CXMT: Từ công ty nhỏ đến 'ngôi sao' ngành chip Trung Quốc

Vụ IPO thành công và giá cổ phiếu tăng gần 500% ngay trong ngày đầu tiên niêm yết đã khiến CXMT trở thành doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhất thị trường chứng khoán Trung Quốc. Ảnh: Zaobao.

Màn tăng giá gần 500% ngay trong ngày đầu niêm yết trên sàn A-share ngày 27/7 không chỉ đưa CXMT trở thành doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhất thị trường chứng khoán Trung Quốc, mà còn phản ánh tham vọng tự chủ bán dẫn của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

Khởi đầu khiêm tốn giữa cuộc đua công nghệ

CXMT (长鑫科技, Trường Hâm khoa kỹ), tên đầy đủ ChangXin Memory Technologies, được Chu Nhất Minh (Zhu Yiming, 朱一明) thành lập năm 2016 tại thành phố Hợp Phì, tỉnh An Huy – địa phương được mệnh danh là "thung lũng bán dẫn" mới của Trung Quốc.

Khác với các "ông lớn" công nghệ như Samsung Electronics, SK Hynix hay Micron đã có hàng chục năm phát triển, CXMT gần như phải bắt đầu từ con số 0 trong lĩnh vực sản xuất chip nhớ DRAM – một trong những loại sản phẩm bán dẫn khó chế tạo nhất thế giới.

Thời điểm 2016, hơn 95% nhu cầu chip nhớ của Trung Quốc phải phụ thuộc vào nhập khẩu, khiến chính phủ Trung Quốc coi DRAM là mắt xích chiến lược cần ưu tiên phát triển.

Được chính quyền thành phố Hợp Phì hậu thuẫn cùng sự ủng hộ của Quỹ Đầu tư công nghiệp vi mạch quốc gia (Big Fund), CXMT nhanh chóng trở thành dự án trọng điểm trong chiến lược "Made in China 2025".

Nhà máy của CXMT tại thành phố Hợp Phì, An Huy. Ảnh: BJNews.

Vượt qua lệnh cấm vận của Mỹ

Tuy nhiên, con đường phát triển của CXMT không hề bằng phẳng.

Khi cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung leo thang, Nhà Trắng liên tục siết chặt kiểm soát xuất khẩu các thiết bị chế tạo chip tiên tiến và hạn chế doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận công nghệ nước ngoài.

Điều này khiến CXMT phải đẩy mạnh nội địa hóa chuỗi cung ứng, đồng thời tăng tốc đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D).

Theo nhiều tổ chức nghiên cứu bán dẫn, trong vài năm gần đây, CXMT đã nâng tỷ lệ sử dụng thiết bị và vật liệu sản xuất trong nước lên đáng kể, giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn cung từ Mỹ, Nhật Bản và châu Âu.

Đây cũng là một trong những lý do khiến CXMT được Trung Quốc coi là "quân bài chiến lược" trong cuộc cạnh tranh công nghệ toàn cầu.

Từng bước thu hẹp khoảng cách với các "gã khổng lồ"

Nếu như giai đoạn đầu CXMT chủ yếu sản xuất DRAM thế hệ cũ phục vụ máy tính và thiết bị điện tử phổ thông, thì đến năm 2025-2026, công ty đã mở rộng sang các dòng chip hiệu năng cao dành cho máy chủ, trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI).

Giới phân tích quốc tế đánh giá CXMT hiện vẫn còn khoảng cách nhất định so với Samsung Electronics và SK Hynix về công nghệ sản xuất tiên tiến nhất, song năng lực sản xuất của doanh nghiệp đã được cải thiện nhanh chóng.

Trong bối cảnh nhu cầu chip nhớ cho AI bùng nổ trên toàn cầu, CXMT được kỳ vọng sẽ trở thành nhà cung cấp quan trọng cho hệ sinh thái AI đang phát triển mạnh tại Trung Quốc.

Chip nhớ DRAM của CXMT. Ảnh: Sohu.

