Cuộc đua gom vốn nghìn tỷ và sự trỗi dậy của trái phiếu ngân hàng

Báo cáo của Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA) tính đến ngày 28/8/2026 cho thấy, trong tháng 8 toàn thị trường ghi nhận 33 đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp với tổng giá trị 32.029 tỷ đồng. Trong đó, phát hành riêng lẻ đạt 25.629 tỷ đồng qua 25 đợt, còn phát hành ra công chúng đạt 6.400 tỷ đồng qua 8 đợt.

Trong 8 tháng đầu năm, trái phiếu ngân hàng chiếm tới 54% tổng giá trị phát hành.

Lũy kế 8 tháng đầu năm 2026, quy mô phát hành toàn thị trường đạt 348.980 tỷ đồng, gồm 295.942 tỷ đồng riêng lẻ và 53.038 tỷ đồng ra công chúng. Nhóm ngân hàng giữ vị trí quán quân khi chiếm tới 54% tổng giá trị, bỏ xa nhóm bất động sản ở vị trí thứ hai với 39%.

Đáng chú ý, lãi suất trái phiếu ngân hàng tăng vọt từ 8% hồi cuối tháng 6 lên 9% trong tháng 7 và chạm mốc 10% ngay đầu tháng 8, vượt xa lãi suất tiết kiệm 12 tháng đang ở mức 9,2% đến 9,48%/năm. Riêng tháng 8, phân khúc lãi suất từ 8,1 - 9%/năm chiếm ưu thế với 12.850 tỷ đồng, tương đương 54% giá trị phát hành ngành ngân hàng. Mức trên 9%/năm chiếm 34% với 8.150 tỷ đồng, còn mức từ 7% đến 8%/năm chỉ chiếm 12% với 2.900 tỷ đồng.

Ghi nhận thực tế cho thấy sự phân hóa rõ nét giữa các khối nhà băng. Ở nhóm quốc doanh, Vietcombank huy động 2.850 tỷ đồng qua 4 lô với lãi suất 7,87 - 8%/năm, còn BIDV phát hành 5 lô trị giá 2.350 tỷ đồng ở mức 8,2%/năm.

Ở khối tư nhân, Sacombank dẫn đầu mặt bằng lãi suất toàn hệ thống khi trả tới 10%/năm cho 3 lô trái phiếu tổng trị giá hơn 3.200 tỷ đồng. PVcomBank huy động 1.500 tỷ đồng với lãi suất từ 9,6 - 9,8%/năm, trong khi TPBank phát hành 2 lô trị giá 3.000 tỷ đồng với lãi suất 9,1%/năm.

Theo ông Cao Việt Hùng, Giám đốc phân tích ngành ngân hàng tại Chứng khoán ACBS, lãi suất trái phiếu ngân hàng đã tăng 2 điểm % từ đầu năm và tăng 3 điểm % so với cùng kỳ 2025. Chuyên gia FiinRatings cũng nhận định chi phí huy động của các nhà băng khó hạ nhiệt trong nửa cuối năm do nhu cầu vốn vẫn rất lớn.

Ở góc nhìn thị trường cập nhật đến ngày 7/9/2026, Công ty Xếp hạng Tín nhiệm VIS Rating ghi nhận tổng phát hành mới trong tháng 8 đạt khoảng 35.000 tỷ đồng, giảm 16% so với tháng 7. Trong đó, phát hành riêng lẻ chiếm 91% và phát hành công chúng chiếm 9%. Ngân hàng chiếm tới 82% nguồn cung mới, còn bất động sản dân cư chỉ chiếm 9%. Kỳ hạn bình quân toàn thị trường đạt 4,9 năm.

Về chi phí, coupon bình quân trái phiếu ngân hàng tháng 8 ở mức 8,7%/năm, thấp hơn đáng kể so với mức 12,2%/năm của nhóm bất động sản. Các thương vụ quy mô lớn tập trung tại VIB với 2 lô 3.300 tỷ đồng và 3.000 tỷ đồng, SHB chào bán công chúng 2.081 tỷ đồng, HDBank phát hành 2.000 tỷ đồng, TPBank có 2 đợt với mỗi đợt 2.000 tỷ đồng và Vietcombank phát hành 2.000 tỷ đồng kỳ hạn 10 năm.

Quy mô trái phiếu doanh nghiệp lưu hành cuối tháng 8 đạt 1,491 triệu tỷ đồng, tương đương 10,9% GDP danh nghĩa. Ngân hàng và bất động sản dân cư tiếp tục là hai trụ cột lớn nhất với dư nợ lưu hành lần lượt khoảng 685.000 tỷ đồng và 446.000 tỷ đồng.

Không chỉ gom vốn mới, các ngân hàng còn chủ động dọn dẹp bảng cân đối khi đóng góp 174.617 tỷ đồng, tương đương 87,6% vào tổng lượng 199.172 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp được mua lại trước hạn từ đầu năm.

Trong 91.413 tỷ đồng trái phiếu đáo hạn từ nay đến hết năm 2026, bất động sản chiếm 51.686 tỷ đồng - tương đương 56,5%, còn ngân hàng chỉ chiếm 19.255 tỷ đồng - tương đương 21,1%. Tỷ lệ chậm trả toàn thị trường trong 12 tháng gần nhất giảm về 0,24%. Hiện, 90,2% dư nợ lưu hành ở trạng thái bình thường, 6,7% chậm trả lãi và 3,1% chậm trả gốc chưa xử lý. Thanh khoản thứ cấp bình quân đạt 7.400 tỷ đồng mỗi ngày.

Thực tế phát hành cho thấy trái phiếu đã trở thành công cụ chiến lược giúp nhà băng tái cơ cấu nguồn vốn và tăng vốn cấp hai, tiêu biểu như thương vụ Agribank chào bán công chúng 15.000 tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 10 năm trong tháng 7/2026. Do đó, các nghĩa vụ trái phiếu đáo hạn trong 12 tháng tới tại ACB khoảng 21.720 tỷ đồng, Agribank 7.520 tỷ đồng, Sacombank 5.000 tỷ đồng và HDBank 4.751 tỷ đồng hoàn toàn nằm trong tầm kiểm soát thanh khoản và chiến lược dòng tiền của các đơn vị.

Theo các chuyên gia VIS Rating, việc đẩy mạnh huy động vốn trái phiếu dài hạn là bước đi mang tính chiến lược của ngân hàng nhằm đáp ứng các chỉ tiêu an toàn vốn cấp hai và cân đối kỳ hạn cho vay.

Điển hình như Agribank trong tháng 7/2026 đã chào bán 15.000 tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 10 năm ra công chúng với lãi suất thả nổi, không tài sản bảo đảm để tăng vốn cấp hai và hỗ trợ nền kinh tế.

Do đó, các số liệu đáo hạn trong 12 tháng tới như ACB với 21.720 tỷ đồng, Agribank với 7.520 tỷ đồng, Sacombank với 5.000 tỷ đồng hay HDBank với 4.751 tỷ đồng không phản ánh rủi ro thanh khoản mà nằm trong kế hoạch quản trị dòng tiền chủ động của từng đơn vị.