Vì sao bàn phím không xếp lần lượt từ A–Z?

Nhìn vào bàn phím máy tính, nhiều người có thể thắc mắc tại sao các chữ cái không được sắp xếp theo thứ tự A-Z như bảng chữ cái. Thực tế, cách bố trí QWERTY phổ biến hiện nay không phải là sự sắp xếp ngẫu nhiên, mà hình thành từ lịch sử phát triển của máy đánh chữ và thói quen sử dụng qua nhiều thế hệ.

Tại sao bàn phím không sắp xếp theo thứ tự bảng chữ cái?

Bố cục bàn phím QWERTY là một trong những bố cục bàn phím được sử dụng rộng rãi nhất cho máy tính và máy đánh chữ tiếng Anh. Lịch sử của bàn phím QWERTY bắt nguồn từ những năm 1870 khi Christopher Latham Sholes phát minh ra chiếc máy đánh chữ đầu tiên. Bố cục ban đầu của máy đánh chữ có các phím được sắp xếp theo thứ tự bảng chữ cái. Tuy nhiên, điều này khiến máy bị kẹt vì các cần cơ học thường xuyên va chạm với nhau.

Bàn phím hiện đại không xếp lần lượt từ A-Z luôn. (Ảnh: Digitalunite)

Để giải quyết vấn đề này, Sholes hợp tác cùng với đồng nghiệp Carlos Glidden và nhà giáo dục Amos Densmore để đưa ra một bố cục thực tế hơn. Họ sắp xếp lại các phím sao cho các chữ cái sử dụng phổ biến nhất đặt cách xa nhau, để chúng không bị kẹt vào nhau. Điều này dẫn đến sự ra đời của bố cục QWERTY, được cấp bằng sáng chế năm 1878.

Tên gọi QWERTY được đặt theo 6 chữ cái đầu tiên ở hàng trên cùng: Q-W-E-R-T-Y của bàn phím. Mặc dù bố cục QWERTY không hoàn hảo nhưng nó đã trở thành bố cục tiêu chuẩn cho máy đánh chữ và sau này là bàn phím máy tính.

Đã có nhiều nỗ lực tạo ra các bố cục bàn phím thay thế, chẳng hạn như bàn phím Dvorak đơn giản hóa, được thiết kế để giảm mỏi ngón tay và tăng tốc độ gõ. Tuy nhiên, QWERTY vẫn là bố cục bàn phím được sử dụng phổ biến nhất.

Vì sao QWERTY vẫn phổ biến?

Ngày nay, máy tính không còn sử dụng các thanh kim loại có nguy cơ va chạm như máy đánh chữ cơ học trước đây. Tuy nhiên, lý do để thay đổi bàn phím vẫn không đủ mạnh.

Với phần lớn người dùng, QWERTY đã trở thành một kỹ năng quen thuộc. Việc chuyển sang bố cục khác đòi hỏi thời gian làm quen và có thể khiến tốc độ gõ giảm đáng kể trong giai đoạn đầu.

Đối với hầu hết người dùng, tốc độ và độ chính xác khi đánh máy phụ thuộc nhiều hơn vào kinh nghiệm và sự quen thuộc hơn là thứ tự các chữ cái. Nghiên cứu được Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ trích dẫn cho thấy những người đánh máy thành thạo dựa vào trí nhớ theo quy trình hơn là khả năng nhận diện chữ cái bằng thị giác.

Hơn nữa, QWERTY đã được chuẩn hóa trên nhiều thiết bị và hệ điều hành. Người dùng có thể chuyển từ máy tính này sang máy tính khác mà không phải học lại vị trí các phím.

Như vậy, bố cục QWERTY là kết quả của lịch sử máy đánh chữ, những hạn chế cơ học, quá trình thương mại hóa và đặc biệt là sức mạnh của thói quen. Hơn một thế kỷ sau khi xuất hiện, cách sắp xếp tưởng như “lộn xộn” này vẫn trở thành một trong những tiêu chuẩn quen thuộc nhất của công nghệ hiện đại.