Cuộc sống mới trên các vùng đất đau thương

Thiên tai lịch sử và thử thách chưa từng có

Tháng 10/2025 sẽ còn được nhắc lại rất lâu trong ký ức của người dân Cao Bằng về thiệt hại thiên tai nặng nề. Chỉ trong thời gian ngắn, hai đợt mưa lớn dồn dập trút xuống địa bàn tỉnh gây nên những trận lũ quét, lũ ống và sạt lở đất trên diện rộng, vượt xa nhiều kịch bản dự báo trước đó. Ở nhiều khu vực ven sông, suối và vùng trũng thấp, mực nước dâng cao đột ngột, vượt đỉnh lũ lịch sử năm 1986 từ 1 - 1,5m, cuốn theo nhà cửa, tài sản, hoa màu của người dân trong đêm tối. Khi nước rút, những bản làng, phố xá quen thuộc chỉ còn lại bùn, đất, rác thải và dấu vết hoang tàn in hằn trên từng bức tường, gốc cây.

Toàn tỉnh ghi nhận hơn 7.000 căn nhà bị ảnh hưởng, trong đó nhiều căn sập hoàn toàn hoặc hư hỏng nặng; hàng nghìn héc-ta lúa, hoa màu, cây ăn quả bị thiệt hại từ 30 - 70%. Hệ thống hạ tầng giao thông, thủy lợi, điện, nước bị tổn hại nghiêm trọng, nhiều tuyến đường huyết mạch bị chia cắt, gây ách tắc giao thông và cản trở công tác cứu hộ, cứu trợ.

Những con số thiệt hại lên tới hàng nghìn tỷ đồng chỉ phản ánh một phần mức độ tàn phá của thiên tai. Đằng sau đó là nỗi lo thường trực về sinh kế, nguồn nước sinh hoạt, nguy cơ dịch bệnh và sự an toàn lâu dài của người dân miền núi. Đối với Cao Bằng - một tỉnh còn nhiều khó khăn, địa hình chia cắt, đời sống người dân phụ thuộc lớn vào sản xuất nông nghiệp, hai trận mưa lũ lịch sử không chỉ là cú sốc về vật chất mà còn là phép thử khắc nghiệt đối với năng lực ứng phó, khả năng phục hồi và bản lĩnh vượt khó của cả hệ thống chính trị và cộng đồng. Trước thềm năm mới, câu hỏi lớn đặt ra không chỉ là khắc phục hậu quả trước mắt, mà là làm thế nào để đứng dậy bền vững hơn sau thiên tai chưa từng có này.

Nguồn lực kịp thời, minh bạch - Điểm tựa để người dân đứng dậy

Khẩn trương hỗ trợ người dân sớm ổn định sinh hoạt, tái thiết cuộc sống và khôi phục sản xuất, kinh doanh, cả hệ thống chính trị tỉnh nhanh chóng vào cuộc một cách đồng bộ, quyết liệt. Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ tỉnh Vũ Khắc Quang cho biết: Ngay sau mữa lũ, Ban vận động cứu trợ tỉnh khẩn trương ban hành Kế hoạch số 401/KH-MTTQ-BTT ngày 27/10/2025, quy định cụ thể mức hỗ trợ đối với từng nhóm thiệt hại; Quyết định số 511/QĐ-MTTQ-BVĐCT ngày 25/10/2025 phân bổ hàng tỷ đồng cho trên 20 xã, phường chịu thiệt hại nặng như: Thục Phán, Nùng Trí Cao, Tân Giang, Cần Yên, Thanh Long, Xuân Trường, Bảo Lạc, Bảo Lâm, Yên Thổ, Nam Quang… Đặc biệt ưu tiên hỗ trợ các hộ có người tử vong. Việc ban hành sớm các văn bản hỗ trợ tạo khung pháp lý rõ ràng để các địa phương triển khai hỗ trợ thống nhất, tránh chồng chéo, sai đối tượng. Những khoản hỗ trợ kịp thời phần nào xoa dịu nỗi đau, là điểm tựa tinh thần cho nhân dân trong lúc khó khăn nhất.

Đoàn từ thiện ECOPAK Rừng cọ xanh Hà Nội tặng gạo hỗ trợ những hộ dân xóm Lũng Phầy, xã Quảng Uyên bị ngập úng nhiều ngày sau cơn bão số 10, 11 năm 2025.

Ủy ban MTTQ tỉnh phẩn bổ hàng trăm tấn nhu yếu phẩm, trong đó có 600 tấn gạo từ Cục Dự trữ Quốc gia, cùng chăn màn, áo ấm, thuốc, nước sạch được chuyển đến các vùng bị ngập sâu, vùng bị cô lập dài ngày. Việc cứu trợ triển khai công khai, minh bạch ở cơ sở. Bà Triệu Mùi Chài, xóm Lũng Lạng, xã Thanh Long chia sẻ: Danh sách các hộ được hỗ trợ đều được công khai, đọc trước dân, từng người ký nhận trước sự chứng kiến của cán bộ xã. Nhờ vậy, bà con rất yên tâm, không có thắc mắc... Sự rõ ràng ấy đã củng cố niềm tin của người dân, giúp quá trình hỗ trợ diễn ra thuận lợi, tạo đồng thuận xã hội cao.

Việc phân bổ hỗ trợ nguồn lực cho người dân tái thiết lại đời sống sau mưa lũ không chỉ nhằm khắc phục khó khăn trước mắt, mà còn tạo nền tảng để người dân sớm ổn định cuộc sống, từng bước phục hồi sinh kế lâu dài, là niềm tin, điểm tựa quan trọng để người dân đứng dậy sau thiên tai.

