Cụ ông 77 tuổi lần đầu nhận giấy khai sinh

Giữa trưa nắng đầu tháng 4, sân trụ sở UBND phường Bảo Vinh, tỉnh Đồng Nai như rực lên bởi ánh sáng chói chang của miền Đông Nam Bộ, thế nhưng điều khiến người ta chú ý không phải là cái nắng gay gắt ấy mà là hình ảnh một cụ ông tóc đã bạc, dáng người gầy nhưng đứng thẳng, tay nâng niu một tờ giấy được đóng khung cẩn thận như đang giữ một báu vật quý giá nhất đời mình, bên cạnh là người phụ nữ đã đi cùng ông gần ba mươi năm, lặng lẽ nhưng không giấu được niềm xúc động đang dâng lên trong ánh mắt.

Cả đời lặng lẽ như “cái bóng”

Cuộc đời của ông Nguyễn Minh Tơn, nếu chỉ nhìn qua, có lẽ không khác nhiều so với những người từng đi qua chiến tranh rồi trở về với cuộc sống đời thường, nhưng điều khiến câu chuyện của ông trở nên đặc biệt lại nằm ở chỗ suốt bảy thập kỷ, ông sống gần trọn một kiếp người nhưng không có giấy tờ hộ tịch chứng minh bản thân.

Ông kể: mình sinh ra tại Thanh Hóa vào năm 1949, lớn lên trong giai đoạn đất nước còn nhiều biến động, đến năm 18 tuổi thì nhập ngũ rồi vào chiến trường miền Nam, trải qua hơn 20 năm trong quân đội, từng giữ chức vụ Tiểu đoàn trưởng với quân hàm Đại úy, sau đó xuất ngũ vào năm 1989.

Rời quân ngũ, ông không có điều kiện ổn định cuộc sống tại quê nhà nên quyết định vào miền Nam tìm kế sinh nhai vào năm 1997 và bị thất lạc hết giấy tờ từ đó. Ông Tơn kể, thời đó cuộc sống khó khăn, lại thiếu hiểu biết, cứ nghĩ cuộc đời cũng chỉ có làm thuê, làm mướn nên cần chi nhiều giấy tờ, rồi cứ thế sống lầm lũi đến nay.

Cán bộ công an xác minh với ông Tơn về thông tin cá nhân.

Những năm tháng ấy gắn với đủ nghề lao động tự do, ai thuê gì làm nấy, cho đến khi sức khỏe dần suy giảm thì ông chọn công việc bán vé số dạo để mưu sinh qua ngày, một công việc tưởng như đơn giản nhưng lại đòi hỏi sự bền bỉ và chịu đựng không ít vất vả.

“Không giấy tờ, ông gần như đứng ngoài mọi thủ tục hành chính cơ bản, không thể làm căn cước, không thể mua bảo hiểm, cũng không thể chứng minh nhân thân khi cần thiết, mỗi lần ốm đau lại trở thành một gánh nặng thực sự khi mọi chi phí đều phải tự xoay xở, tích cóp được bao nhiêu thì chỉ một lần bệnh cũng có thể mất sạch” ông Tơn than thở.

Suốt những năm tháng ấy, bên ông luôn có bà Võ Thị Lộc (SN 1961) – người phụ nữ đã cùng ông đi qua gần 30 năm cuộc đời, họ sống với nhau như vợ chồng, chia sẻ từng bữa cơm, từng lo toan thường nhật, nhưng lại chưa từng có một danh phận chính thức, bởi chỉ một lý do giản đơn mà day dứt: ông không có giấy tờ để đăng ký kết hôn.

Nhiều lần, hai người cũng tìm cách làm lại giấy tờ, hỏi han khắp nơi, nhưng khi trong tay không có bất kỳ căn cứ nào thì mọi nỗ lực đều rơi vào bế tắc, để rồi cuộc sống cứ lặng lẽ trôi qua như vậy, không ồn ào, không dấu ấn, như chính cách ông vẫn nói về mình, sống như một “cái bóng” giữa cuộc đời.

Khoảnh khắc “được sinh ra” lần nữa

Sáng ngày 2/4, ông Tơn dậy từ sớm hơn thường lệ, ông chọn bộ quần áo tươm tất nhất mà mình có, râu tóc dù bạc trắng nhưng đã cắt tỉa gọn gàng, một sự chuẩn bị tưởng chừng nhỏ nhưng lại chứa đựng sự trân trọng đặc biệt đối với ngày ông “được sinh ra” một lần nữa.

Khi đến trụ sở UBND phường, ông cùng bà Lộc ngồi chờ trong không khí vừa hồi hộp vừa hy vọng. Sau khi được gọi vào phòng làm việc, các cán bộ tiến hành hỏi han, xác nhận lại thông tin, từng câu hỏi được ông trả lời chậm rãi, cẩn trọng, như thể từng lời nói đều mang theo nỗi lo lắng rằng nếu sai sót, cơ hội này có thể sẽ lại vuột khỏi tay mình.

