Cục Hải quan: Thu ngân sách 9 tháng đạt gần 400.000 tỷ đồng, xuất nhập khẩu tăng 30,4%

Quang cảnh Hội nghị. Ảnh: Cục Hải quan.

Cục trưởng Cục Hải quan Nguyễn Văn Thọ chủ trì phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: Cục Hải quan.

Xuất nhập khẩu tăng trưởng mạnh, thu ngân sách đạt gần 400.000 tỷ đồng

Theo Thông tin báo chí số 81 ngày 9/10/2026 của Cục Hải quan, trong quý III/2026, toàn ngành tập trung hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu; đồng thời tăng cường quản lý thu ngân sách nhà nước và đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả.

Hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng đáng chú ý. Từ ngày 1/7 đến 30/9/2026, tổng trị giá xuất nhập khẩu hàng hóa của cả nước đạt 337,76 tỷ USD, tăng 35,9% so với quý III/2025, tương ứng tăng 89,25 tỷ USD. Trong đó, xuất khẩu đạt 167,55 tỷ USD, tăng 30,2%; nhập khẩu đạt 170,21 tỷ USD, tăng 42,1%.

Lũy kế 9 tháng đầu năm 2026, tổng trị giá xuất nhập khẩu đạt 888,03 tỷ USD, tăng 30,4% so với cùng kỳ năm trước, tương ứng tăng 207,11 tỷ USD. Kim ngạch xuất khẩu đạt 434,32 tỷ USD, tăng 24,5%; nhập khẩu đạt 453,71 tỷ USD, tăng 36,7%. Cán cân thương mại hàng hóa ghi nhận nhập siêu 19,39 tỷ USD.

Đáng chú ý, khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục đóng góp tỷ trọng lớn trong hoạt động thương mại quốc tế. Trong 9 tháng, tổng trị giá xuất nhập khẩu của khu vực này đạt 685,1 tỷ USD, tăng 35,3% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu đạt 349,55 tỷ USD, tăng 29,5%; nhập khẩu đạt 335,55 tỷ USD, tăng 42%.

Cùng với đà tăng trưởng thương mại, công tác thu ngân sách nhà nước đạt kết quả tích cực. Số thu ngân sách trong quý III đạt 132.169 tỷ đồng, tăng 14,9% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 9 tháng đầu năm, số thu đạt 399.638 tỷ đồng, bằng 88,6% dự toán và 77,4% chỉ tiêu phấn đấu.

Một số Chi cục Hải quan khu vực đã vượt dự toán hoặc hoàn thành chỉ tiêu phấn đấu được giao. Trong đó, Chi cục Hải quan khu vực VI thu đạt 18.095 tỷ đồng, bằng 188,5% dự toán; khu vực X đạt 20.642 tỷ đồng, bằng 111,5%; khu vực VII đạt 2.376 tỷ đồng, bằng 126,3%; khu vực XX đạt 1.450 tỷ đồng, bằng 131,8%.

Theo Cục Hải quan, các nhóm hàng đóng góp đáng kể vào kết quả thu gồm nguyên liệu, máy móc phục vụ sản xuất, ô tô nguyên chiếc, đá quý, kim loại quý, dầu thô và quặng khoáng sản. Riêng nguyên liệu, máy móc, thiết bị và phụ tùng nhập khẩu phục vụ sản xuất đạt trị giá 77,46 tỷ USD, chiếm 55,8% tổng kim ngạch nhập khẩu có thuế.

Trong 9 tháng, lượng ô tô nguyên chiếc nhập khẩu đạt trên 192.700 chiếc, trị giá khoảng 4,4 tỷ USD, tăng 24,4% về lượng và 31,1% về trị giá; đóng góp làm tăng thu ngân sách 7.990 tỷ đồng.

Đẩy mạnh cải cách thủ tục, thúc đẩy hải quan số

Trong quý III, Cục Hải quan tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, rà soát thực tiễn tại cửa khẩu và lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương, cộng đồng doanh nghiệp nhằm đáp ứng yêu cầu cải cách, hiện đại hóa hải quan và tạo thuận lợi thương mại.

Ngày 23/8/2026, Quốc hội thông qua Luật số 11/2026/QH16, có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Cùng với đó, Cục Hải quan đã hoàn thành 8 đề án trình Chính phủ, 17 đề án trình Bộ Tài chính và 42 đề án cấp Cục; tham mưu ban hành 2 nghị định và trình Bộ Tài chính ban hành 4 thông tư liên quan đến hoạt động hải quan.

Công tác cải cách hành chính ghi nhận nhiều kết quả cụ thể. Theo phương án tại Quyết định số 1848/QĐ-TTg, Cục Hải quan đã cắt giảm, đơn giản hóa 35/39 thủ tục hành chính trong kế hoạch và thực thi thêm 13 thủ tục, đưa tổng kết quả đạt 123,1% kế hoạch. Đối với phương án tại Quyết định số 2421/QĐ-BTC, ngành đã thực thi 27/39 thủ tục, đạt 69,2% kế hoạch.

