Cuộc đua 'AI dễ thương' của các 'ông lớn' công nghệ
Một cuộc cạnh tranh gay gắt đang diễn ra nhằm thiết kế diện mạo và nhân vật giúp biến công nghệ vốn có thể gây cảm giác xa lạ hoặc e ngại này trở nên thân thiện hơn, từ đó khuyến khích người dùng tương tác một cách tự nhiên, cũng như đưa AI vào cuộc sống thường nhật của họ.
"Muse", trợ lý AI cá nhân mới được Meta công bố đi kèm với một nhân vật tên là "Jolly", trông giống như một món đồ chơi nhồi bông mũm mĩm và mềm mại. Người dùng có thể thay đổi trang phục và diện mạo của Jolly, qua đó biến AI, vốn là một khái niệm phần mềm trừu tượng thành một người bạn đồng hành thân thiết, tựa như đang cùng chung sống với họ. Tạp chí công nghệ Wired của Mỹ nhận xét rằng, ngoại hình của "Jolly" gợi nhớ đến nhân vật búp bê nổi tiếng "Labubu".
Có một nghịch lý là khi AI ngày càng trở nên thông minh hơn thì vẻ ngoài của nó lại càng trở nên dễ thương hơn. Nếu như trước đây AI chỉ tồn tại dưới dạng văn bản trên màn hình chẳng hạn như ChatGPT thì nay nó đang bước ra thế giới thực với nhiều hình thái đa dạng như trợ lý AI, thiết bị chuyên dụng, robot và xe taxi tự hành. Khi AI phát triển thành công nghệ mà người dùng có thể nhìn thấy, chạm vào và thậm chí giao phó các sinh hoạt thường ngày, cũng như việc chăm sóc sức khỏe thể chất, thì mức độ "gần gũi" hay thân thiện của nó cũng trở nên quan trọng không kém gì hiệu năng hoạt động.
"Dots", trợ lý AI cá nhân vừa được OpenAI ra mắt là minh chứng điển hình cho xu hướng này. Khi giới thiệu Dots tại hội nghị dành cho nhà phát triển "DevDay" vào tháng trước, OpenAI đã chọn hình ảnh một nhân vật mềm mại, tròn trịa tựa như búp bê với các tông màu hồng, xanh dương và vàng, thay vì giao diện nhập văn bản đơn thuần thường thấy ở các chatbot truyền thống. Người dùng thậm chí còn có thể tùy chỉnh cả tên gọi lẫn ngoại hình của nhân vật này.
Meta cũng vừa giới thiệu "Muse Charm", một thiết bị tích hợp tác nhân AI được thiết kế để gắn vào túi xách. Đây là một thiết bị nhỏ gọn có màn hình kích thước khoảng 2 inch hiển thị nhân vật tên là "Jolie". Người dùng chỉ cần chạm vào cảm biến để trò chuyện với Muse mà không cần lấy điện thoại thông minh ra. Thiết bị này được thiết kế để gắn vào móc khóa hoặc túi xách.
TechCrunch nhận định sản phẩm này phù hợp với văn hóa trang trí túi xách và văn hóa dùng móc khóa nhắm đến giới trẻ nhờ khả năng đeo trực tiếp lên túi xách hoặc móc khóa. Về cơ bản, mục tiêu là để người tiêu dùng coi phần cứng AI này như một món phụ kiện thời trang thay vì chỉ là một thiết bị điện tử đơn thuần.
Các loại xe tự hành cũng đang áp dụng chiến lược tương tự. Zoox, một công ty con của Amazon, giải thích rằng họ đã thiết kế mẫu xe taxi tự hành (robotaxi) của mình với vẻ ngoài thân thiện và dễ gần ngay từ đầu. Họ lưu ý rằng, đèn pha và lưới tản nhiệt của các loại xe thông thường đôi khi trông giống khuôn mặt người và tạo cảm giác hung dữ, chẳng hạn như hình ảnh "đôi mắt giận dữ". Mẫu robotaxi mới mang tên "Ojai" vừa được Waymo công bố cũng chú trọng vào thiết kế ngoại thất bo tròn, mềm mại. Điều này cho thấy, AI đã thực sự bước vào cuộc sống thường nhật của chúng ta. Hệ quả là, phong cách thiết kế dễ thương và các nhân vật mang hình dáng con người đang dần trở thành tiêu chuẩn mới cho trải nghiệm người dùng (UX) của AI.
Tuy nhiên, cũng nảy sinh những lo ngại rằng, các thiết kế như vậy có thể khiến người dùng mất cảnh giác trước AI. Tờ The Wall Street Journal (WSJ) nhận định rằng: "Thật khó để cảm thấy e ngại trước một thứ gì đó dễ thương, và chúng ta thường có xu hướng dễ dàng tin tưởng những thực thể có vẻ ngoài thân thiện". Báo cáo này chỉ ra rằng, AI có thể truy cập các dữ liệu cá nhân nhạy cảm như email, lịch trình và lịch sử mua sắm, cũng như thực hiện các tác vụ như đặt chỗ hay xử lý thanh toán thay cho người dùng... và vẻ ngoài giống như nhân vật hoạt hình của nó có thể khiến người dùng đánh giá thấp phạm vi năng lực, cũng như những rủi ro tiềm ẩn đi kèm.
