Cuộc đời Steve Jobs: Từ người bị loại khỏi Apple đến huyền thoại công nghệ - Kỳ cuối

Kỳ cuối: Giải cứu Apple

Steve Jobs giới thiệu iPhone 4 tại Hội nghị Nhà phát triển Toàn cầu năm 2010. Ảnh: Wikimedia Commons

Theo trang britannica.com, cuối năm 1996, khi Apple đang gánh chịu những khoản thua lỗ khổng lồ và đứng bên bờ vực sụp đổ, công ty này bổ nhiệm Gilbert Amelio, một lãnh đạo trong ngành bán dẫn, làm CEO mới.

Khi nhận thấy Apple đã thất bại trong việc phát triển hệ điều hành thay thế phù hợp cho Macintosh dù đã đầu tư nghiên cứu trong thời gian dài, Amelio quyết định lựa chọn NEXTSTEP và mua lại công ty của Jobs với giá hơn 400 triệu USD. Thương vụ này cũng đưa Jobs trở lại Apple với vai trò cố vấn.

Tuy nhiên, hội đồng quản trị nhanh chóng mất kiên nhẫn trước việc ông Amelio không thể cải thiện tình hình tài chính của công ty. Tháng 6/1997, họ đề nghị người đồng sáng lập trở lại lãnh đạo Apple.

Jobs nhanh chóng thiết lập liên minh với đối thủ cũ Microsoft, hủy các thỏa thuận cấp phép máy Mac cho bên thứ ba và đơn giản hóa danh mục sản phẩm. Ông cũng chỉ đạo chiến dịch quảng cáo đoạt nhiều giải thưởng với khẩu hiệu “Think Different” nhằm khuyến khích khách hàng lựa chọn Macintosh.

Quan trọng không kém là những điều ông quyết định không làm. Jobs từ chối sản xuất các máy tính chạy hệ điều hành Windows của Microsoft và cũng không đồng ý tách Apple thành công ty chỉ phát triển phần mềm như một số người đề xuất. Ông tin rằng Apple, với vị thế là nhà sản xuất máy tính cá nhân lớn duy nhất sở hữu hệ điều hành riêng, có cơ hội đặc biệt để đổi mới sáng tạo.

Ông đã làm được điều đó. Năm 1998, Jobs giới thiệu iMac, mẫu máy tính nguyên khối có hình dáng giống quả trứng, sở hữu tốc độ xử lý cao với mức giá tương đối phải chăng, mở đầu xu hướng máy tính có thiết kế thời trang. Các phiên bản sau đó được tung ra với năm màu sắc nổi bật khác nhau.

Đến cuối năm, iMac trở thành máy tính cá nhân bán chạy nhất nước Mỹ và Jobs có thể công bố lợi nhuận ổn định trở lại cho công ty từng bên bờ vực phá sản.

Năm tiếp theo, ông tiếp tục thành công với iBook, dòng máy tính xách tay hướng đến sinh viên và G4, mẫu máy tính để bàn mạnh đến mức Apple từng quảng bá rằng sản phẩm không thể xuất khẩu trong một số trường hợp vì được xếp vào nhóm siêu máy tính.

Dù Apple không lấy lại vị thế thống trị ngành như trước đây, nhưng Steve Jobs đã cứu sống công ty và một lần nữa khẳng định mình là bậc thầy tiếp thị công nghệ cao cũng như nhà lãnh đạo có tầm nhìn xa.

Tái định hình Apple

Năm 2001, Jobs bắt đầu tái định hình Apple cho thế kỷ 21. Đây là năm Apple giới thiệu iTunes, phần mềm cho phép phát nhạc và chuyển đổi nhạc sang định dạng MP3 phổ biến trên máy tính và các thiết bị số.

Cuối năm đó, Apple bắt đầu bán iPod, thiết bị phát nhạc MP3 di động nhanh chóng dẫn đầu thị trường.

Năm 2003, Apple triển khai dịch vụ bán các bài hát của các hãng thu âm lớn dưới dạng tải về qua Internet. Đến năm 2006, hơn một tỷ bài hát và video đã được bán thông qua cửa hàng trực tuyến iTunes Store.

