Cuộc đua quyền lực trên biển: 5 tàu sân bay mạnh nhất thế giới năm 2026

Mặc dù năng lực và công nghệ hải quân đã có những bước tiến vượt bậc trong hơn 80 năm kể từ khi Thế chiến II kết thúc, tàu sân bay vẫn đóng vai trò là một trong những vũ khí quan trọng và có sức răn đe lớn nhất trên thế giới. Không chỉ là nền tảng tác chiến chủ lực trên biển, tàu sân bay còn mang ý nghĩa chiến lược, thể hiện rõ nét sức mạnh quân sự và ảnh hưởng địa chính trị của một quốc gia.

Một chiếc tàu sân bay của Mỹ. Ảnh: Hải quân Mỹ

Tàu sân bay lớp Nimitz (Hải quân Mỹ)

Tàu sân bay lớp Nimitz là một ví dụ điển hình cho thấy sức mạnh vượt trội của Hải quân Mỹ. Dù được đưa vào biên chế từ hơn nửa thế kỷ trước và đang dần bước vào giai đoạn nghỉ hưu, các tàu sân bay này vẫn duy trì năng lực tác chiến mạnh mẽ.

Tàu sân bay lớp Nimitz được trang bị hai lò phản ứng hạt nhân, cho phép nó hoạt động với tầm xa gần như không giới hạn. Hệ thống động lực này tạo ra công suất khoảng 260.000 mã lực, giúp tàu đạt tốc độ trên 30 hải lý/giờ - con số khá ấn tượng đối với một tàu có lượng choán nước xấp xỉ 100.000 tấn.

Năng lực đáng chú ý nhất của lớp Nimitz nằm ở không đoàn trên hạm. Trong cấu hình tối đa, mỗi tàu có thể triển khai tới khoảng 130 máy bay chiến đấu và hỗ trợ, chủ yếu là tiêm kích F/A-18 Super Hornet, cùng với các loại máy bay cảnh báo sớm, tác chiến điện tử và trực thăng. Bên cạnh đó, tàu còn được trang bị các hệ thống phòng thủ gồm tên lửa và pháo tự động nhằm bảo vệ nó trước các mối đe dọa trên không và trên biển.

Trong biên chế Hải quân Mỹ, lớp tàu duy nhất được đánh giá vượt trội hơn Nimitz là lớp Gerald R. Ford – thế hệ tàu sân bay kế nhiệm với công nghệ hiện đại hơn. Dù USS Nimitz là tàu sân bay lâu đời nhất của Mỹ hiện vẫn đang hoạt động và dự kiến sẽ sớm loại biên, con tàu này vẫn được xem là biểu tượng cho sức mạnh hải quân Mỹ theo mọi thước đo lịch sử toàn cầu. Một số tàu thuộc lớp Nimitz sẽ tiếp tục phục vụ trong nhiều năm tới, song song với quá trình chuyển giao sang thế hệ tàu sân bay mới.

Tàu sân bay Phúc Kiến (Trung Quốc)

Khi các tàu sân bay lớp Nimitz của Mỹ được hạ thủy vào thập niên 1970, ý tưởng Trung Quốc sở hữu một tàu sân bay hiện đại từng bị xem là xa vời. Tuy nhiên, sau hơn nửa thế kỷ, cục diện đã thay đổi đáng kể. Tàu sân bay Phúc Kiến hiện được xem là biểu tượng cho bước tiến nhanh chóng, cũng như tham vọng ngày càng rõ nét của Hải quân Trung Quốc.

Dù vận hành bằng tua-bin hơi nước thay vì lò phản ứng hạt nhân, Phúc Kiến vẫn là một trong những tàu sân bay lớn nhất thế giới hiện nay, với công suất ước tính khoảng 280.000 mã lực. Con tàu được cho là nền tảng thử nghiệm quan trọng, mở đường cho việc phát triển các tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân của Trung Quốc trong tương lai.

Do Phúc Kiến mới được đưa vào biên chế thử nghiệm và thông tin quân sự của Trung Quốc được bảo mật chặt chẽ, việc đánh giá chính xác năng lực tác chiến của con tàu trong tương quan sức mạnh toàn cầu vẫn còn nhiều hạn chế. Theo một số báo cáo, Phúc Kiến có thể triển khai khoảng 60 máy bay, trong đó có các tiêm kích thế hệ mới của Trung Quốc. Đáng chú ý, con tàu được trang bị hệ thống phóng điện từ hiện đại, cho phép máy bay cất cánh nhanh và hiệu quả hơn so với các hệ thống truyền thống.

Tàu sân bay lớp Queen Elizabeth (Hải quân Hoàng gia Anh)

Tàu sân bay lớp Queen Elizabeth là một trong số những con tàu uy lực của Hải quân Hoàng gia Anh. Hiện tại, chỉ có hai tàu thuộc lớp này, chiếc HMS Queen Elizabeth cùng với tàu sân bay mới nhất của Anh, HMS Prince of Wales.

