổ chức hội thảo, tọa đàm phục vụ thẩm tra dự án hiệu quả.

Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại và các đại biểu tại cuộc làm việc. (Ảnh: DUY LINH)

Tăng cường giám sát việc thực hiện việc thực thi các cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia; các Bản thỏa thuận hợp tác giữa Quốc hội Việt Nam và các nước. Chú trọng theo dõi, giám sát kết quả thực hiện sau giám sát chính thức; đồng thời khẩn trương xây dựng nội dung phục vụ Quốc hội ban hành nghị quyết thi hành thí điểm một số quy định liên quan hoạt động giám sát của Quốc hội, Hội đồng nhân dân đối với việc thực hiện điều ước quốc tế, thỏa thuận quốc tế.

Đối với những nội dung nhạy cảm, Chủ tịch Quốc hội lưu ý cần cân nhắc kỹ lưỡng trong phạm vi giám sát, bảo đảm phù hợp với yêu cầu bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc và bảo mật thông tin. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, Quốc hội phải gương mẫu, đi đầu trong việc nhanh chóng đưa luật, nghị quyết đã được thông qua đi vào cuộc sống.

Xác định rõ ràng nhiệm vụ, trách nhiệm, sản phẩm đầu ra

Về công tác đối ngoại của lãnh đạo Quốc hội năm 2026, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu theo dõi sát những diễn biến tình hình thế giới, khu vực; tham mưu Đảng ủy Quốc hội thực hiện các nhiệm vụ được Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Lãnh đạo chủ chốt giao và tham mưu hiệu quả các đề án chiến lược, kế hoạch, chủ trương về đối ngoại.

Tiếp tục bám sát đường lối đối ngoại của Đảng, nhất là Nghị quyết Đại hội XIV, các chỉ đạo của Bộ Chính trị, Ban Bí thư về công tác đối ngoại. Xây dựng kế hoạch đối ngoại của Quốc hội 6 tháng cuối năm 2026 với trọng tâm rõ ràng, ưu tiên các đối tác chiến lược, đối tác toàn diện, các nước láng giềng và các diễn đàn nghị viện đa phương quan trọng.

Tăng cường phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa Ủy ban với Bộ Ngoại giao, Văn phòng Quốc hội và các cơ quan liên quan. Cần khẩn trương xây dựng quy chế phối hợp cụ thể, làm rõ, phân định trách nhiệm, cơ chế tham gia, quy trình xử lý công việc; định kỳ họp giao ban để kịp thời tháo gỡ vướng mắc, bảo đảm thông tin thông suốt, chuẩn bị kỹ lưỡng từ nội dung chính trị đến an ninh, hoàn thành ngay trong tháng 5/2026, báo cáo Lãnh đạo Quốc hội.

Cùng với đó nâng cao chất lượng tham mưu, nghiên cứu chiến lược. Tập trung tham mưu các hoạt động đối ngoại có trọng tâm, trọng điểm, mang lại hiệu quả thực chất, phục vụ trực tiếp cho phát triển kinh tế, bảo vệ chủ quyền và lợi ích quốc gia.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại, nhất là lĩnh vực đối ngoại, cần lập một chương trình riêng để theo dõi kết quả thực hiện các thỏa thuận mà Quốc hội đã ký kết với các nước.

Về phương thức làm việc, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu Ủy ban phải chuyển từ trạng thái “đi chậm” sang “đi nhanh”, làm việc với cường độ, hiệu quả cao hơn. Mỗi cán bộ, công chức, đại biểu chuyên trách phải xác định nhiệm vụ, trách nhiệm, sản phẩm đầu ra; trong đó đại biểu chuyên trách tập trung cho công tác lập pháp, giám sát tối cao và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, còn cán bộ cấp vụ phải được phân công nhiệm vụ rõ ràng, cụ thể.

Chủ tịch Quốc hội đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, số hóa và trí tuệ nhân tạo trong hoạt động của Ủy ban.

Theo Chủ tịch Quốc hội, công nghệ phải giúp giảm thời gian xử lý văn bản, giảm áp lực hành chính, từ đó tạo điều kiện để cán bộ, công chức dành nhiều thời gian hơn cho tư duy chính sách, nâng cao chất lượng tham mưu, thẩm tra và xây dựng pháp luật.

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu khẩn trương ban hành Quy chế hoạt động của Ủy ban khóa XVI, trong đó phải phân công, phân cấp rõ ràng, xác định chế độ trách nhiệm cụ thể cho từng thành viên. Theo Chủ tịch Quốc hội, “mọi hoạt động phải bám sát quy chế, có phân công rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ và rõ sản phẩm”.