Cử tri trẻ lựa chọn và kỳ vọng gì ở ứng viên Quốc hội khóa XVI?

Chỉ còn ít ngày nữa, cử tri cả nước sẽ tham gia bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026–2031.

Điểm chung dễ thấy ở các cử tri trẻ là sự chủ động tìm hiểu thông tin, ưu tiên năng lực, trách nhiệm của ứng cử viên và kỳ vọng tiếng nói của thế hệ mình được lắng nghe nhiều hơn trong các chính sách phát triển.

Nỗi lo chưa hiểu hết thông tin về ứng cử viên

Lần đầu tham gia bầu cử, Nguyễn Hoàng Nguyệt Minh thừa nhận cảm giác hồi hộp, nhưng điều bạn băn khoăn nhất lại nằm ở chất lượng thông tin. “Điều em lo nhất là mình chưa hiểu hết thông tin về các ứng cử viên để lựa chọn thật sự chính xác. Vì vậy trước khi đi bầu em cũng cố gắng tìm hiểu thêm…”, Minh chia sẻ.

Với Minh, ý nghĩa của lá phiếu không nằm ở việc “được đi bầu cho biết”, mà ở chỗ được tham gia chọn người có năng lực và trách nhiệm: “Em mong muốn được tham gia vào quá trình lựa chọn những đại biểu có năng lực và trách nhiệm… thật sự lắng nghe ý kiến của người dân”.

Nguyễn Hoàng Nguyệt Minh, sinh viên Kinh tế phát triển CLC67A

Nói về tiêu chí lựa chọn, Minh đặt trọng tâm vào năng lực đi đôi với trách nhiệm: “Một đại biểu không chỉ cần có kiến thức và kinh nghiệm mà còn phải thực sự lắng nghe, đại diện cho tiếng nói và quyền lợi của người dân”. Khi tìm hiểu ứng cử viên, Minh chủ yếu xem tiểu sử, quá trình công tác, định hướng, tra cứu từ bảng niêm yết địa phương, các trang thông tin chính thống, kênh truyền thông; đồng thời tham khảo thêm ý kiến gia đình và thầy cô. Điều khiến bạn chú ý nhất là “quá trình công tác và những cam kết cụ thể”, những chi tiết giúp đánh giá năng lực, kinh nghiệm và trách nhiệm xã hội của ứng cử viên.

Không chỉ vậy, Minh mong nhiệm kỳ tới Quốc hội sẽ ưu tiên ba nhóm vấn đề: giáo dục và cơ hội việc làm cho người trẻ; phát triển kinh tế bền vững; môi trường và đời sống người dân.

Lá phiếu tuy nhỏ nhưng góp phần vào quyết định chung của xã hội

Với Nguyễn Minh Châu Anh, em nhìn lá phiếu như một cách để tiếng nói người trẻ hiện diện rõ ràng hơn trong đời sống chính sách. “Em mong muốn tiếng nói của thế hệ trẻ cũng được lắng nghe nhiều hơn”, bạn chia sẻ, đồng thời đặt kỳ vọng vào những vấn đề gắn với tương lai của thanh niên: giáo dục, cơ hội phát triển và môi trường sống. Với Châu Anh, nếu người trẻ được tạo điều kiện, họ sẽ đóng góp nhiều hơn cho sự phát triển chung.

Nguyễn Minh Châu Anh, sinh viên Kinh tế Quốc tế 67A

Điểm khác biệt trong quan điểm của Châu Anh nằm ở tiêu chí lựa chọn. Bạn cho rằng rất khó để chỉ chọn một yếu tố duy nhất, bởi một đại biểu tốt cần sự cân bằng giữa nhiều mặt: “năng lực, đạo đức, kinh nghiệm thực tiễn và khả năng đại diện cho tiếng nói của người dân”. Chính vì quan điểm “cân bằng” ấy, dù đã tìm hiểu ứng cử viên, Châu Anh vẫn cố gắng giữ cái nhìn khách quan, ưu tiên người có quá trình công tác rõ ràng, định hướng cụ thể và cân nhắc kỹ trước khi đưa ra lựa chọn cuối cùng.

