Cuộc bầu cử của niềm tin và trách nhiệm lịch sử

Chia sẻ với Báo Thế giới và Việt Nam, ĐBQH. Bùi Hoài Sơn, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội nhấn mạnh, Quốc hội chuyên nghiệp không chỉ được tạo nên bởi quy trình tốt, mà trước hết được tạo nên bởi những đại biểu có năng lực, có bản lĩnh, có văn hóa nghị trường và có tinh thần trách nhiệm cao.

"Tôi mong các đại biểu khóa XVI sẽ đưa được hơi thở của cuộc sống vào nghị trường, để mỗi quyết sách không xa rời thực tiễn; đồng thời mang được tinh thần thời đại vào chính sách, để đất nước không bỏ lỡ cơ hội phát triển", đại biểu Bùi Hoài Sơn cho hay.

Lựa chọn đội ngũ đủ năng lực, phẩm chất, uy tín

Theo ông, kỳ bầu cử lần này mang ý nghĩa như thế nào đối với quá trình hoàn thiện bộ máy đại diện của nhân dân trong giai đoạn tới?

Tôi cho rằng, kỳ bầu cử lần này mang một ý nghĩa rất đặc biệt. Đây không chỉ là một sự kiện chính trị - pháp lý theo chu kỳ, mà là một dấu mốc có tính mở đường cho giai đoạn phát triển mới của đất nước sau Đại hội XIV của Đảng.

Ngày 15/3/2026, cử tri cả nước đi bầu đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, điều được lựa chọn không chỉ là con người cho một nhiệm kỳ mới, mà sâu xa hơn là lựa chọn đội ngũ đại diện đủ năng lực để chuyển hóa khát vọng phát triển thành thể chế, chính sách và hành động cụ thể.

Các cơ quan trung ương đều nhấn mạnh đây là đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng, là dịp để nhân dân trực tiếp thực hiện quyền làm chủ và lựa chọn những người tiêu biểu về phẩm chất, năng lực, uy tín.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu rất cao về hoàn thiện Nhà nước pháp quyền, đẩy mạnh chuyển đổi số, hội nhập quốc tế sâu rộng và nâng cao chất lượng quản trị quốc gia, bộ máy đại diện của nhân dân cũng phải được hoàn thiện theo hướng thực chất hơn, chuyên nghiệp hơn và gắn bó với đời sống hơn.

Đại hội XIV của Đảng đã xác lập một tinh thần phát triển mới, nhấn mạnh đổi mới tư duy, quản trị và kiến tạo phát triển, khơi dậy mạnh mẽ ý chí vươn lên của toàn dân tộc.

Chính vì thế, cuộc bầu cử lần này có thể xem là một bước bản lề để kiến tạo đội ngũ đại biểu có đủ tầm nhìn, bản lĩnh và năng lực đồng hành cùng đất nước trong chặng đường mới. Nói một cách ngắn gọn, đây là cuộc bầu cử của niềm tin, nhưng cũng là cuộc bầu cử của trách nhiệm lịch sử.

Từ thực tiễn hoạt động của Quốc hội trong nhiệm kỳ qua, ông đánh giá như thế nào về những chuyển biến trong chất lượng hoạt động của đại biểu Quốc hội?

Nhìn lại nhiệm kỳ vừa qua, tôi cho rằng chất lượng hoạt động của đại biểu Quốc hội đã có những chuyển biến rất rõ nét theo hướng ngày càng thực chất hơn, chuyên nghiệp hơn và gần dân hơn.

Đại biểu Quốc hội hôm nay không còn chỉ được nhìn nhận qua số lần phát biểu tại hội trường, mà được đánh giá bằng mức độ theo đuổi vấn đề đến cùng, bằng khả năng phản ánh trung thực tâm tư của cử tri, bằng bản lĩnh tham gia tranh luận chính sách và bằng hiệu quả giám sát đối với những lĩnh vực người dân quan tâm.

Cùng với quá trình đổi mới của Quốc hội, vai trò cá nhân của mỗi đại biểu ngày càng được đặt ở vị trí quan trọng hơn: Không chỉ tham gia vào quy trình hoạt động Quốc hội, mà phải thật sự là cầu nối giữa thực tiễn đời sống và quyết sách quốc gia. Kỳ vọng xã hội dành cho đại biểu vì thế cũng cao hơn, chính điều đó đã tạo áp lực tích cực để đội ngũ đại biểu không ngừng nâng chất lượng hoạt động của mình.

"Quốc hội chuyên nghiệp không chỉ được tạo nên bởi quy trình tốt, mà trước hết được tạo nên bởi những đại biểu có năng lực, có bản lĩnh, có văn hóa nghị trường và có tinh thần trách nhiệm cao".

