Peru có tổng thống thứ 8 trong 10 năm giữa bối cảnh chính trị đầy biến động

Ngày 18/2/2026, tại thủ đô Lima của Peru, Quốc hội nước này đã tổ chức một phiên họp bất thường để bầu tổng thống mới sau khi tổng thống lâm thời trước đó, ông José Jerí, bị Quốc hội bỏ phiếu miễn nhiệm vì các cáo buộc liên quan đến các cuộc gặp bí mật với doanh nhân Trung Quốc không được công khai, gây tranh cãi và mất lòng tin.

Ông Jerí chỉ đảm nhiệm chức vụ được 4 tháng trước khi bị loại bỏ bởi số phiếu 75 ủng hộ, 24 phản đối và 3 trắng.

Trong phiên họp kéo dài nhiều giờ, Quốc hội gồm 130 nghị sĩ đã tiến hành bầu lại tổng thống. Ông José María Balcázar, 83 tuổi, luật sư và cựu thẩm phán, được lựa chọn với đa số phiếu, đánh bại các ứng viên khác như cựu lãnh đạo nghị viện María del Carmen Alva.

Việc ông Balcázar trở thành tổng thống lâm thời qua quy trình nội bộ của Quốc hội khiến ông chính thức trở thành tổng thống thứ 8 trong vòng 10 năm qua tại Peru.

Ông Balcázar thuộc phong trào chính trị Perú Libre và từng là một thành viên quốc hội từ năm 2021. Ông sẽ lãnh đạo đất nước trong thời gian còn lại của nhiệm kỳ hiện tại cho tới ngày 28/7/2026, theo lịch trình nhậm chức của tổng thống được bầu qua cuộc bầu cử toàn quốc.

Cuộc bầu cử tổng thống mới dự kiến diễn ra vào 12/4/2026, và nếu không có ứng viên nào giành được trên 50% số phiếu, một vòng tranh cử tiếp theo sẽ diễn ra vào tháng 6/2026.

Sự “chuyển giao quyền lực” này diễn ra trong bối cảnh nền chính trị Peru đã trải qua một thập kỷ đầy biến động.

Từ năm 2016 đến nay, đất nước này đã chứng kiến nhiều người đứng đầu nhà nước bị miễn nhiệm hoặc buộc phải từ chức, một phần bởi cách diễn giải rộng rãi điều khoản hiến pháp liên quan đến “khuyết tật đạo đức liên tục”, cho phép Quốc hội sa thải tổng thống khi họ bị cho là mất uy tín.

Chỉ trong vòng vài năm gần đây, ít nhất 3 tổng thống trước ông Balcázar đã bị Quốc hội phế truất theo cách này.

Sự bất ổn chính trị kéo dài tại Peru không chỉ khiến các nhà lãnh đạo bị thay đổi liên tục mà còn đặt ra thách thức lớn đối với niềm tin của người dân và các đối tác bên ngoài.

Mặc dù kinh tế Peru dự kiến tăng trưởng ổn định vào năm 2025 với khoảng 3,4%, nhưng sự thay đổi chính trị liên tục khiến các nhà đầu tư và công chúng lo ngại về môi trường pháp lý và định hướng phát triển lâu dài.

Ông Balcázar, với tư cách tổng thống lâm thời và là nhân vật cao tuổi nhất từng nắm vị trí này tại Peru, đã cam kết đảm bảo rằng cuộc bầu cử sắp tới được tổ chức công bằng, minh bạch và ổn định.

Ông cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải duy trì các chính sách kinh tế vĩ mô và chính sách tiền tệ hiện hành để giữ ổn định thị trường, trong khi tập trung nỗ lực chống lại tội phạm có tổ chức đang gia tăng.

Xung quanh nhiệm vụ này là áp lực từ nhiều phía. Các nhóm chính trị khác nhau tại Peru đang yêu cầu chính quyền tạm quyền đặt ra những cam kết rõ ràng cho tiến trình bầu cử và đảm bảo rằng quyền lựa chọn của cử tri được tôn trọng.

Đồng thời, công chúng Peru, vốn đã chứng kiến nhiều thay đổi người đứng đầu nhà nước, mong muốn thế hệ lãnh đạo kế tiếp thực sự đại diện cho nguyện vọng của họ, thay vì chỉ là sản phẩm của một cơ chế chính trị rối ren.

Khủng hoảng lãnh đạo tại Peru phản ánh mâu thuẫn sâu rộng giữa Quốc hội và cơ quan điều hành, và việc thay tổng thống quá thường xuyên cho thấy hệ thống chính trị đang đối mặt với những thách thức nghiêm trọng về tính liên tục, hiệu quả và trách nhiệm trước người dân.

Đất nước này hiện cần một giai đoạn ổn định hơn để củng cố thể chế và thúc đẩy sự phát triển bền vững trong tương lai.

Việt Hùng