Cục Hải quan cũng đưa 12/32 chế độ báo cáo định kỳ ra khỏi danh mục, giảm 37,5%; trong 20 chế độ báo cáo còn lại, tỷ lệ báo cáo điện tử đạt 65%. Đồng thời, cơ quan này đã tham mưu xử lý dứt điểm 46 vướng mắc, kiến nghị trong lĩnh vực quản lý hải quan theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ.

Chuyển đổi số tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm. Các hệ thống công nghệ thông tin như VNACCS/VCIS và những hệ thống vệ tinh được duy trì hoạt động ổn định, an ninh, an toàn 24/7, bảo đảm thông quan thông suốt.

Trong tổng số 171 thủ tục hành chính do cơ quan Hải quan thực hiện, có 96 thủ tục được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, 49 thủ tục cung cấp trực tuyến một phần và 26 thủ tục cung cấp thông tin trực tuyến.

Từ ngày 15/6 đến 14/9/2026, cơ quan Hải quan tiếp nhận 29.271.964 hồ sơ, trong đó có 29.269.672 hồ sơ trực tuyến. Lũy kế từ ngày 1/1 đến 14/9/2026, tổng số hồ sơ tiếp nhận đạt 93.244.058, với 93.223.371 hồ sơ trực tuyến. Trong số này có 75.876.766 hồ sơ hàng hóa trị giá nhỏ qua hệ thống quản lý hải quan đối với hàng hóa xuất nhập khẩu giao dịch qua thương mại điện tử.

Bên cạnh đó, việc triển khai Cơ chế một cửa quốc gia và Cơ chế một cửa ASEAN tiếp tục được thúc đẩy. Dự án mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia và kết nối Cơ chế một cửa ASEAN giai đoạn 3 đã hoàn thành một số nội dung lập trình, cài đặt, kiểm thử; trong đó có chức năng trao đổi chứng nhận xuất xứ hàng hóa mẫu D với ASEAN trên môi trường thử nghiệm.

Mô hình thông quan tập trung tại Chi cục Hải quan khu vực III cũng đạt kết quả tích cực. Cục Hải quan đang đánh giá để xem xét khả năng mở rộng thí điểm tại các Chi cục Hải quan khu vực, hướng tới thống nhất quy trình xử lý và nâng cao hiệu quả quản lý.

Tăng cường kiểm soát rủi ro, đấu tranh chống buôn lậu

Song song với cải cách và tạo thuận lợi thương mại, Cục Hải quan tiếp tục tăng cường kiểm tra, giám sát và quản lý rủi ro, tập trung vào các mặt hàng, lĩnh vực có nguy cơ vi phạm cao.

Trong giai đoạn từ ngày 15/6 đến 14/9/2026, toàn ngành phân luồng thông suốt 5.959.054 tờ khai. Trong đó, luồng xanh chiếm 71,54%, luồng vàng chiếm 26,38% và luồng đỏ chiếm 2,08%. Qua phân luồng, cơ quan Hải quan phát hiện 2.095 tờ khai vi phạm; qua chuyển luồng kiểm tra, phát hiện thêm 153 tờ khai vi phạm.

Chương trình hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan tiếp tục được triển khai. Đến ngày 14/9/2026, có 397 doanh nghiệp tham gia chương trình.

Ở lĩnh vực chống buôn lậu, gian lận thương mại và vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới, tình hình vi phạm tiếp tục diễn biến phức tạp trên các tuyến. Tuyến đường biển chiếm tỷ trọng lớn nhất, với 3.398 vụ, tương đương 60,1% tổng số vụ phát hiện, bắt giữ và xử lý trong quý III.

Từ ngày 15/6 đến 14/9/2026, cơ quan Hải quan phát hiện, bắt giữ và xử lý 5.650 vụ vi phạm, với trị giá hàng hóa vi phạm ước tính 8.070,6 tỷ đồng; khởi tố 12 vụ và chuyển nguồn tin, kiến nghị khởi tố 45 vụ. Số thu ngân sách từ xử phạt vi phạm hành chính đạt 396,4 tỷ đồng, tăng 116,8% so với cùng kỳ năm 2025.

Lũy kế từ ngày 15/12/2025 đến 14/9/2026, toàn ngành phát hiện, bắt giữ và xử lý 17.068 vụ, với trị giá hàng hóa vi phạm ước tính 17.996,8 tỷ đồng; khởi tố 19 vụ, chuyển khởi tố 115 vụ. Số thu ngân sách từ xử phạt vi phạm hành chính đạt 1.007,5 tỷ đồng.

