COP31: Dồn lực thúc đẩy điện khí hóa toàn cầu với hàng tỷ USD đầu tư

Với sự tham gia của hơn 150 quốc gia, Liên minh châu Âu, 37 thành phố và hơn 260 doanh nghiệp, Gói chuyển giao điện khí hóa vừa được công bố tại COP31 đã huy động hàng tỷ USD vốn đầu tư, mở rộng lưới điện và đẩy nhanh lộ trình điện hóa trong giao thông lẫn công nghiệp nặng...

Gói chuyển giao điện khí hóa vừa được công bố tại COP31 đã huy động hàng tỷ USD vốn đầu tư, mở rộng lưới điện và đẩy nhanh lộ trình điện hóa. Ảnh minh hoạ (Nguồn: UNFCCC/Ken Garcia)

Gói chuyển giao điện khí hóa vừa được công bố tại COP31 đã huy động hàng tỷ USD vốn đầu tư, mở rộng lưới điện và đẩy nhanh lộ trình điện hóa. Ảnh minh hoạ (Nguồn: UNFCCC/Ken Garcia)

Gói chuyển giao điện khí hóa thuộc Chương trình hành động khí hậu toàn cầu tại COP31 – quy tụ hàng tỷ USD kế hoạch đầu tư năng lượng sạch, lưới điện vững mạnh hơn, mở rộng khả năng tiếp cận điện cùng tiến triển điện khí hóa giao thông và công nghiệp – vừa được trình bày trước các bên nhằm hỗ trợ cơ hội của một nền kinh tế được điện khí hóa trên toàn cầu.Trả lại

HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC TOÀN CẦU: TỪ HẠ TẦNG LƯỚI ĐIỆN ĐẾN TÀI CHÍNH XANH

Lần đầu tiên một hội nghị thượng đỉnh khí hậu của Liên hợp quốc đặt hành động của nền kinh tế thực vào trọng tâm chính thức, gói này tổng hợp các hành động mới và cập nhật được giới thiệu hoặc công bố tại COP31, với sự tham gia của hơn 150 quốc gia cùng Liên minh châu Âu, 37 thành phố và hơn 260 doanh nghiệp trên sáu châu lục. 

Từ các quốc gia đảo quốc nhỏ đến những nền kinh tế lớn nhất thế giới, hơn 150 quốc gia và EU – đại diện cho hơn hai phần ba GDP toàn cầu – đang hành động riêng lẻ hoặc phối hợp để chuyển sang năng lượng sạch và điện khí hóa. 

Thông qua Đề xuất hành động thường niên của C40 Cities và Thỏa thuận Thị trưởng toàn cầu, 37 thành phố tham gia bằng cách báo cáo tiến độ điện khí hóa năm 2026 hoặc công bố hành động điện khí hóa cho năm 2027. Hơn 260 doanh nghiệp với doanh thu thường niên hơn 4.000 tỷ USD công bố hoặc giới thiệu hành động tại COP31 dưới dạng độc lập hoặc liên minh.

Về lưới điện, lượng lưới được xây dựng đủ kéo dài hơn nửa vòng Trái đất khi các thành viên Liên minh Tiện ích vì Net Zero (UNEZA) công bố triển khai hơn 21.000 km trong năm 2025, đồng thời đưa ra kế hoạch đầu tư thường niên ít nhất 156 tỷ USD cho lưới điện, năng lượng tái tạo và lưu trữ – cao hơn 5% so với năm ngoái và cao hơn 35% so với năm 2024. 

Về giao thông, 13 hành lang vận tải hàng hóa không phát thải đang được phát triển trên sáu châu lục với hơn 29.000 km đường bộ, tương đương khoảng ba phần tư quãng đường quanh hành tinh; doanh số xe điện ở các nước ký Tuyên bố ZEV đạt 2,1 triệu xe trong nửa đầu năm 2026, còn sáu thành phố cam kết khoảng 2.200 xe buýt điện mới trong năm 2027. 

Về tài chính khí hậu, AMPLIFi – cơ chế tài chính mới của các Quỹ đầu tư khí hậu (CIF) – thông báo đi vào vận hành với nhóm dự án đầu tiên và khoản đóng góp lớn đầu tiên từ Vương quốc Anh trị giá 400 triệu bảng Anh,hướng tới huy động tới 5 tỷ bảng Anh cho điện sạch, lưới điện, lưu trữ và điện khí hóa tại thị trường mới nổi và nền kinh tế đang phát triển. 