Thương vụ IPO lịch sử, giúp thị trường chứng khoán đảo chiều, tăng điểm

Ngày 27/7/2026 đánh dấu cột mốc lớn nhất trong lịch sử CXMT khi doanh nghiệp chính thức niêm yết trên thị trường A-share (tức cổ phiếu của các công ty Trung Quốc niêm yết tại đại lục và được giao dịch bằng đồng Nhân dân tệ).

Công ty chào bán cổ phiếu với giá 8,66 nhân dân tệ NDT)/cổ phiếu, huy động khoảng 57,9 tỷ NDT, trở thành thương vụ IPO có quy mô lớn nhất trên thị trường chứng khoán Trung Quốc trong năm 2026 và cũng là đợt phát hành lớn nhất từ trước tới nay trên sàn dành cho doanh nghiệp khoa học và công nghệ tại Sở giao dịch chứng khoán Thượng Hải (STAR Market).

Ngay trong phiên giao dịch đầu tiên, cổ phiếu CXMT đã tăng gần 500%, đưa vốn hóa doanh nghiệp vượt 3.300 tỷ NDT (tương đương khoảng 460 tỷ USD), vượt qua nhiều tập đoàn tài chính và năng lượng để trở thành doanh nghiệp có giá trị vốn hóa lớn nhất thị trường A-share.

Mức tăng này cũng phản ánh niềm tin rất lớn của giới đầu tư vào triển vọng phát triển của ngành bán dẫn Trung Quốc.

Trong phiên sáng 27/7, cả chỉ số CSI 300 và Shanghai Composite đều tăng khoảng 0,5%, đảo ngược xu hướng giảm đầu phiên.

Trước đó, giới đầu tư lo ngại thương vụ IPO quy mô lớn của CXMT có thể hút bớt thanh khoản khỏi thị trường. Tuy nhiên, khi cổ phiếu chính thức giao dịch, những lo ngại này dần lắng xuống.

Theo Reuters, diễn biến tích cực của thị trường phần nào giúp cơ quan quản lý Trung Quốc bớt áp lực sau đợt lao dốc của chứng khoán trong tháng này. Trước đó, Trung Quốc đã phải triển khai nhiều biện pháp nhằm ngăn chặn đà bán tháo khiến thị trường "bốc hơi" tới hơn 1.500 tỷ USD vốn hóa.

"Lá cờ đầu" trong chiến lược tự chủ chip, AI mở ra cơ hội tăng trưởng mới

Đối với Trung Quốc, thành công của CXMT không chỉ mang ý nghĩa kinh doanh.

Trong nhiều năm qua, chip nhớ DRAM luôn là một trong những lĩnh vực Trung Quốc phụ thuộc nhiều nhất vào nguồn cung nước ngoài. Việc CXMT từng bước mở rộng năng lực sản xuất được kỳ vọng sẽ giúp giảm nhập khẩu, nâng cao khả năng tự chủ công nghệ và tăng sức chống chịu trước các biện pháp kiểm soát xuất khẩu từ Mỹ.

Bên cạnh đó, sự phát triển của CXMT còn tạo động lực cho toàn bộ chuỗi cung ứng bán dẫn trong nước, từ doanh nghiệp sản xuất vật liệu, thiết bị, hóa chất đến các nhà thiết kế vi mạch.

Chính vì vậy, ngay sau khi CXMT lên sàn, cổ phiếu của nhiều doanh nghiệp cung cấp vật liệu và thiết bị bán dẫn tại Trung Quốc cũng đồng loạt tăng giá.

Làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo đang trở thành động lực quan trọng đối với CXMT.

Theo các chuyên gia của UBS - tập đoàn ngân hàng và quản lý tài sản lớn nhất Thụy Sĩ, đồng thời là một trong những định chế tài chính hàng đầu thế giới, nhu cầu xây dựng trung tâm dữ liệu AI và các hệ thống điện toán hiệu năng cao sẽ tiếp tục thúc đẩy nhu cầu chip nhớ trong nhiều năm tới.

