Vì sao chiến dịch quân sự mới nhất của Israel tại Hebron có ý nghĩa đặc biệt với Bờ Tây?

Binh sĩ Israel gác tại một điểm kiểm soát gần lối vào thành phố Hebron, Bờ Tây ngày 24/10/2026. Ảnh: THX/TTXVN phát

Theo truyền thông Qatar, các biện pháp phong tỏa, hạn chế đi lại và việc người dân phải rời bỏ nhà cửa không chỉ tác động đến cộng đồng địa phương mà còn đe dọa hoạt động kinh tế, làm trầm trọng thêm những bất ổn kéo dài tại khu vực.

Theo Hiệp hội Tù nhân Palestine, kể từ ngày 23/10, Israel đã phong tỏa Hebron và bắt giữ ít nhất 47 người Palestine. Khoảng 2.500 người phải rời khỏi nơi ở, trong khi một số ngôi nhà bị biến thành các vị trí đóng quân và doanh trại quân sự.

Chiến dịch diễn ra sau vụ nổ súng tại một chốt kiểm soát quân sự hôm 23/10, khiến hai binh sĩ Israel và hai người Palestine bị cáo buộc liên quan đến vụ việc thiệt mạng.

Diễn biến tại Hebron đáng chú ý không chỉ bởi quy mô của các biện pháp quân sự mà còn bởi những tác động đối với đời sống dân cư, hoạt động kinh tế và khả năng tiếp cận các địa điểm tôn giáo tại thành phố này.

Sức ép di dời đối với người dân

Sau vụ nổ súng tại khu vực Farsh al-Hawa sáng 23/10, lực lượng Israel đã đóng tất cả các lối ra vào Hebron, đồng thời triển khai chiến dịch phá dỡ hàng chục công trình của người Palestine.

Tại khu dân cư Ein Deir Bahha, nhiều gia đình phải rời khỏi nhà trong đêm mà không kịp mang theo đồ đạc. Theo số liệu của chính quyền thành phố Hebron, khu vực bị ảnh hưởng rộng khoảng 35 ha, với gần 500 gia đình phải rời bỏ nơi sinh sống.

Ông Hesham al-Sharbati, một nhà nghiên cứu nhân quyền, nhận định các hoạt động quân sự tại đây đang khiến một khu dân cư của người Palestine bị giải tỏa trên diện rộng. Ông bày tỏ quan ngại về nguy cơ vi phạm quyền của người dân khi các biện pháp hạn chế được áp dụng trên quy mô lớn.

Trong khi đó, ông Moamar Yousef al-Awiwi, thành viên Hội đồng thành phố Hebron, cho rằng chiến dịch mới nhất nằm trong chuỗi biện pháp gây sức ép lên cộng đồng người Palestine tại thành phố.

Các tổ chức nhân quyền cũng so sánh diễn biến hiện nay với chiến dịch “Bức tường Sắt” của Israel tại các trại tị nạn Jenin và Nur Shams hồi tháng 1/2025. Chiến dịch này khiến hơn 30.000 người phải rời bỏ nơi ở và hơn một nửa số công trình nhà ở tại các khu vực bị ảnh hưởng bị phá hủy.

Những diễn biến trên cho thấy tác động của các chiến dịch quân sự không chỉ giới hạn ở phạm vi an ninh trước mắt mà còn có thể làm thay đổi đời sống dân cư trong thời gian dài, nhất là khi việc đi lại và tiếp cận nơi ở bị hạn chế.

Nguy cơ gia tăng sức ép lên nền kinh tế Palestine

Lực lượng an ninh Israel tuần tra tại Hebron, Bờ Tây. Ảnh: THX/TTXVN phát

Một lý do khiến tình hình tại Hebron có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi thành phố là vai trò của địa phương này đối với nền kinh tế Palestine.

Hebron đóng góp khoảng 40% sản lượng công nghiệp và 30% kim ngạch xuất khẩu của Palestine. Thành phố có mạng lưới sản xuất và thương mại rộng lớn, giữ vai trò quan trọng đối với hoạt động kinh tế tại Bờ Tây.

Tuy nhiên, các biện pháp hạn chế đi lại và giao thương đang ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp. Hebron cũng là nơi tập trung nhiều chốt kiểm soát quân sự. Khoảng 40% trong tổng số 89 chốt kiểm soát chính tại Bờ Tây nằm trong các khu vực chịu sự kiểm soát nghiêm ngặt nhất của thành phố.

Nhà nghiên cứu kinh tế Ahmed Abu Qamar nhận định việc siết chặt các hoạt động tại Hebron có thể gây tác động dây chuyền đối với nền kinh tế Palestine. Theo ông, những hạn chế về giao thông, thương mại và hoạt động sản xuất có thể khiến doanh nghiệp khó tiếp cận nguồn cung, làm gián đoạn chuỗi hậu cần và tăng chi phí.

