Cựu học sinh Chuyên Bắc Ninh là thủ khoa đầu ra Trường Đại học Công nghệ

Nguyễn Minh Hiển là cựu học sinh chuyên Toán Trường Trung học phổ thông Chuyên Bắc Ninh, niên khóa 2019-2022. Từng giành giải Nhì quốc gia môn Tin học năm lớp 12, Minh Hiển bước vào đại học với nền tảng tư duy vững chắc. Nhưng ngã rẽ thực sự đến vào năm thứ hai, khi em tham gia nhóm nghiên cứu và bắt gặp sự giao thoa thú vị giữa Công nghệ thông tin và Sinh học - môn học em yêu thích từ những năm trung học cơ sở.

Em Nguyễn Minh Hiển, thủ khoa đầu ra Trường Đại học Công nghệ (Đại học Quốc gia Hà Nội).

"Tin sinh học cho em thấy lập trình, thuật toán và trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu sinh học phức tạp, đặc biệt trong nghiên cứu ung thư và y học chính xác. Đây là hướng nghiên cứu có tính thời sự và còn nhiều tiềm năng phát triển", Minh Hiển chia sẻ.

Thời gian đầu làm nghiên cứu, Minh Hiển gặp khó khăn vì các bài báo khoa học trước đó "khó hiểu hơn tưởng tượng". Nhiều chi tiết triển khai và tham số nhỏ không được trình bày đầy đủ, gây khó cho việc tái hiện thí nghiệm.

Gia đình thủ khoa Nguyễn Minh Hiển tại Lễ trao bằng tốt nghiệp của Trường Đại học Công nghệ.

Được các cộng sự trong nhóm giúp tìm hiểu mã nguồn, triển khai và điều chỉnh thí nghiệm liên quan phân tích dữ liệu ung thư vú. Hiển dần học sâu hơn về thuật toán, học máy và các phương pháp phân tích dữ liệu y sinh. Phần nào chưa hiểu, Hiển tìm đọc thêm trong các tài liệu quốc tế và trao đổi với giảng viên, anh, chị nhóm để hoàn thiện cách làm.

Minh Hiển nói học giống như chơi một trò chơi dài hạn, muốn đi xa phải biết cách phân bổ nguồn lực và chọn chiến lược phù hợp. Em chia nhỏ mục tiêu học tập, nghiên cứu để bớt bị áp lực trước những bài toán khó. Ngoài ra, Minh Hiển còn lên kế hoạch hoàn thành phần lớn chương trình học trong ba năm đầu, rồi đi làm tại một công ty công nghệ để mở rộng tư duy sang các dữ liệu phức tạp như ảnh y khoa hay protein.

Quá trình này, Minh Hiển vẫn dành 20-30% quỹ thời gian dành cho nghiên cứu. Đến năm thứ tư, nam sinh đã là đồng tác giả của ba công bố quốc tế về ứng dụng AI trong phân tích dữ liệu ung thư. Trong đó, hai bài trên IEEE Xplore và một bài trên Springer Nature - cơ sở dữ liệu khoa học trực tuyến uy tín trên thế giới.

Các nghiên cứu khai thác nhiều loại dữ liệu sinh học của bệnh nhân, như mức độ hoạt động của gen, các biến đổi trên DNA, nhằm hỗ trợ phân nhóm ung thư và tìm ra những dấu hiệu sinh học liên quan.

"Những kết quả này có thể gợi ý cho các nghiên cứu tiếp theo, góp phần hỗ trợ chẩn đoán và điều trị phù hợp hơn với từng bệnh nhân trong tương lai", Minh Hiển nói, cho biết bản thân phụ trách đọc tài liệu, xử lý dữ liệu, chạy thực nghiệm, kiểm tra kết quả và hoàn thiện thí nghiệm.

Ba công bố nói trên cũng là "xương sống" cho khóa luận tốt nghiệp về ứng dụng AI trong xây dựng cây tiến hóa. Đây là một hướng nghiên cứu tính toán giúp phân tích quan hệ giữa các mẫu sinh học.

Minh Hiển cho rằng để làm nghiên cứu, sinh viên phải tự đọc, tự thử nghiệm, ghi lại sai số khác nhau và điều chỉnh cách làm qua từng lần chạy. Đây là công việc nam sinh thích nhất, nhưng cũng thấy áp lực nhất.

Nguyễn Minh Hiển (trái) thời điểm là học sinh Trường Trung học phổ thông Chuyên Bắc Ninh.

Tiến sĩ Hoàng Thị Điệp, giảng viên khoa Công nghệ thông tin, người hướng dẫn nghiên cứu và khóa luận tốt nghiệp của Minh Hiển đánh giá, em có niềm yêu thích đặc biệt với khoa học sự sống, phối hợp ăn ý với các cộng sự trong nhóm.

Minh Hiển đặt mục tiêu học tiếp lên thạc sĩ để trau dồi tri thức hàn lâm trong những năm tới.

Nguyễn Minh Hiển được nuôi dưỡng trong một gia đình giàu truyền thống hiếu học. Được biết em gái của Hiển, một cựu học sinh Trường Trung học phổ thông Chuyên Bắc Ninh cũng sở hữu thành tích đáng nể với giải Nhất quốc gia môn Lịch sử năm lớp 11 và vừa được tuyển thẳng vào Học viện An ninh nhân dân năm 2026.