Cuộc đổi ngôi tỷ phú Trung Quốc: Cứ 10 người thì có 1 người giàu lên nhờ AI

Người đứng đầu mới, nhưng không phải vì TikTok

Theo Bloomberg Billionaires Index cập nhật ngày 27/10, nhà sáng lập ByteDance Trương Nhất Minh (Zhang Yiming), 43 tuổi, sở hữu khối tài sản 105 tỷ USD, đưa ông lên vị trí người giàu nhất châu Á lần đầu tiên, vượt qua tỷ phú Ấn Độ Gautam Adani và xếp thứ 18 thế giới. 

So với mức 13 tỷ USD khi Bloomberg bắt đầu theo dõi vào tháng 3/2019, tài sản của ông đã tăng khoảng 8 lần sau 7 năm.

Cùng ngày, Bảng xếp hạng người giàu Trung Quốc 2026 của Hurun (Hurun China Rich List) xác nhận vị thế của ông trong nước: 670 tỷ NDT, tăng 43% so với năm ngoái, đưa ông trở lại ngôi đầu sau lần đầu vào năm 2024. 

Trương Nhất Minh, nhà sáng lập ByteDance, lần đầu trở thành người giàu nhất châu Á với 105 tỷ USD trên bảng Bloomberg và giữ ngôi đầu bảng Hurun với 670 tỷ NDT. Ảnh: Bloomberg

Đây cũng là lần đầu tiên tài sản của người giàu nhất Trung Quốc vượt mốc 600 tỷ NDT.

Điều đáng nói: động lực tăng trưởng lần này không đến từ Douyin hay TikTok - 2 “cỗ máy in tiền” quen thuộc. 

Theo Hurun, chính các sản phẩm AI, đặc biệt là chatbot Doubao, đã khiến thị trường định giá lại ByteDance, đẩy giá trị công ty lên khoảng 330 tỷ NDT, cao hơn cả vốn hóa của Tencent với khoảng 320 tỷ NDT.

Cú ‘hạ cánh’ của DeepSeek và làn sóng AI

Nếu Trương Nhất Minh là người đứng đầu, thì Lương Văn Phong (Liang Wenfeng), 41 tuổi, nhà sáng lập DeepSeek, là cái tên gây chú ý nhất. 

Ông lần đầu xuất hiện trên bảng Hurun đã vào thẳng vị trí thứ 7 với 280 tỷ NDT, nhờ làn sóng AI mô hình lớn thúc đẩy định giá DeepSeek vượt 50 tỷ USD.

Hurun giải thích năm ngoái họ chưa đưa ông vào danh sách vì ông từng tuyên bố DeepSeek “không thương mại hóa”. Nhưng năm nay, định giá công ty đã thay đổi cuộc chơi.

Một gương mặt AI khác cũng lần đầu lọt top 10: Trần Thiên Thạch (Chen Tianshi), 41 tuổi, nhà sáng lập hãng chip AI Cambricon, đứng thứ 10 với 205 tỷ NDT, tăng 25 tỷ NDT so với năm trước nhờ nhu cầu chip AI bùng nổ.

Theo Hurun, AI là động lực tăng trưởng tài sản lớn nhất năm nay: cứ 10 người có tên trong bảng thì có 1 người giàu lên nhờ AI. 10 người tăng tài sản mạnh nhất đóng góp tới 56% tổng mức tăng của toàn bảng, phần lớn đến từ AI và bán dẫn.

Phía bên kia: những ‘ngọn núi’ hạ nhiệt

Không phải ai cũng đi lên. Chung Thiểm Thiểm (Zhong Shanshan), “vua nước đóng chai” của Nongfu Spring, mất 120 tỷ NDT và lùi xuống vị trí thứ 2 với 410 tỷ NDT. 

Nguyên nhân chính là cổ phiếu Vạn Thái Sinh học - một công ty khác trong hệ sinh thái của ông đã điều chỉnh mạnh, dù mảng nước đóng chai vẫn ổn định.