Một số vụ việc nổi bật cho thấy yêu cầu kiểm soát chặt chẽ hàng hóa qua biên giới. Cơ quan Hải quan đã phát hiện, bắt giữ vụ vận chuyển 1.193 kg ngà voi và 79,3 kg xương động vật thuộc họ mèo cỡ lớn từ Cộng hòa Dân chủ Congo về Việt Nam qua cảng Quy Nhơn; đồng thời bắt giữ hơn 70.000 lít dầu FO trên vùng biển Hải Phòng.

Trong công tác phòng, chống mua bán và vận chuyển trái phép chất ma túy, toàn ngành tiếp tục triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về phòng, chống ma túy đến năm 2030 và tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng. Kết quả, cơ quan Hải quan phối hợp bắt giữ 44 vụ với 56 đối tượng; trong đó, cơ quan Hải quan chủ trì bắt giữ 18 vụ. Tang vật thu giữ gần 2 tấn ma túy các loại.

Công tác kiểm tra sau thông quan cũng được tăng cường, tập trung vào mã số, trị giá, xuất xứ, sở hữu trí tuệ, chuyển tải bất hợp pháp và việc chấp hành pháp luật của doanh nghiệp chế xuất, gia công, sản xuất xuất khẩu.

Từ ngày 15/6 đến 14/9/2026, toàn ngành ban hành 516 quyết định kiểm tra sau thông quan, hoàn thành 474 cuộc kiểm tra. Tổng số tiền ấn định thuế và xử phạt đạt 3.524 tỷ đồng; số tiền thực thu ngân sách nhà nước đạt 1.034,7 tỷ đồng.

Lũy kế từ ngày 15/12/2025 đến 14/9/2026, tổng số tiền ấn định thuế và xử phạt qua kiểm tra sau thông quan đạt 7.541 tỷ đồng, bằng 189% chỉ tiêu năm 2026; số tiền thực thu ngân sách đạt 3.716,2 tỷ đồng, bằng 93% chỉ tiêu được giao.

Hướng tới hoàn thành nhiệm vụ quý IV/2026

Bước sang quý IV, Cục Hải quan xác định tiếp tục tập trung nguồn lực hoàn thành các chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao, nhất là xây dựng và hoàn thiện thể chế, thu ngân sách nhà nước, chống buôn lậu, gian lận thương mại và kiểm tra sau thông quan.

Cục trưởng Cục Hải quan Nguyễn Văn Thọ yêu cầu toàn ngành quyết liệt triển khai các giải pháp chống thất thu, trốn thuế, đồng thời tăng cường kiểm soát địa bàn, rút ngắn thời gian thông quan và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu. Ảnh: Cục Hải quan.

Theo kết luận của Cục trưởng Cục Hải quan Nguyễn Văn Thọ tại hội nghị, toàn ngành cần quyết liệt triển khai các giải pháp chống thất thu, chống chuyển giá, trốn thuế và các hành vi vi phạm pháp luật hải quan; đồng thời tăng cường kiểm soát địa bàn, rút ngắn thời gian thông quan tại cửa khẩu và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Một nhiệm vụ trọng tâm khác là tiếp tục xây dựng kế hoạch hành động triển khai Cơ chế một cửa quốc gia, thúc đẩy công nghiệp logistics và mở rộng mô hình thông quan tập trung theo kế hoạch. Cục Hải quan cũng sẽ hoàn thiện đề án kiểm tra chuyên ngành, phối hợp với các bộ, ngành trong kiểm tra, giám sát về xuất xứ hàng hóa và sở hữu trí tuệ.

Trong lĩnh vực công nghệ, ngành tập trung triển khai hệ thống công nghệ thông tin thực hiện Hải quan số, mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia, kết nối Cơ chế một cửa ASEAN và đẩy nhanh các dự án thuộc Đề án 06. Công tác quản lý rủi ro, kiểm tra sau thông quan tiếp tục đổi mới theo hướng hiện đại, dựa trên dữ liệu và tập trung vào lĩnh vực có nguy cơ cao.

Đối ngoại và hợp tác quốc tế cũng được đẩy mạnh, hướng tới chuẩn bị các nhiệm vụ phục vụ Năm APEC 2027. Cùng với đó, Cục Hải quan tiếp tục rà soát, sắp xếp tổ chức bộ máy, duy trì kỷ luật, kỷ cương hành chính, tăng cường thông tin, tuyên truyền, phổ biến pháp luật và tổ chức đối thoại để kịp thời tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.

Với các nhiệm vụ trọng tâm nêu trên, ngành Hải quan đặt mục tiêu kết hợp chặt chẽ giữa cải cách, hiện đại hóa, tạo thuận lợi thương mại với quản lý thu ngân sách và kiểm soát vi phạm. Đây là những nội dung quan trọng nhằm hỗ trợ hoạt động xuất nhập khẩu, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phấn đấu hoàn thành các chỉ tiêu công tác năm 2026.