Để phản ánh thay đổi trong hoạt động kinh doanh, ngày 9/1/2007, Jobs chính thức đổi tên công ty thành Apple Inc.

Cũng trong năm 2007, Jobs đưa Apple bước chân vào lĩnh vực viễn thông với sự ra mắt của iPhone, điện thoại màn hình cảm ứng có khả năng phát nhạc MP3, video và truy cập Internet.

Cuối năm đó, Apple giới thiệu iPod Touch, thiết bị giải trí và phát nhạc di động được tích hợp Wi-Fi và màn hình cảm ứng tương tự iPhone.

Nhờ tận dụng iTunes Store để bán phần mềm của Apple và các nhà phát triển bên thứ ba, iPhone và iPod Touch nhanh chóng sở hữu số lượng trò chơi nhiều hơn bất kỳ hệ máy chơi game cầm tay nào khác. Năm 2008, Jobs tuyên bố các phiên bản tương lai của iPhone và iPod Touch sẽ được nâng cấp mạnh hơn về khả năng chơi game.

Một nghịch lý thú vị là Apple từng không hỗ trợ các nhà phát triển trò chơi trong những năm đầu vì lo ngại máy tính của mình không được xem là công cụ nghiêm túc cho doanh nghiệp. Nhưng giờ đây, công ty lại muốn mở rộng vai trò trong ngành trò chơi điện tử song song với bước tiến vào lĩnh vực viễn thông.

Vấn đề sức khỏe

Năm 2003, Jobs được chẩn đoán mắc một dạng ung thư tuyến tụy hiếm gặp. Ông trì hoãn phẫu thuật khoảng chín tháng để thử các phương pháp điều trị thay thế.

Tháng 8/2004, ông thông báo với nhân viên Apple về chẩn đoán bệnh và việc đã trải qua ca phẫu thuật cắt bỏ khối u ác tính. Khi đó, truyền thông suy đoán ông đã thực hiện đại phẫu thuật Whipple, nhưng bản chất chính xác của ca phẫu thuật năm 2004 không được công bố.

Sau thời gian hồi phục ngắn, Jobs trở lại điều hành Apple.

Trong suốt năm 2008, Jobs sụt cân đáng kể, làm dấy lên nhiều đồn đoán rằng bệnh ung thư đã tái phát. Có lẽ không CEO nào của một tập đoàn lớn có tình trạng sức khỏe ảnh hưởng đến giá cổ phiếu nhiều như Jobs. Điều này khiến các nhà đầu tư liên tục yêu cầu công khai thông tin sức khỏe của ông, đặc biệt khi những lý do ban đầu được đưa ra để giải thích việc sụt cân không đủ thuyết phục.

Ngày 9/1/2009, Jobs tuyên bố ông mắc chứng rối loạn nội tiết tố và đang được điều trị, đồng thời khẳng định vẫn tiếp tục đảm nhiệm công việc điều hành.

Tuy nhiên, chưa đầy một tuần sau, ông thông báo nghỉ phép ngay lập tức đến hết tháng 6 để phục hồi sức khỏe. Sau khi tạm thời rút khỏi bộ máy điều hành, Jobs tiếp tục giữ quan điểm rằng tình trạng sức khỏe là vấn đề riêng tư và từ chối tiết lộ thêm chi tiết.

Tháng 6/2009, báo chí đưa tin Jobs đã được ghép gan vài tháng trước đó. Không lâu sau, với sự đồng ý của Jobs, bệnh viện tại bang Tennessee nơi thực hiện ca phẫu thuật xác nhận thông tin này và giải thích lý do ông được ưu tiên nhận nội tạng hiến tặng.

Ngày 29/6/2009, Jobs trở lại làm việc, thực hiện đúng cam kết quay lại trước khi tháng 6 kết thúc.

Tuy nhiên, tháng 1/2011, ông tiếp tục nghỉ phép vì lý do sức khỏe. Tháng 8 cùng năm, Jobs từ chức CEO nhưng vẫn giữ chức Chủ tịch hội đồng quản trị. Hai tháng sau, ông qua đời.

Năm 2022, Steve Jobs được truy tặng Huân chương Tự do của Tổng thống Mỹ.