Xa hơn, Lôi Quân (Lei Jun) của Xiaomi mất tới 157 tỷ NDT, mức giảm lớn nhất trong bảng, từ 326 tỷ xuống còn 169 tỷ NDT. 

Từ bất động sản, thương mại điện tử đến video ngắn, mỗi làn sóng đều tạo ra thế hệ tỷ phú mới và gạt bỏ thế hệ cũ (trong ảnh: tỷ phú Chung Thiểm Thiểm, Lôi Quân, Mã Hóa Đằng). Ảnh: Hurun

Mã Hóa Đằng (Pony Ma) của Tencent mất 119 tỷ NDT, lùi xuống thứ 4 với 346 tỷ NDT. Vương Ninh (Wang Ning) của Pop Mart mất 94,5 tỷ NDT khi cơn sốt đồ chơi Labubu qua đỉnh, từ 182 tỷ xuống còn 87,5 tỷ NDT.

Hurun lưu ý đây là đợt điều chỉnh, không phải sụp đổ: tài sản của nhóm này vẫn cao hơn 2 năm trước. Nhưng khoảng cách giữa người đi lên và người đi xuống đang mở rộng chưa từng thấy.

Câu chuyện định giá tài sản tư nhân trở nên phức tạp hơn nhiều khi nhìn sang Triệu Trường Bằng (Changpeng Zhao), nhà sáng lập sàn giao dịch tiền điện tử toàn cầu Binance. 

Trên bảng Forbes, ông được ghi nhận 114,6 tỷ USD, xếp thứ 18 thế giới - cao hơn cả Trương Nhất Minh. 

Nhưng trong cuộc phỏng vấn với New York Times đầu tháng 10, ông khẳng định tài sản thực của mình chỉ khoảng 10 - 30 tỷ USD.

Khoảng cách này xuất phát từ chỗ Binance là công ty tư nhân, không có giá cổ phiếu công khai. Muốn bán một phần cổ phần lớn cũng không dễ tìm người mua, nên mỗi bên định giá một kiểu.

Chủ tịch Hurun Rupert Hoogewerf tóm tắt bảng xếp hạng năm nay bằng hai từ: “xáo bài” và “làm mới”. Tổng số người sở hữu từ 5 tỷ NDT trở lên đạt kỷ lục 1.529 người, với tổng tài sản 32.000 tỷ NDT. Nhưng 65% những người có tên năm nay chưa từng xuất hiện trên bảng 10 năm trước.

3 người từng giàu nhất Trung Quốc là Hứa Gia Ấn (Evergrande, 2017), Lý Hà Quân (Hanergy, 2015) và Hoàng Quang Dụ (Gome) nay đã rơi khỏi danh sách. Mỗi làn sóng, từ bất động sản, thương mại điện tử đến video ngắn, đều sinh ra một thế hệ tỷ phú mới và cũng tự đào thải thế hệ trước.

Trương Nhất Minh là một trong số ít người đứng được ở cả 2 làn sóng: từ video ngắn (Douyin, TikTok) sang AI (Doubao). 

Tuy nhiên, vị trí dẫn đầu của ông không hề vững chắc. Hurun dự báo trong 10 năm tới, Trung Quốc sẽ có những doanh nhân đầu tiên sở hữu 1.000 tỷ NDT. Hiện Trương Nhất Minh đã đi được khoảng 2/3 chặng đường. Thậm chí, Hurun cho rằng chỉ trong 5 năm tới có thể xuất hiện 3 người đạt mốc này.

Danh sách ứng viên cạnh tranh ngôi đầu gần như toàn gương mặt công nghệ: Lương Văn Phong, Trần Thiên Thạch, Triệu Trường Bằng, Vương Hưng Hưng (robot hình người Unitree) và Dương Thực Lân (Moonshot AI).

Theo Hurun China Rich List 2026, Bloomberg Billionaires Index, Forbes, NetEase Finance, The Paper, Shanghai Securities News