Từ cứu trợ sang tái thiết - Gieo lại mùa xanh sau lũ dữ

"Khi những dòng nước lũ dữ dội rút đi, bùn, đất và rác thải còn phủ dày trên phố phường, ruộng nương, nhà cửa, thôn bản, tỉnh bước vào một giai đoạn cam go không kém thời điểm ứng phó khẩn cấp. Đó là giai đoạn khôi phục sản xuất, tái thiết đời sống và ổn định sinh kế lâu dài cho người dân vùng thiên tai. Nhiệm vụ này được tỉnh xác định là trọng tâm xuyên suốt sau hai đợt mưa lũ lịch sử tháng 10/2025, nhằm giúp người dân không chỉ vượt qua khó khăn trước mắt mà còn có nền tảng vững chắc để bước vào năm mới" - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hoàng Văn Thạch nhấn mạnh.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nông Thanh Mẫn, việc phục hồi đời sống và sản xuất sau lũ không dừng lại ở khôi phục hiện trạng ban đầu mà phải gắn tái thiết với thích ứng lâu dài, từ việc rà soát các khu vực có nguy cơ ngập úng, sạt lở đến điều chỉnh cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp hơn với điều kiện khí hậu và thiên tai ngày càng cực đoan. Trên cơ sở đó, các giải pháp phục hồi được triển khai theo hướng bền vững, giảm thiểu rủi ro trong tương lai.

Từ tháng 10 và 11/2025, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các địa phương rà soát, đánh giá toàn diện thiệt hại trong lĩnh vực nông nghiệp, thủy sản và chăn nuôi do bão lũ gây ra. Trên cơ sở đó, tỉnh tập trung nguồn lực hàng trăm tỷ đồng để khôi phục hệ thống thủy lợi, kênh mương bị vùi lấp, bảo đảm nước tưới tiêu, tiêu úng phục vụ các vụ sản xuất tiếp theo. Các cơ quan chức năng triển khai xử lý môi trường sau ngập lụt, từ khử trùng nguồn nước sinh hoạt, thu gom rác thải đến hướng dẫn người dân phòng, chống dịch bệnh.

Các nguồn hỗ trợ phục hồi sản xuất, dân sinh và hạ tầng cơ sở được phân bổ kịp thời, đúng đối tượng. Người dân bị thiệt hại về lúa, hoa màu, cây lâu năm, thủy sản và chăn nuôi được hỗ trợ kinh phí, giống cây trồng, vật nuôi để sớm tái sản xuất. Nhờ đó, hàng nghìn hộ dân ở các địa phương bị ảnh hưởng nặng đã nhanh chóng cải tạo đất, gieo trồng lại rau màu vụ đông, nhiều diện tích cho thu hoạch sớm, góp phần cải thiện đời sống trong giai đoạn giáp hạt.

Phó Chủ tịch UBND xã Hòa An Chu Phương Thanh cho biết: Trên 380 ha lúa và hoa màu của xã bị thiệt hại, song ngay khi nước rút, chính quyền tập trung hướng dẫn người dân cải tạo đất, chuyển sang trồng rau vụ đông ngắn ngày, giúp nhiều hộ sớm có nguồn thu trở lại.

Nông dân xã Hòa An thu hoạch rau màu.

Cuộc sống mới sôi động trong niềm tin và đoàn kết

Dưới nắng xuân ấm dịu, những thửa ruộng từng bị bùn, đất vùi lấp sau mưa lũ nay đã dần phủ xanh màu ngô, rau vụ đông. Người dân tất bật cải tạo đất, xuống giống theo khuyến cáo của cơ quan chuyên môn; dưới chuồng trại, đàn trâu, bò, lợn, gia cầm được tái đàn từng bước… Nhịp sống sản xuất đang hồi sinh rõ nét ở nhiều bản làng miền núi, nơi từng oằn mình hứng chịu thiên tai khốc liệt.

Tại xóm Bản Ngà, xã Hòa An, ông Hoàng Văn Lý đang chăm sóc ruộng rau cải, bộc bạch: Nhờ được hỗ trợ giống kịp thời, cán bộ đến tận ruộng hướng dẫn cải tạo đất, rau màu kịp thu hoạch trước Tết. Có thu nhập trở lại là mừng lắm... Những lời mộc mạc ấy phản ánh sinh động hiệu quả của việc chuyển trọng tâm từ cứu trợ khẩn cấp sang khôi phục, tái thiết sản xuất, giúp người dân sớm tự đứng vững trên mảnh đất của chính mình.

Không chỉ ở vùng nông thôn, nhịp sống mùa xuân cũng đang lan tỏa khắp phố phường. Nhiều tuyến đường ven sông, khu vực trung tâm phường Thục Phán, Tân Giang… từng ngập sâu, hư hại đã nhanh chóng được dọn dẹp, sửa chữa, đưa hoạt động buôn bán, dịch vụ trở lại bình thường. Phố đi bộ Kim Đồng dòng người tấp nập hòa mình vào các hoạt động văn hóa, văn nghệ, khiêu vũ sôi động… mở ra một nhịp sống mới tươi vui.

Sau những ngày thiên tai dữ dội, Cao Bằng đang hồi sinh sức sống mới từ bản làng vùng sâu, vùng xa đến các khu phố trung tâm. Dù mức độ thiệt hại khác nhau, điểm chung dễ nhận thấy là niềm tin của người dân vào sự đồng hành của cả hệ thống chính trị, tinh thần đoàn kết cộng đồng được khơi dậy mạnh mẽ. Khắc phục hậu quả sau bão không chỉ là bài toán kỹ thuật hay nguồn lực, mà còn là “bài ca đoàn kết lòng dân”, được bồi đắp bằng sự hiện diện kịp thời, cách làm công khai, minh bạch và trách nhiệm ở cơ sở.

Hồng Xiêm