Tôi cho rằng, một chuyển biến quan trọng là việc chuẩn bị nhân sự và lựa chọn đại biểu ngày càng được thực hiện bài bản, chặt chẽ hơn, gắn kết giữa yêu cầu cơ cấu với chất lượng thực chất.

Điều này phản ánh nhận thức ngày càng rõ rằng Quốc hội muốn mạnh thì trước hết đại biểu phải mạnh.

Những năm gần đây, hoạt động chất vấn, giám sát chuyên đề, thảo luận về các dự án luật, cũng như sự tham gia của đại biểu trong các vấn đề lớn của đất nước đều cho thấy dấu hiệu của một nghị trường năng động hơn, trách nhiệm hơn.

Tất nhiên, vẫn còn những yêu cầu cần tiếp tục hoàn thiện, nhất là năng lực chuyên sâu về chính sách, kỹ năng phản biện, khả năng sử dụng dữ liệu và công nghệ trong hoạt động nghị viện.

Nhưng nhìn tổng thể, xu hướng là tích cực: Đại biểu Quốc hội ngày càng được đòi hỏi cao hơn, cũng đang từng bước đáp ứng tốt hơn vai trò đại diện, vai trò lập pháp và vai trò giám sát trong một xã hội đang phát triển nhanh, phức tạp hơn trước rất nhiều.

Đại biểu dám nghĩ, dám nói, dám chịu trách nhiệm

Cử tri hiện nay kỳ vọng ngày càng cao vào đại biểu dân cử, không chỉ về năng lực chuyên môn mà còn về bản lĩnh, trách nhiệm và khả năng phản ánh tiếng nói của người dân. Theo ông, đại biểu Quốc hội khóa mới cần hội tụ những tiêu chuẩn và phẩm chất nổi bật nào để đáp ứng những kỳ vọng đó?

Đại biểu Quốc hội khóa mới trước hết phải là người có bản lĩnh chính trị vững vàng, có đạo đức công vụ trong sáng và có tinh thần phụng sự nhân dân một cách thực chất.

Trong một thời kỳ mà đất nước đang đứng trước nhiều thời cơ lớn nhưng cũng đối mặt với không ít thách thức mới, đại biểu không thể chỉ là người “tham gia” vào nghị trường, mà phải là người dám nghĩ, dám nói, dám chịu trách nhiệm, dám bảo vệ điều đúng và dám theo đuổi đến cùng những vấn đề cử tri gửi gắm.

Cử tri ngày nay không chỉ mong người đại diện nói hay, mà mong người đại diện hiểu đúng đời sống, cảm được những áp lực của người dân, và có khả năng chuyển tiếng nói đó thành kiến nghị, thành chính sách, thành sự thay đổi cụ thể. Vì vậy, yếu tố đầu tiên vẫn là sự chân thành với dân, trách nhiệm với nước và lòng tự trọng của người đại biểu trước niềm tin mà cử tri trao gửi.

Bên cạnh đó, trong giai đoạn mới, đại biểu cần hội tụ thêm những năng lực rất hiện đại. Đó là năng lực tư duy chính sách, khả năng đọc hiểu bối cảnh quốc tế, khả năng nắm bắt các xu hướng lớn như chuyển đổi số, kinh tế xanh, đổi mới sáng tạo, an ninh phi truyền thống, và đặc biệt là khả năng đối thoại, phản biện trên tinh thần xây dựng. Một đại biểu tốt phải vừa có chiều sâu chuyên môn, vừa có tầm nhìn phát triển, vừa có kỹ năng kết nối xã hội.

Tôi nghĩ, hình mẫu đại biểu của nhiệm kỳ mới phải là sự kết hợp giữa tâm, tầm và tài: Có tâm để không xa dân; có tầm để không lúng túng trước những vấn đề lớn; có tài để biến khát vọng phát triển thành hành động nghị trường hiệu quả. Đó cũng là cách để Quốc hội khóa XVI đáp ứng được kỳ vọng ngày càng cao của nhân dân trong một giai đoạn mang tính bước ngoặt của đất nước.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, hội nhập sâu rộng và yêu cầu quản trị quốc gia hiện đại, ông cho rằng Quốc hội nhiệm kỳ tới cần tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động ra sao để nâng cao hiệu quả lập pháp và giám sát?

Yêu cầu đổi mới đối với Quốc hội nhiệm kỳ tới là rất lớn, bởi đất nước đang chuyển động nhanh hơn, thế giới cũng biến đổi nhanh hơn, trong khi kỳ vọng của người dân đối với chất lượng thể chế và hiệu quả quản trị ngày càng cao hơn. Do đó, Quốc hội khóa XVI cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ từ tư duy đến phương thức hoạt động. Trước hết, trong công tác lập pháp, cần chuyển mạnh từ tư duy “quản lý” sang tư duy “kiến tạo phát triển”.