Về đầu tư, tại COP31, AIB công bố tăng gấp đôi mục tiêu cho vay xanh và chuyển dịch năm 2030 từ 30 tỷ euro lên 60 tỷ euro, nối tiếp 28 tỷ euro đã giải ngân từ năm 2019. Trong khi đó, Octopus Energy ra mắt Quỹ điện khí hóa châu Á tại COP31 nhằm huy động 600 triệu USD cho điện mặt trời, điện gió, lưu trữ và sạc xe điện, đã có 50 triệu USD từ nhà đầu tư Nhật Bản; BBVA công bố đã phân bổ gần 60 tỷ euro vào hoạt động kinh doanh bền vững gắn với điện khí hóa từ tháng 1/2025 đến tháng 9/2026.

CỦNG CỐ HẠ TẦNG LƯỚI ĐIỆN, MỞ RỘNG TIẾP CẬN ĐIỆN VÀ KHƠI THÔNG DÒNG VỐN XANH 

Thành viên UNEZA công bố kế hoạch đầu tư thường niên ít nhất 156 tỷ USD cho lưới điện, năng lượng tái tạo và lưu trữ, cao hơn 5% so với năm ngoái và cao hơn 35% so với năm 2024, đồng thời xây dựng hơn 21.000 km lưới điện mới trong năm 2025, tăng 50% so với năm 2024.

Các sáng kiến mới hỗ trợ củng cố hạ tầng cho điện khí hóa: Thổ Nhĩ Kỳ và IRENA khởi động D-GRIDs hỗ trợ quy hoạch, đầu tư, số hóa và khả năng chống chịu của lưới điện phân phối tại các nước đang phát triển; Trung tâm Giải pháp hỗ trợ kỹ thuật lưới điện thuộc Sáng kiến Lưới điện xanh kết nối các nước với hơn 20 tổ chức chuyên môn giúp chính phủ và đơn vị tiện ích giải quyết thách thức lưới điện.

Cùng với đó, tiến độ đưa điện tới người chưa có điện cũng diễn ra. Chưa đầy một năm sau khi cam kết 25.000 kết nối mới vào năm 2028, SEforALL và Cơ chế Năng lượng toàn cầu cho biết đã đi hơn nửa chặng đường. Tại Sierra Leone, sáng kiến Thúc đẩy năng lượng tái tạo ngoài lưới Salone của SEforALL có thêm 30.000 kết nối dự kiến đến năm 2028, phục vụ hơn 200.000 người. Tuy nhiên, nhu cầu vẫn rất lớn với khoảng 655 triệu người toàn cầu chưa tiếp cận điện, theo Tổ chức Y tế thế giới.

Tại COP31, AMPLIFi – cơ chế tài chính mới của CIF – thông báo vận hành với nhóm dự án đầu tiên và khoản đóng góp lớn đầu tiên từ Vương quốc Anh trị giá 400 triệu bảng Anh, hướng tới huy động tới 5 tỷ bảng Anh cho điện sạch, lưới điện, lưu trữ và điện khí hóa tại thị trường mới nổi và nền kinh tế đang phát triển.

Liên minh Tài chính Điện khí hóa ngay lập tức, ra mắt tại COP31 và do Ngân hàng Thế giới đồng chủ trì, phối hợp với chính phủ, ngân hàng phát triển, nhóm tài chính tư nhân và đối tác kỹ thuật để xây dựng danh mục dự án khả thi, giảm rủi ro và cải thiện tiếp cận tài chính tại các nền kinh tế mới nổi và đang phát triển.

Quỹ Điện khí hóa châu Á của Octopus Energy đặt mục tiêu 600 triệu USD đầu tư năng lượng sạch, có 50 triệu USD ban đầu từ nhà đầu tư Nhật Bản; khoản đầu tư đầu tiên hỗ trợ nhà phát triển tại Philippines lên kế hoạch 450 MW điện mặt trời và 350 MWh lưu trữ pin. 

BBVA công bố phân bổ gần 60 tỷ euro vào hoạt động kinh doanh bền vững gắn với điện khí hóa từ tháng 1/2025 đến tháng 9/2026, gồm phát điện và cung cấp điện, lưới điện, lưu trữ năng lượng, điện khí hóa giao thông, công nghiệp và tòa nhà. Các quốc gia đảo quốc đang phát triển qua Sáng kiến SIDS Lighthouses đạt 11,2 GW năng lượng tái tạo lắp đặt năm 2025, vượt mục tiêu 10 GW năm 2030 sớm năm năm, và công bố mục tiêu chung mới 30 GW vào năm 2035 tại COP31.

