Cuộc cách mạng 'sắp xếp lại giang sơn'

Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Phan Đình Phùng được đầu tư đồng bộ về cơ sở vật chất và nguồn nhân lực, đáp ứng tốt nhu cầu giải quyết thủ tục hành chính của người dân.

Sau gần bốn thập niên đổi mới, Việt Nam đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử. Tuy nhiên, cùng với sự phát triển nhanh của nền kinh tế và xã hội, bộ máy quản lý nhà nước cũng bộc lộ những hạn chế: cồng kềnh, nhiều tầng nấc trung gian, chức năng, nhiệm vụ chồng chéo, chi phí vận hành lớn nhưng hiệu quả chưa tương xứng.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra ngày càng rõ ràng: không thể phát triển nhanh và bền vững với một bộ máy kém tinh gọn. Bởi thế, sắp xếp, tổ chức lại bộ máy nhà nước là đòi hỏi khách quan, xuất phát từ chính thực tiễn quản lý và từ kỳ vọng ngày càng cao của nhân dân đối với Nhà nước.

Chủ trương này không phải là sự thay đổi nhất thời, càng không phải giải pháp tình thế. Đây là kết quả của quá trình nghiên cứu công phu, tổng kết thực tiễn sâu sắc, được đặt trong tổng thể đường lối xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân.

Ở cấp Trung ương, việc rà soát, sắp xếp lại các bộ, ngành được triển khai theo nguyên tắc xuyên suốt: rõ chức năng, rõ trách nhiệm, rõ hiệu quả. Mỗi lĩnh vực quản lý phải có một đầu mối chủ trì; giảm tối đa tình trạng “nhiều cơ quan cùng quản một việc”, từ đó khắc phục căn bản tình trạng đùn đẩy, né tránh trách nhiệm.

Tinh gọn bộ máy không đồng nghĩa với thu hẹp vai trò của Nhà nước. Trái lại, khi các bộ, ngành được tổ chức hợp lý hơn, Nhà nước sẽ tăng năng lực hoạch định chính sách, nâng cao hiệu quả điều hành và khả năng phản ứng nhanh trước những biến động của thực tiễn. Đây chính là điều kiện quan trọng để Nhà nước thực hiện tốt vai trò kiến tạo phát triển trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Một nội dung có ý nghĩa đột phá trong lần sắp xếp này là việc tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp (cấp tỉnh và cấp xã). Việc tinh giản cấp trung gian (cấp huyện) không chỉ nhằm giảm biên chế hay tiết kiệm ngân sách, mà để hướng tới một mục tiêu lớn hơn: đưa chính quyền đến gần dân hơn, phục vụ nhân dân tốt hơn.

Khi quyền hạn và trách nhiệm được phân định rõ ràng, nhiều thủ tục hành chính sẽ được giải quyết nhanh hơn, trực tiếp hơn. Người dân, doanh nghiệp không còn phải đi qua nhiều “cửa”, nhiều cấp để hoàn thành một công việc.

Đồng thời, mô hình này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với đội ngũ cán bộ cơ sở: phải đủ năng lực, đủ bản lĩnh và đủ tinh thần trách nhiệm để đảm đương nhiệm vụ được giao. Đây là sự chuyển đổi mạnh mẽ từ tư duy “quản lý” sang tư duy “phục vụ”, phù hợp với yêu cầu hiện đại hóa nền hành chính quốc gia.

Với bộ máy chính quyền các cấp, cuộc “sắp xếp lại giang sơn” chính là động lực phát triển mới với nhiều dư địa được tạo ra. Xin lấy Thái Nguyên làm ví dụ. Trong dòng chảy chung của cả nước, Thái Nguyên là một trong những địa phương chịu tác động trực tiếp và sâu sắc của chủ trương sắp xếp, tổ chức lại đơn vị hành chính và bộ máy chính quyền.

Đoàn viên thanh niên xã Yên Trạch hướng dẫn người dân lấy số thứ tự tại Trung tâm Phục vụ hành chính công của xã.

Là trung tâm công nghiệp, giáo dục của vùng Trung du và miền núi phía Bắc, Thái Nguyên đang đứng trước yêu cầu phát triển nhanh, bền vững và toàn diện hơn.

Việc tinh gọn bộ máy, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp giúp tỉnh tập trung nguồn lực cho các nhiệm vụ trọng tâm: phát triển công nghiệp công nghệ cao, thu hút đầu tư, cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao chất lượng đời sống Nhân dân.

Quan trọng hơn, cải cách này tạo điều kiện để Thái Nguyên nâng cao hiệu quả quản trị, phát huy vai trò hạt nhân phát triển của cả vùng. Thực tiễn bước đầu cho thấy, khi bộ máy gọn hơn, trách nhiệm rõ hơn, chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh được cải thiện rõ rệt. Đây chính là thước đo quan trọng nhất của mọi cuộc cải cách.

Sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính và tinh gọn bộ máy tất yếu tác động đến tâm tư, quyền lợi của một bộ phận cán bộ, đảng viên. Đảng và Nhà nước đã xác định rõ: Cải cách phải đi đôi với bảo đảm quyền lợi chính đáng, có lộ trình phù hợp, đồng thời kiên quyết đấu tranh với tư tưởng cục bộ, lợi ích nhóm.

Ở chiều ngược lại, khi nhân dân chứng kiến bộ máy vận hành hiệu quả hơn, minh bạch hơn, gần dân hơn, niềm tin xã hội được củng cố. Chính niềm tin đó là động lực quý giá nhất, là nền tảng để huy động sức dân, trí dân cho sự nghiệp phát triển đất nước.

“Sắp xếp lại giang sơn” là công việc khó, nhạy cảm, đòi hỏi bản lĩnh chính trị, sự kiên định và tinh thần dám làm, dám chịu trách nhiệm. Chủ trương này cho thấy Đảng ta không né tránh khó khăn, không bằng lòng với cái cũ khi nó đã trở thành rào cản cho phát triển. Đây là bước chuẩn bị quan trọng về thể chế để Việt Nam thực hiện các mục tiêu chiến lược trong những thập niên tới.

Sắp xếp, sáp nhập các bộ, ngành, tỉnh, thành và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp không chỉ là một cuộc cải cách hành chính. Đó là cuộc cải cách về tư duy quản trị, về kỷ luật công vụ và về mối quan hệ giữa Nhà nước với nhân dân.

Tinh gọn để mạnh hơn. Gần dân để bền vững hơn. Đó chính là tinh thần xuyên suốt của cuộc “sắp xếp lại giang sơn” - một cuộc cách mạng có ý nghĩa sâu sắc và thiết thực đối với tương lai phát triển của đất nước.

Sơn Trường