"Các đại biểu khóa XVI sẽ đưa được hơi thở của cuộc sống vào nghị trường, để mỗi quyết sách không xa rời thực tiễn; đồng thời mang được tinh thần thời đại vào chính sách, để đất nước không bỏ lỡ cơ hội phát triển".

Luật pháp phải đi trước một bước, tạo hành lang cho đổi mới sáng tạo, cho kinh tế số, xã hội số, cho hội nhập quốc tế, đồng thời vẫn bảo đảm quyền con người, quyền công dân và lợi ích quốc gia.

Một hệ thống pháp luật hiện đại không chỉ chặt chẽ về kỹ thuật, mà còn phải nhạy bén với thực tiễn và có khả năng dự báo. Điều đó đòi hỏi Quốc hội phải làm luật trên cơ sở dữ liệu tốt hơn, tham vấn rộng hơn, lắng nghe chuyên gia sâu hơn và phản ứng chính sách nhanh hơn trước các vấn đề mới nảy sinh.

Ở phương diện giám sát, cần tiếp tục nâng lên một nấc mới về tính thực chất. Giám sát không chỉ dừng ở nghe báo cáo và nêu tồn tại, mà phải gắn với theo dõi việc thực hiện cam kết, đánh giá kết quả đầu ra, đo được tác động chính sách và chỉ ra trách nhiệm cụ thể.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, Quốc hội cũng cần tận dụng mạnh hơn công nghệ, dữ liệu số, các nền tảng tương tác và phương thức làm việc hiện đại để rút ngắn khoảng cách giữa nghị trường và đời sống.

Một Quốc hội hiện đại là Quốc hội phải hoạt động chuyên nghiệp, minh bạch, số hóa và có khả năng phản ứng chính sách nhanh mà vẫn bảo đảm chất lượng.

Tôi kỳ vọng Quốc hội khóa XVI sẽ tiếp tục đẩy mạnh con đường ấy để trở thành một thiết chế dân chủ ngày càng hiệu lực, hiệu quả, xứng đáng với yêu cầu quản trị quốc gia hiện đại trong thời kỳ hội nhập sâu rộng.

Quốc hội của hành động, cải cách và khát vọng phát triển

Nhìn về chặng đường phía trước, ông kỳ vọng điều gì ở Quốc hội khóa XVI và đội ngũ đại biểu mới để Quốc hội thực sự trở thành thiết chế dân chủ ngày càng chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới?

Điều tôi kỳ vọng lớn nhất ở Quốc hội khóa XVI là sẽ trở thành một Quốc hội của hành động, của cải cách và của khát vọng phát triển. Chúng ta đang bước vào một giai đoạn mà đất nước không chỉ cần tăng trưởng, mà cần phát triển nhanh và bền vững; không chỉ cần nguồn lực vật chất, mà cần cả sức mạnh thể chế, chất lượng quản trị và niềm tin xã hội.

Quốc hội trong bối cảnh đó phải thực sự là thiết chế dân chủ tiêu biểu, nơi kết tinh ý chí của nhân dân, trí tuệ của dân tộc và tinh thần đổi mới của thời đại.

Tôi kỳ vọng Quốc hội khóa XVI sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng lập pháp, làm tốt hơn nữa chức năng giám sát tối cao, quyết định đúng đắn những vấn đề hệ trọng của đất nước, đồng thời khẳng định rõ hơn vai trò kiến tạo thể chế cho phát triển.

Với đội ngũ đại biểu mới, tôi kỳ vọng mỗi người sẽ thật sự mang trong mình hai điều: Một trái tim gắn bó với nhân dân và một tầm nhìn đủ rộng để đồng hành cùng đất nước trong “kỷ nguyên vươn mình”.

Quốc hội chuyên nghiệp không chỉ được tạo nên bởi quy trình tốt, mà trước hết được tạo nên bởi những đại biểu có năng lực, có bản lĩnh, có văn hóa nghị trường và có tinh thần trách nhiệm cao.

Tôi mong các đại biểu khóa XVI sẽ đưa được hơi thở của cuộc sống vào nghị trường, để mỗi quyết sách không xa rời thực tiễn; đồng thời mang được tinh thần thời đại vào chính sách, để đất nước không bỏ lỡ cơ hội phát triển.

Một Quốc hội hiện đại là Quốc hội vừa biết lắng nghe tiếng nói của hôm nay, vừa có khả năng chuẩn bị cho ngày mai. Khi làm được điều đó, Quốc hội sẽ không chỉ là cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất theo Hiến định, mà còn thật sự là nơi nhân dân gửi gắm niềm tin vào tương lai của đất nước.

Yến Nguyệt - Minh Trang - Phương Trang (thực hiện)

Yến Nguyệt - Minh Trang - Phương Trang