Cựu Tổng thống Serbia nhận thua trong cuộc bầu cử bước ngoặt

Cựu Tổng thống Serbia, đồng thời là ứng cử viên thủ tướng của đảng cầm quyền Tiến bộ Serbia (SNS) - ông Aleksandar Vucic - bước lên sân khấu để thừa nhận thất bại trong cuộc bầu cử quốc hội ngày 25/10. (Ảnh: Reuters)

Ông Vucic, một nhân vật theo đường lối dân túy và chủ nghĩa dân tộc, đã lãnh đạo chính trường Serbia trên cương vị thủ tướng hoặc tổng thống kể từ năm 2014.

Tuy nhiên, ông đã quyết định tổ chức bầu cử sớm vào tháng 9, sau gần hai năm diễn ra các cuộc biểu tình do sinh viên khởi xướng.

"Rõ ràng là chúng tôi đã thua trong cuộc bầu cử này. 'Danh sách Sinh viên' (Student List) đã giành chiến thắng”, ông Vucic phát biểu trên truyền hình.

Chiến thắng của phong trào sinh viên đánh dấu một bước ngoặt chính trị sâu sắc tại quốc gia có khoảng 6 triệu dân này.

Theo kết quả sơ bộ, ông Vucic cho biết phong trào sinh viên sẽ giành được từ 135 đến 140 ghế trong tổng số 250 ghế của Quốc hội, trong khi đảng Tiến bộ (SNS) của ông sẽ có 105 ghế. Kết quả cuối cùng hiện chưa được Ủy ban Bầu cử Serbia công bố.

"Serbia thân mến, tối nay tiếng nói của người dân đã được lắng nghe”, Radomir Sajcic - một giáo sư tại Đại học Belgrade - phát biểu thay mặt cho phong trào sinh viên tại trụ sở của họ. "Tối nay chúng ta ăn mừng chiến thắng, ngày mai chúng ta cùng xây dựng tương lai”.

Các nhà lãnh đạo và quan chức châu Âu đã gửi lời chúc mừng tới "Danh sách Sinh viên" về chiến thắng này, trong đó có Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen. “Chúng tôi sẵn sàng hợp tác để thúc đẩy tương lai của Serbia trong Liên minh châu Âu”, bà von der Leyen viết trên nền tảng X.

Những người ủng hộ "Danh sách Sinh viên" tham dự buổi vận động tranh cử cuối cùng tại quảng trường Slavija ở Belgrade (Serbia) ngày 22/10. (Ảnh: Reuters)

Tỷ lệ cử tri đi bầu cao kỷ lục

Ngay từ sớm, các cử tri đã xếp dài tại các điểm bỏ phiếu ở khắp các thành phố và thị trấn trên cả nước. Ngay cả ông Vucic cũng phải chờ gần hai tiếng đồng hồ mới có thể bỏ phiếu tại Belgrade. Theo các đơn vị thăm dò dư luận và ủy ban bầu cử, tỷ lệ cử tri đi bầu đạt gần 70% - mức cao nhất kể từ khi Nam Tư tan rã vào năm 1992.

Ông Vucic - người đã từ chức vào ngày 27/9 trong nhiệm kỳ tổng thống thứ hai để tái tranh cử vị trí thủ tướng - là một nhân vật đương nhiệm đầy quyền lực. Ít ai trong phong trào biểu tình của sinh viên từng nghĩ rằng ông sẽ nhượng bộ nhanh chóng đến vậy.

Người dân Serbia đi bỏ phiếu ngày 25/10. (Ảnh: Reuters)

Những người ủng hộ ghi nhận công lao của ông trong việc hiện đại hóa nền kinh tế Serbia, cũng như xây dựng các tuyến đường cao tốc, đường sắt, trường học và bệnh viện mới.

"Một số doanh nhân, một số cá nhân có thể rời bỏ chúng tôi, nhưng bộ máy của chúng tôi vẫn vững chắc. Chúng tôi rất đoàn kết, rất mạnh mẽ và đã quen với việc ở thế đối lập”, ông Vucic phát biểu.

Sự bất định của phong trào sinh viên

Hiện vẫn còn nhiều điều chưa rõ ràng về năng lực của các ứng cử viên được phong trào sinh viên ủng hộ.

Danh sách 250 ứng cử viên phần lớn bao gồm các giáo sư đại học, diễn viên và nông dân, được dẫn đầu bởi bác sĩ tim mạch Ilija Srdanovic - người đã rơi nước mắt sau thông báo thừa nhận thất bại của ông Vucic.

Tuy nhiên, vẫn chưa rõ ai sẽ trở thành thủ tướng và thực hiện chương trình nghị sự trong nước của sinh viên, vốn nhằm mục đích bài trừ tham nhũng và cải thiện giáo dục.

Ông Ilija Srdanovic - người đứng đầu danh sách tranh cử của "Danh sách Sinh viên" bỏ phiếu tại một điểm bầu cử ở Novi Sad. (Ảnh: Reuters)

Giống như ông Vucic đã làm trong nhiều năm, phong trào sinh viên giờ đây sẽ phải tìm cách cân bằng mối quan hệ với Trung Quốc - một nhà đầu tư lớn, Nga - đồng minh truyền thống và nhà cung cấp khí đốt tự nhiên chính của Serbia, và Liên minh châu Âu - đối tác thương mại lớn nhất của Serbia.

“Điều bất định lớn nhất là ai sẽ lãnh đạo chính phủ, ai sẽ là những bộ trưởng chủ chốt, và họ sẽ hoạt động như thế nào dựa trên những lời hứa chống tham nhũng, tái lập pháp quyền, cũng như tái thiết lập vị thế của Serbia trong chính sách đối ngoại”, Radivoje Grujic - một chuyên gia tư vấn bầu cử tại Warsaw - nhận định.