Cuộc đua về hạ tầng và hỗ trợ lập trình trí tuệ nhân tạo

Việc tỷ phú Elon Musk đặt mục tiêu định giá khoảng 1.500 tỷ USD cho SpaceX và tiến hành sáp nhập công ty trí tuệ nhân tạo (AI) xAI vào tập đoàn này đang được giới đầu tư công nghệ Israel xem là “tín hiệu cảnh báo” về giai đoạn mới của cuộc đua AI toàn cầu, đó là cạnh tranh hạ tầng thay vì chỉ cạnh tranh thuật toán.

Biểu tượng OpenAI và ChatGPT. Ảnh: AFP/TTXVN

Phóng viên TTXVN tại Israel dẫn nhận định của bà Renana Ashkenazi, đối tác điều hành quỹ đầu tư mạo hiểm Grove Ventures (Israel), cho rằng động thái của ông Musk không đơn thuần là mở rộng lĩnh vực không gian mà phản ánh thực tế AI đã chạm tới các giới hạn vật lý trên mặt đất, đặc biệt là điện năng, hệ thống làm mát và quỹ đất cho trung tâm dữ liệu.

Theo bà Ashkenazi, trong 2 năm qua, phần lớn cuộc thảo luận về AI tập trung vào mô hình ngôn ngữ lớn, tác nhân tự động (agent) và khả năng ứng dụng. Tuy nhiên, rào cản hiện nay nằm ở năng lực hạ tầng, khi các trung tâm dữ liệu quy mô lớn đang đối mặt với áp lực về lưới điện, thủ tục cấp phép và phản ứng của cộng đồng địa phương.

Trong bối cảnh đó, việc tích hợp tên lửa phóng vệ tinh, mạng Internet vệ tinh Starlink và hệ thống AI vào cùng một cấu trúc doanh nghiệp được xem là nỗ lực kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị – từ vận tải không gian, kết nối dữ liệu đến năng lực tính toán. Bài phân tích cho rằng nếu mô hình này khả thi, các trung tâm dữ liệu thuần túy trên mặt đất có thể bị đặt vào thế bất lợi dài hạn.

Giới chuyên gia Israel cũng lưu ý rằng đối với hệ sinh thái công nghệ cao của nước này – vốn phụ thuộc mạnh vào trung tâm dữ liệu, an ninh mạng và điện toán đám mây – xu hướng “AI gắn với hạ tầng vật lý” đòi hỏi doanh nghiệp phải tính toán lại chiến lược đầu tư, bảo đảm đa dạng hóa nguồn năng lượng và hạ tầng kết nối.

Theo đánh giá của bà Ashkenazi, cuộc đua AI hiện không chỉ là cuộc cạnh tranh về phần mềm, mà là bài toán tổng hợp giữa công nghệ, năng lượng và địa chính trị, trong đó quyền kiểm soát hạ tầng có thể trở thành yếu tố quyết định lợi thế dài hạn.

Song song với cạnh tranh hạ tầng, một mặt trận khác của cuộc đua AI cũng đang nóng lên nhanh chóng, đó là lĩnh vực hỗ trợ lập trình – thị trường được đánh giá có tốc độ tăng trưởng và giá trị thương mại cao bậc nhất hiện nay.

Nếu cách đây 1 năm, OpenAI vẫn được xem là “người dẫn đầu tuyệt đối” trong cuộc cách mạng AI, thì hiện nay cục diện đã thay đổi đáng kể. Bên cạnh cạnh tranh trực tiếp với Google thông qua chatbot Gemini, OpenAI đang tập trung mạnh vào phân khúc AI hỗ trợ viết mã (AI-assisted coding), còn gọi là “vibe coding” – thuật ngữ do nhà khoa học máy tính Andrej Karpathy đề xuất, chỉ việc sử dụng AI để viết phần mềm thông qua mô tả bằng ngôn ngữ tự nhiên thay vì lập trình thủ công.

Sản phẩm chủ lực của OpenAI trong lĩnh vực này là Codex. Tuy nhiên, đối thủ đang thu hút nhiều sự chú ý thời gian gần đây là Claude Code của công ty Anthropic. Bước ngoặt của Claude Code được ghi nhận từ cuối năm 2025 khi Anthropic ra mắt mô hình Opus 4.5, cho phép phân tích các bộ mã lớn, xử lý tác vụ nhiều bước và hoạt động như một “tác nhân lập trình tự động” (autonomous coding agent).

Giới chuyên gia nhận định chất lượng mô hình AI đã có bước cải thiện đáng kể trong những tháng gần đây, khiến công cụ hỗ trợ lập trình trở nên đáng tin cậy hơn. Theo ông Alon Oring – nhà nghiên cứu tại công ty an ninh mạng Irregular và giảng viên Đại học Reichman (Israel), thay vì viết từng dòng mã, lập trình viên hiện nay chủ yếu đóng vai trò giám sát, kiểm tra và định hướng cho hệ thống AI.

OpenAI cũng không đứng ngoài cuộc. Sau khi nâng cấp GPT-5.1 và gần đây là GPT-5.3 dành riêng cho Codex, công ty này cho thấy quyết tâm tái khẳng định vị thế trong thị trường lập trình AI. Giới chuyên môn đánh giá năng lực của Codex và Claude Code hiện tương đối tương đồng, với sự khác biệt chủ yếu nằm ở tốc độ phản hồi và phong cách xử lý.

Trong khi đó, Google tham gia cuộc đua với Gemini CLI và môi trường phát triển tích hợp AI, song một số chuyên gia cho rằng hãng này vẫn đang chậm hơn so với OpenAI và Anthropic trong mảng lập trình chuyên sâu.

Yếu tố chi phí cũng đang định hình thị trường. Dù một số nền tảng cung cấp gói miễn phí nhưng để khai thác đầy đủ tính năng nâng cao, người dùng phải trả phí từ khoảng 20 USD/tháng và có thể lên tới 200 USD/tháng hoặc cao hơn theo cơ chế tính theo lượng xử lý (token). Với doanh nghiệp, chi phí này có thể lên tới hàng nghìn USD cho mỗi lập trình viên. Theo các báo cáo gần đây, doanh thu thường niên của Claude Code đã tăng gấp đôi từ đầu năm lên khoảng 2,5 tỷ USD, trong đó khách hàng doanh nghiệp chiếm hơn một nửa.

Giới phân tích cho rằng thị trường AI hỗ trợ lập trình sẽ tiếp tục mở rộng, không chỉ giới hạn ở giới phát triển phần mềm mà còn lan sang các ngành nghề phi kỹ thuật, khi các “tác nhân AI” (AI agents) ngày càng được tích hợp sâu vào quy trình làm việc số hóa.

Đức Trung/Vnanet.vn