Điện khí hóa là đòn bẩy nâng cao hiệu suất rất lớn, giúp cắt giảm ô nhiễm khí nhà kính và chi phí năng lượng, đồng thời giải quyết những bất công nghiêm trọng trong tiếp cận năng lượng.

Ông Simon Stiell  Thư ký điều hành Biến đổi khí hậu Liên hợp quốc

Ông Simon Stiell, Thư ký điều hành Biến đổi khí hậu Liên hợp quốc, cho rằng "sáng kiến là minh chứng cho nỗ lực khí hậu toàn cầu của chúng ta, mang lại lợi ích to lớn cho người dân ở khắp mọi nơi, từ chi phí năng lượng rẻ hơn đến không khí sạch hơn và sức khỏe tốt hơn."

Tuy nhiên, ông Simon Stiell cũng nhấn mạnh "đây chưa phải là vạch đích. Giờ đây chúng ta cần đưa đà tiến triển này tới mọi quốc gia, để hàng tỷ người nữa có thể cùng hưởng những thành quả lớn lao từ hành động khí hậu."

CƠ HỘI PHÁT TRIỂN CÔNG NGHIỆP VÀ BÀI TOÁN THÁO GỠ RÀO CẢN CHO DOANH NGHIỆP

Ông Peter Bakker, Chủ tịch Hội đồng Doanh nghiệp vì Phát triển bền vững Thế giới cũng đồng ý rằng điện khí hóa là một trong những cách hiệu quả nhất để doanh nghiệp cắt giảm phát thải, và các công ty đang thực sự chuyển dịch. "Họ đang chuyển đổi đội xe sang xe điện và xe tải điện, lắp đặt bơm nhiệt và chuyển quy trình công nghiệp sang điện sạch, từ sản xuất thép, sản xuất thủy tinh đến chế biến thực phẩm," ông nói.

Theo ông Peter Bakker, "những khoản đầu tư này giúp giảm phát thải và góp phần bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định hơn. Để đẩy nhanh quá trình chuyển dịch, chúng ta cần kết nối lưới điện nhanh hơn, tăng lưu trữ và tính linh hoạt, cùng mức giá công bằng hơn. Điện không nên đắt hơn nhiên liệu hóa thạch. Hãy gỡ bỏ rào cản giá đó, doanh nghiệp sẽ đi nhanh hơn.”

Chia sẻ vấn đề này, bà Anna Freeman, Điều phối viên Chiến dịch toàn cầu Electrify Now tin tưởng rằng lập luận cho điện khí hóa chưa bao giờ thuyết phục hơn lúc này, khi chi phí dầu mỏ và khí đốt tăng cao đã đẩy lạm phát lên khắp nền kinh tế toàn cầu, còn người tiêu dùng ngày càng bỏ phiếu bằng ví tiền cho một tương lai sạch và chạy điện.

"Năm 2026 sẽ đi vào lịch sử như năm thế giới nhận ra rằng có một cách sạch hơn và thông minh hơn để cung cấp năng lượng cho nền kinh tế toàn cầu," bà nói. "Và giờ là lúc chính phủ, doanh nghiệp và tài chính bắt tay vào chuẩn bị các kế hoạch, chính sách và khoản đầu tư giúp chúng ta cung cấp năng lượng dễ tiếp cận hơn, hiệu quả hơn và an ninh hơn trong thời gian sớm nhất.”

Ông Gerd Mueller, Tổng Giám đốc UNIDO cũng khẳng định điện khí hóa có thể trở thành một trong những cơ hội phát triển công nghiệp lớn của thập kỷ này. Điều này có thể giúp các nhà máy sử dụng năng lượng hiệu quả hơn, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và tạo ra nhu cầu cho các công nghệ, thiết bị và kỹ năng cần thiết cho một nền kinh tế sạch hơn. Ông Gerd Mueller cho biết "UNIDO sẽ làm việc với tất cả các bên trong Chương trình hành động để triển khai điện khí hóa công nghiệp trên quy mô lớn.”

Ngọc Lan

Nguồn VnEconomy: https://vneconomy.vn/cop31-don-luc-thuc-day-dien-khi-hoa-toan-cau-voi-hang-ty-usd-dau-tu.htm