Cuộc đua 90 ngày đêm làm sạch dữ liệu đất đai: Bài 1: Công an cơ sở và phần việc khó nhất

Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo triển khai chiến dịch làm giàu, làm sạch cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai của tỉnh Gia Lai ngày 25/9/2026, một con số cho thấy rõ giới hạn của khâu đối khớp bằng máy. Công an tỉnh đã hoàn tất việc tra cứu, đối khớp 100% dữ liệu được chuyển giao, nhưng vẫn còn 170.166 trường hợp chưa thể xác thực theo dữ liệu hiện có. Phần chưa thể xác thực ấy chính là nơi công việc của Công an cơ sở bắt đầu. Khi hệ thống không tự trả lời được ai đang đứng sau thửa đất, câu trả lời phải tìm bằng hồ sơ, tàng thư và những chuyến đi đến tận nhà dân.

Ba cách làm của lực lượng cơ sở

Chiến dịch làm sạch dữ liệu đất đai năm 2026 được triển khai, mở ra mô hình trong đó Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội cấp tỉnh làm đầu mối đối khớp, còn Công an cấp xã trực tiếp xác minh tại địa bàn. Mô hình này đang được áp dụng tại nhiều địa phương với ba cách làm cụ thể.

Cách làm thứ nhất diễn ra phía sau những bàn làm việc, trong kho tàng thư hồ sơ căn cước. Tại Thái Nguyên, Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội phối hợp với Công an cấp xã và các ngành chức năng đã xác thực 987.985 thửa đất, bảo đảm tiêu chí "đúng - đủ - sạch - sống"; thu thập thông tin, giấy tờ liên quan đối với 46.008 thửa; đồng thời rà soát, phân loại 492.214 trong tổng số 518.120 thửa đất có thông tin sai lệch, đạt tỷ lệ 95% trong năm 2025.

Tổ công tác Công an phường Tây Hồ (Hà Nội) "đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng trường hợp" làm sạch dữ liệu đất đai

Bước sang năm 2026, bộ phận tàng thư của Phòng Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội tiếp tục hỗ trợ làm sạch thành công 45.869 thửa đất tính đến ngày 29/7/2026, với cán bộ, chiến sĩ tăng ca cả ngày nghỉ. Ở cấp xã, Công an xã Phú Xuyên phối hợp đối chiếu thông tin nhân thân của chủ sử dụng đất với dữ liệu dân cư. Đến ngày 17/9/2026, đơn vị đã hoàn thành phối hợp làm sạch hơn 10.000 trường dữ liệu đất đai trên địa bàn.

Cách làm thứ hai là đến tận nhà dân, đặc biệt phù hợp với địa bàn đô thị. Thực hiện chỉ đạo của thành phố Hà Nội về đợt cao điểm làm sạch, chuẩn hóa cơ sở dữ liệu đất đai, Công an phường Tây Hồ chủ động phối hợp với UBND phường, tổ dân phố và Tổ chuyển đổi số cộng đồng triển khai theo hướng sát dân, sát địa bàn. Đối với người cao tuổi, các hộ gia đình có người đi làm xa hoặc gặp khó khăn khi thực hiện thủ tục, cán bộ, chiến sĩ công an phường trực tiếp đến tận nhà hướng dẫn, hỗ trợ.

Cách làm thứ ba là thành lập các tổ công tác liên ngành, trong đó Công an xã giữ vai trò tham mưu. Tại xã Minh Xuân (Tuyên Quang), trong chiến dịch 90 ngày cuối năm 2025, Công an xã tham mưu UBND xã thành lập tổ công tác, đồng thời phối hợp tuyên truyền đến từng thôn, từng hộ dân. Xã bố trí 5 tổ công tác phụ trách các thôn, mỗi tổ khoảng 8 người, gồm cán bộ xã, trưởng thôn, công an viên, tổ trưởng tổ an ninh, trật tự và đại diện Ban Công tác Mặt trận khu dân cư.

Khi đối khớp tự động không ra kết quả

Phần việc khó nhất của công an cơ sở nằm ở những nhóm hồ sơ mà việc đối khớp tự động không thể cho ra kết quả. Tại Gia Lai, tính đến ngày 23/9/2026, toàn tỉnh còn 102.076 thửa đất thuộc nhóm hồ sơ khó xử lý. Trong đó, 44.953 thửa thiếu hoặc sai lệch dữ liệu không gian, cần đo đạc, chỉnh lý; 20.120 thửa có người đứng tên trên giấy chứng nhận đã qua đời nhưng chưa hoàn tất thủ tục thừa kế, đăng ký biến động; 21.220 thửa chưa xác định được người sử dụng đất hoặc có thông tin định danh sai lệch lớn; và 15.783 thửa còn thiếu hồ sơ pháp lý, hồ sơ lưu trữ hoặc giấy chứng nhận.

UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu lập danh sách, theo dõi riêng các thửa đất có người đứng tên đã qua đời để có phương án xử lý phù hợp; đồng thời giao Văn phòng Đăng ký đất đai phối hợp với UBND các xã, phường xác minh nhóm thửa chưa xác định được người sử dụng đất. Với những trường hợp này, trước đó Công an tỉnh Gia Lai đã được giao phân công lực lượng xác minh thông qua lịch sử hồ sơ đất đai, thông tin định danh cá nhân và tình trạng cư trú của từng người.

Ở phía người dân, những hồ sơ khó này thường bắt nguồn từ các giao dịch chưa được hợp thức hóa hoặc thông tin chưa được cập nhật đầy đủ. Những sai lệch phổ biến như khác biệt giữa chứng minh nhân dân cũ và căn cước mới, sai số định danh hoặc địa chỉ thường trú có thể khiến người dân gặp vướng mắc khi thực hiện các giao dịch mua bán, sang tên, thế chấp.

Các trường hợp mua bán bằng giấy tay, nhận chuyển nhượng nhưng chưa sang tên hoặc thủ tục thừa kế chưa hoàn tất cũng dễ được phát hiện trong quá trình cơ quan chức năng xác minh, đối chiếu thông tin thực tế với hồ sơ, dữ liệu đất đai và dân cư.

Kiểm tra công tác làm sạch dữ liệu đất đai tại Công an cấp xã tỉnh Thái Nguyên

Lực lượng cơ sở trước khối lượng dữ liệu lớn

Tại TPHCM, vai trò của lực lượng Công an được xác lập ngay trong cơ cấu chỉ đạo chiến dịch. Ban Chỉ đạo chiến dịch làm giàu, làm sạch cơ sở dữ liệu đất đai của thành phố gồm 10 thành viên, do Phó Chủ tịch UBND TPHCM Bùi Minh Thạnh làm Trưởng ban; Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) Nguyễn Toàn Thắng làm Phó Trưởng ban Thường trực; cùng hai Phó Trưởng ban là bà Nguyễn Thị Bích Thủy, Phó Giám đốc Sở NN&MT và Đại tá Nguyễn Đình Dương, Phó Giám đốc Công an TPHCM.

Hội nghị sơ kết 60 ngày thực hiện Kế hoạch số 94/2025 của UBND TPHCM năm 2025, Đại tá Nguyễn Đình Dương đề nghị thủ trưởng Công an cấp xã và trưởng phòng Kinh tế - Hạ tầng - Đô thị trực tiếp chịu trách nhiệm trước UBND cùng cấp về tiến độ thực hiện, đồng thời tập trung xử lý theo phương châm "dễ làm trước - khó làm sau".

Theo đó, các địa phương ưu tiên đối soát, xác thực những trường hợp có dữ liệu rõ ràng, địa chỉ cụ thể và đã có số định danh cá nhân. Đối với các trường hợp phức tạp, thông tin sai lệch hoặc chưa xác định được địa chỉ thửa đất, lực lượng Công an phối hợp với chuyên viên phòng Kinh tế - Hạ tầng - Đô thị xác minh, định vị trước khi tiến hành thu thập thông tin. Phòng PC06 và Sở NN&MT tổ chức giao ban hằng tuần để rà soát tiến độ; cán bộ phụ trách địa bàn của Phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội được yêu cầu bám sát cơ sở, hướng dẫn, hỗ trợ địa phương tháo gỡ khó khăn, không để dồn việc vào cuối đợt.

Sang năm 2026, khối lượng công việc giao cho Công an cơ sở tăng lên rõ rệt. Theo kế hoạch của UBND TPHCM, Sở NN&MT chuyển dữ liệu khoảng 2,5 triệu thửa đất chưa đầy đủ, chính xác cho cơ quan Công an để xác minh thông tin chủ sử dụng. Công an TPHCM, đặc biệt là lực lượng Công an cấp xã, trực tiếp xác minh, đối chiếu trong đợt cao điểm 60 ngày, từ 15/4 đến 15/6/2026.

Trong đợt cao điểm hiện nay, từ ngày 01/9 đến 30/11/2026, kế hoạch của UBND thành phố tiếp tục yêu cầu thông tin người sử dụng đất phải được rà soát, đối chiếu, xác minh qua Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Đối với những trường hợp thông tin sai lệch, thiếu hoặc chưa đủ điều kiện kết luận, các đơn vị phải kịp thời xác minh, xử lý. UBND các phường, xã, đặc khu được yêu cầu phối hợp chặt chẽ với chi nhánh Văn phòng Đăng ký đất đai và Công an cấp xã trong quá trình rà soát hồ sơ.

Kinh nghiệm từ các địa phương cho thấy, khi phần dữ liệu rõ ràng đã được xử lý, những hồ sơ còn lại thường là các trường hợp khó nhất, như người đứng tên đã qua đời, thông tin định danh sai lệch hoặc chủ đất đang sinh sống ở nơi khác. Với khối lượng hồ sơ lớn của TPHCM, kết quả đợt cao điểm đến ngày 30/11/2026 sẽ phụ thuộc đáng kể vào việc các nhóm hồ sơ khó được phân loại và giao xử lý sớm đến đâu, đúng với tinh thần không để dồn việc vào cuối đợt mà lãnh đạo Công an TPHCM đã đặt ra.