Khi việc vận chuyển hàng hóa gặp trở ngại, các doanh nghiệp cũng có nguy cơ không đáp ứng được thời hạn giao hàng. Trong trường hợp tình trạng này kéo dài, một số cơ sở có thể phải thu hẹp quy mô sản xuất, rút ngắn thời gian hoạt động hoặc tạm ngừng kinh doanh.

Với vai trò là một trong những trung tâm công nghiệp quan trọng của Palestine, bất kỳ gián đoạn đáng kể nào tại Hebron cũng có thể ảnh hưởng đến hoạt động thương mại và việc làm tại các khu vực lân cận. Điều này càng đáng lưu ý trong bối cảnh nền kinh tế Palestine đang chịu sức ép từ những bất ổn kéo dài tại Dải Gaza và Bờ Tây.

Đời sống bị hạn chế tại khu phố cổ

Xe quân sự Israel được triển khai tại Hebron, Bờ Tây. Ảnh: THX/TTXVN phát

Bên cạnh các hoạt động quân sự, sự hiện diện của người định cư Israel tại khu phố cổ cũng tác động đáng kể đến sinh hoạt của người Palestine ở Hebron.

Theo Nghị định thư Hebron năm 1997, thành phố được chia thành hai khu vực. H1 về nguyên tắc thuộc quyền quản lý dân sự của Palestine, trong khi H2, chiếm khoảng 20% diện tích thành phố, nằm dưới sự kiểm soát an ninh của Israel. Khoảng 7.000 người Palestine sinh sống tại H2 phải tuân thủ các biện pháp kiểm soát nghiêm ngặt.

Trong những năm qua, chính quyền Israel đã mở rộng các khu vực hạn chế tiếp cận xung quanh những khu định cư tại trung tâm thành phố. Đầu tháng 10, ba cổng sắt được lắp đặt trên một đoạn dài khoảng 200 m tại khu phố cổ, khiến việc tiếp cận các tuyến giao thương lịch sử, trong đó có phố Shuhada, trở nên khó khăn hơn.

Khoảng 500 cửa hàng trên phố Shuhada đã phải đóng cửa trong nhiều năm qua. Các biện pháp kiểm soát cũng khiến người dân gặp khó khăn trong việc đi lại và tiếp cận những dịch vụ thiết yếu.

Vào mùa Đông, một số cư dân Palestine phải đi qua các lối nhỏ thiếu ánh sáng trong khu vực nghĩa trang để tránh những tuyến đường bị phong tỏa hoặc các điểm kiểm tra.

Những hạn chế này cho thấy tác động của tình hình an ninh tại Hebron không chỉ thể hiện ở các đợt truy quét mà còn hiện diện trong sinh hoạt thường ngày, hoạt động kinh doanh và khả năng tiếp cận các khu vực công cộng của người dân.

Địa điểm tôn giáo tiếp tục là vấn đề nhạy cảm

Một khu chợ bị phá dỡ tại Nablus, Bờ Tây. Ảnh: THX/TTXVN phát

Một điểm nóng khác tại Hebron là Thánh đường Ibrahimi, địa điểm linh thiêng đối với cả người Hồi giáo và người Do Thái, còn được gọi là Lăng mộ các Tổ phụ. Công trình nằm trong khu phố cổ đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới.

Năm 1994, một người định cư mang hai quốc tịch Mỹ - Israel nổ súng tại thánh đường, khiến 29 tín đồ Palestine thiệt mạng. Sau vụ việc, Quân đội Israel đã phân chia khu vực linh thiêng này, đồng thời áp đặt những hạn chế nghiêm ngặt đối với việc người Palestine tiếp cận Thánh đường cũng như các khu dân cư xung quanh.

Gần đây, Bộ trưởng Tài chính Israel Bezalel Smotrich tuyên bố Israel sẽ tiếp quản thẩm quyền quy hoạch và xây dựng tại Thánh đường Ibrahimi cùng khu vực H2 xung quanh, qua đó thu hẹp vai trò giám sát của chính quyền thành phố Palestine.

Ông Smotrich cho rằng động thái này đã làm thay đổi những nội dung quan trọng trong Thỏa thuận Hebron năm 1997. Diễn biến cũng làm gia tăng quan ngại về những thay đổi trong cơ chế quản lý tại thành phố.

Chiến dịch quân sự mới nhất tại Hebron cho thấy những vấn đề tại Bờ Tây đan xen giữa an ninh, đời sống dân cư, kinh tế và quyền tiếp cận các địa điểm tôn giáo. Các biện pháp phong tỏa và hạn chế đi lại có thể gây ra những hệ quả vượt ra ngoài phạm vi một chiến dịch quân sự, đặc biệt tại một thành phố có vai trò kinh tế quan trọng như Hebron.