Gần 30 năm qua, cô Võ Thị Lộc sống với ông Tơn như một người vợ không danh phận.

Và rồi khoảnh khắc ấy cũng đến, khi tờ giấy khai sinh được trao tận tay, ông không vội nói gì mà chỉ lặng im nhìn thật lâu vào từng dòng chữ, đôi tay vốn đã chai sạn vì mưu sinh bỗng trở nên run nhẹ, ánh mắt dừng lại ở những thông tin quen thuộc nhưng lần đầu tiên được ghi nhận một cách chính thức.

Gương mặt vốn khắc khổ bỗng giãn ra, nụ cười hiện lên chậm rãi nhưng rõ ràng, một nụ cười hiếm hoi mà có lẽ chính ông cũng không nhớ lần gần nhất mình cười như vậy là khi nào, rồi ông khẽ nói, giọng trầm nhưng không giấu được sự xúc động: “Cuối cùng cũng có rồi”.

Ông quay sang bà Lộc, ánh mắt vẫn kiên định như đã nhìn bà suốt 30 năm qua, không một câu cảm ơn nào ý nghĩa hơn cái nắm tay giữa 2 người đã bước vào tuổi xế chiều. Còn bà thì không kìm được vui mừng, chỉ biết nhìn ông mà gật đầu, bởi có lẽ hơn ai hết, bà hiểu rằng tờ giấy ấy không chỉ là một thủ tục hành chính, mà là kết quả của cả một hành trình dài đầy chờ đợi và hy vọng.

Niềm vui của một đời người

Rời trụ sở UBND phường, hai người không vội vã ra về mà nhẹ nhàng bàn tính với nhau, có giấy khai sinh, ông sẽ đi làm căn cước công dân, đi mua bảo hiểm, đi đăng ký tạm trú với bà và đặc biệt, ông sẽ cùng bà lên phường đăng ký kết hôn.

Dù không còn giá trị nhưng cuốn sổ hộ khẩu giấy như minh chứng cho nghĩa tình của đôi vợ chồng già sau gần 3 thập kỷ.

Trong câu chuyện của mình, ông bắt đầu nói về những dự định của mình, những dự định rất đỗi bình thường như vậy khiến ai cũng cảm nhận được đó không chỉ là những kế hoạch đơn thuần mà là những ước mơ đã được ấp ủ suốt cả một đời.

Bà Lộc cũng mang theo cuốn sổ hộ khẩu cũ đã giữ gìn bao năm như một kỷ niệm, dù cuốn sổ ấy không còn giá trị sử dụng nhưng lại chứa đựng hy vọng mà bà từng chờ đợi, và giờ đây, khi ông Tơn đã có giấy khai sinh, hy vọng ấy cuối cùng cũng trở thành hiện thực.

Phó Giám đốc Sở Tư pháp Nguyễn Trọng Trí (bên trái) trao giấy khai sinh cho ông Tơn.

Dưới cái nắng trưa vẫn còn gay gắt, hai người dìu nhau rời đi, bóng họ kéo dài trên nền sân bê tông, nhưng bước chân dường như nhẹ nhàng hơn, vững vàng hơn, bởi từ giây phút này, cuộc đời của ông Tơn đã bước sang một trang mới – một trang đời mà ở đó, ông không còn là “cái bóng” lặng lẽ nữa, mà là một con người có tên, có tuổi, có sự hiện diện được ghi nhận rõ ràng.

Sau 77 năm, ông mới có một tờ giấy khai sinh, nhưng điều ông nhận được không chỉ là một văn bản hành chính, mà là cảm giác được tồn tại một cách trọn vẹn, được bắt đầu lại, dù là ở quãng đời không còn dài, nhưng đủ để ông mỉm cười khi nghĩ rằng, cuối cùng, mình cũng đã thực sự có mặt trong cuộc đời này.

Từ tháng 10/2025, theo kế hoạch của UBND tỉnh Đồng Nai, sở Tư pháp tỉnh đã có văn bản về việc giải quyết các vấn đề về hộ tịch, tư pháp cho nhóm dân cư yếu thế trên địa bàn.

Qua rà soát, UBND phường Bảo Vinh, tỉnh Đồng Nai đã tiến hành khảo sát thực tế tại các hộ dân, đặc biệt là các trường hợp có người di cư không đăng ký cư trú, người già neo đơn, người khuyết tật, trẻ em bị bỏ rơi không có giấy khai sinh, người nhập cư không đăng ký cư trú, không có giấy tờ tùy thân từ đó thu thập được 13 trường hợp. Qua xác minh và thu thập thông tin, đã có 4 trường hợp đủ điều kiện được mời đến trụ sở UBND phường để thực hiện đăng ký hộ tịch.

Đến ngày 2/4, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Nguyễn Trọng Trí đã trực tiếp trao cho ông Nguyễn Minh Tơn – Trường hợp đầu tiên trên toàn tỉnh được cấp giấy tờ hộ tịch, giấy tờ tùy thân theo kế hoạch