Không giống như các tàu sân bay lớn của Hải quân Mỹ, tàu lớp Queen Elizabeth sử dụng động cơ đốt trong thông thường, với một cặp động cơ tuabin khí tạo ra tổng công suất khoảng 100.000 mã lực. Điều này giúp tàu đạt tốc độ tối đa khoảng 25 hải lý/giờ, với tầm hoạt động hơn 10.000 hải lý. Thêm vào đó, tàu không mang theo máy bay cánh cố định truyền thống. Những con tàu này được thiết kế để vận hành máy bay STOVL (cất cánh và hạ cánh thẳng đứng) cùng nhiều loại trực thăng khác nhau.

Tàu sân bay lớp Queen Elizabeth có thể chở tới 36 máy bay F-35B Lightning II. Đây là biến thể cất cánh và hạ cánh thẳng đứng của loại máy bay chiến đấu nổi tiếng này. Dù Hải quân Hoàng gia Anh đã thu nhỏ quy mô, Queen Elizabeth và Prince of Wales vẫn là hai trong số những tàu lớn nhất và tiên tiến nhất về mặt kỹ thuật mà Vương quốc Anh từng sở hữu.

Tàu sân bay lớp America (Hải quân Mỹ)

Ngoài các tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân – lực lượng nòng cốt của Hải quân Mỹ, các tàu tấn công đổ bộ cũng đóng vai trò quan trọng không kém và sở hữu năng lực tác chiến đáng chú ý. Dù được thiết kế để thực hiện nhiệm vụ khác với tàu sân bay truyền thống, các tàu loại này vẫn được xem là một trong những phương tiện triển khai không quân trên biển mạnh nhất thế giới.

Tàu lớp America là thế hệ tàu tấn công đổ bộ mới nhất của Hải quân Mỹ, được phát triển với trọng tâm gia tăng năng lực hàng không so với các lớp tàu ra đời trước đó. Tàu được trang bị hai động cơ tuabin khí với tổng công suất khoảng 70.000 mã lực, cho phép đạt tốc độ trên 20 hải lý/giờ.

Về năng lực tác chiến, tàu lớp America có thể triển khai nhiều loại máy bay như trực thăng tấn công và vận tải, máy bay cánh quạt nghiêng MV-22 Osprey, tiêm kích tàng hình F-35B Lightning II. Đồng thời, tàu vẫn duy trì khả năng mang theo và triển khai các phương tiện đổ bộ truyền thống như tàu đổ bộ và tàu đệm khí phục vụ tác chiến viễn chinh. Dù không phải là tàu sân bay theo nghĩa truyền thống, tàu lớp America nổi bật nhờ tính linh hoạt cao, có thể hỗ trợ hiệu quả các chiến dịch trên biển, trên không và trên bộ.

Tàu sân bay lớp Gerald R. Ford (Hải quân Mỹ)

Tàu sân bay lớp Gerald R. Ford là thế hệ tàu sân bay lớn và hiện đại nhất thế giới hiện nay, đại diện cho bước phát triển tiếp theo của năng lực tàu sân bay Mỹ sau nhiều thập kỷ thống trị đại dương của lớp Nimitz. Đây được xem là trụ cột tương lai của sức mạnh hải quân Mỹ trong thế kỷ XXI.

Dù Hải quân Mỹ chưa công bố chính thức công suất động cơ, các tàu sân bay lớp Ford được trang bị lò phản ứng hạt nhân A1B thế hệ mới, được đánh giá là mạnh hơn đáng kể so với lò phản ứng trên các tàu lớp Nimitz vốn có công suất khoảng 260.000 mã lực. Ngoài ra, thiết kế mới cho phép vận hành với số lượng thủy thủ ít hơn, góp phần giảm chi phí dài hạn.

Lớp Ford cũng đánh dấu bước tiến lớn trong công tác vận hành không đoàn. Tàu được trang bị boong bay rộng hơn, cùng hệ thống phóng máy bay điện từ (EMALS) thay thế cho hệ thống phóng bằng hơi nước truyền thống. Công nghệ điện từ tương tự cũng được áp dụng cho hệ thống hãm tốc khi máy bay hạ cánh, giúp tăng hiệu quả và giảm hao mòn thiết bị.

Về quy mô không đoàn, mỗi tàu lớp Ford có thể mang theo tới khoảng 90 máy bay cánh cố định và trực thăng. Tuy nhiên, việc chế tạo tàu sân bay lớp Gerald R. Ford vẫn gặp một số thách thức, trong đó có tình trạng chậm tiến độ. Hiện Mỹ chỉ có một tàu USS Gerald R. Ford được hoàn thành và đưa vào hoạt động.

Dù vậy, Hải quân Mỹ vẫn đang triển khai kế hoạch dài hạn nhằm thay thế dần các tàu lớp Nimitz bằng lớp Gerald R. Ford. Theo lộ trình hiện nay, các tàu sân bay lớp Ford được kỳ vọng sẽ trở thành xương sống của hạm đội tàu sân bay Mỹ cho tới đầu thế kỷ XXII.

Hồng Anh/VOV.VN (Tổng hợp)