Về cách tìm hiểu, Châu Anh kết hợp nhiều nguồn: bảng niêm yết tại địa phương, báo chí chính thống và chia sẻ của người thân, để có góc nhìn đầy đủ hơn. Điều bạn chú ý nhất vẫn là “chương trình hành động và những cam kết cụ thể” bởi đó là nơi thể hiện rõ ứng viên muốn làm gì và sẽ đóng góp thế nào nếu được bầu.

Ba ưu tiên Châu Anh kỳ vọng ở nhiệm kỳ tới gồm: giáo dục và cơ hội phát triển cho người trẻ; bảo vệ môi trường gắn với phát triển bền vững; và nâng cao chất lượng đời sống người dân, đặc biệt ở việc làm và an sinh xã hội.

Không sợ thiếu thông tin, chỉ sợ thông tin “bề nổi” và lời hứa “vĩ mô”

Trong khi hai bạn đặt trọng tâm vào “tìm hiểu kỹ” và “cân bằng tiêu chí”, Vũ Hà My lại thẳng thắn gọi tên một nỗi lo rất thời sự: thông tin quá nhiều nhưng dễ khiến cử tri trẻ bị cuốn theo cảm tính. “Mình sợ sẽ đưa ra quyết định dựa trên cảm tính hoặc thông tin bề nổi thay vì năng lực thực sự của họ”, Hà My nói. Với bạn, thách thức không phải là có hay không có thông tin, mà là lọc được thông tin đủ sâu để đánh giá.

Em Vũ Hà My, sinh viên Kinh tế phát triển CLC67A

Chính từ quan điểm đó, Hà My cho biết mình đã có một vài lựa chọn trong đầu, bởi các ứng viên bạn chú ý thường đưa ra định hướng chạm đúng nhu cầu dân sinh nơi bạn đang sống và đặc biệt là có giải pháp “đúng địa chỉ”: “họ đề cập rất sát đến các vấn đề dân sinh… đồng thời có những đề xuất rõ ràng về việc hỗ trợ sinh viên và người trẻ khởi nghiệp, thay vì chỉ dùng những lời hứa vĩ mô”.

Khi nói về kỳ vọng chính sách, Hà My nêu những mong muốn rất cụ thể: cải cách giáo dục đại học gắn đào tạo với nhu cầu doanh nghiệp để giải bài toán việc làm; chính sách nhà ở xã hội, nhà trọ an toàn giá rẻ cho sinh viên và lao động trẻ...

Cách tìm hiểu của Hà My cũng theo hướng “đi từ cơ bản đến sâu”: bắt đầu từ bảng niêm yết tại khu phố, sau đó tra cứu báo điện tử chính thống, website của chính quyền địa phương, rồi mới tham khảo thêm thảo luận trên các kênh mạng xã hội của trường. Nhưng khi ra quyết định, bạn nhấn mạnh một điểm then chốt: “Tiểu sử hay quá trình công tác của họ cho em biết họ là ai và đã làm được gì…, nhưng chương trình hành động mới là bức tranh cho thấy họ định làm gì cho cộng đồng trong tương lai. Cam kết càng chi tiết, có tính khả thi cao thì càng dễ thuyết phục cử tri trẻ như em”.

Ba lát cắt, ba cách tiếp cận, nhưng gặp nhau nhưng có một điểm chung, cử tri trẻ không muốn bỏ phiếu theo cảm giác. Cử tri trong thời đại hiện nay muốn được thuyết phục bằng thông tin, bằng cam kết có thể kiểm chứng, và bằng những chương trình hành động đủ cụ thể để sau này còn có cơ sở theo dõi, giám sát.

Trong sự hồi hộp của “lá phiếu đầu đời”, điều đáng chú ý nhất có lẽ là sự trưởng thành của những cử tri trẻ: đi bầu không chỉ để thực hiện quyền, mà để đặt niềm tin vào người xứng đáng một cách tỉnh táo và có trách nhiệm.

Phương Anh