Không giống GPU - lĩnh vực mà Nvidia vẫn đang thống trị, thị trường DRAM còn nhiều dư địa để các doanh nghiệp Trung Quốc mở rộng thị phần tại thị trường nội địa.

Nếu tận dụng tốt xu hướng AI và tiếp tục nâng cấp công nghệ, CXMT có thể từng bước thu hẹp khoảng cách với các nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu thế giới.

Sau các tên tuổi lớn của Mỹ, Hàn Quốc giờ đây CXMT đã trở thành thương hiệu khiến người ta phải nhớ đến. Ảnh: Zaobao.

Chặng đường phía trước vẫn còn nhiều thách thức

Mặc dù vậy, giới chuyên gia cho rằng, dù đạt được những bước tiến nhanh, CXMT vẫn đối mặt với không ít khó khăn.

Khoảng cách công nghệ của CXMT với Samsung Electronics, SK Hynix và Micron vẫn còn đáng kể, đặc biệt ở các dòng DRAM tiên tiến và chip băng thông cao (HBM) – loại bộ nhớ được sử dụng trong các hệ thống AI hiện đại.

Ngoài ra, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ đối với thiết bị sản xuất chip tiên tiến vẫn là rào cản lớn đối với tham vọng nâng cấp công nghệ của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, với sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ Trung Quốc, nguồn vốn dồi dào sau IPO cùng nhu cầu ngày càng tăng từ ngành AI, CXMT được đánh giá sẽ tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong chiến lược xây dựng ngành công nghiệp bán dẫn tự chủ của Trung Quốc.

Từ một công ty khởi nghiệp tại Hợp Phì cách đây 10 năm, CXMT đã trở thành biểu tượng mới cho tham vọng công nghệ của Trung Quốc. Chặng đường để sánh ngang với những "ông lớn" toàn cầu vẫn còn dài, nhưng sự trỗi dậy của doanh nghiệp này cho thấy cuộc cạnh tranh trong ngành bán dẫn thế giới đang bước sang một giai đoạn mới, với Trung Quốc quyết tâm giành vị trí cao hơn trong chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu.

Ông Chu Nhất Minh, người sáng lập, Chủ tịch công ty CXMT. Ảnh: Sina.

CXMT đã thách thức Samsung, SK hynix và Micron thế nào?

Sự kiện CXMT trở thành doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhất thị trường chứng khoán Trung Quốc sau phiên IPO ngày 27/7 không chỉ gây chấn động giới tài chính, mà còn khiến ngành bán dẫn toàn cầu đặt câu hỏi: Liệu Trung Quốc đã thực sự có một đối thủ đủ sức phá vỡ thế thống trị của Samsung, SK hynix và Micron trên thị trường chip nhớ?

Câu trả lời ngắn gọn là: Có, nhưng mới ở một phần của cuộc chơi.

Thị trường DRAM vẫn là "tam mã". Trong hơn 20 năm qua, ngành DRAM gần như nằm trong tay ba nhà sản xuất: Samsung Electronics, SK hynix, Micron Technology.

Theo các hãng nghiên cứu thị trường như TrendForce và Counterpoint Research, ba doanh nghiệp này hiện vẫn kiểm soát trên 90% thị phần DRAM toàn cầu. Trong đó, Samsung giữ vị trí số một với khoảng 40% thị phần, SK hynix đứng thứ hai với khoảng 35%, Micron nắm khoảng 20–25%.

Phần còn lại thuộc về các doanh nghiệp nhỏ hơn, trong đó CXMT là cái tên nổi bật nhất. Mặc dù thị phần toàn cầu của CXMT còn khá khiêm tốn, nhiều tổ chức nghiên cứu đánh giá công ty đã trở thành nhà sản xuất DRAM lớn thứ tư thế giới xét về quy mô sản xuất.

Điểm mạnh của CXMT không nằm ở thị trường quốc tế mà ở sân nhà. Trung Quốc hiện là nước tiêu thụ DRAM lớn nhất thế giới nhờ ngành sản xuất điện thoại thông minh, máy tính, máy chủ và trung tâm dữ liệu khổng lồ.

Trong nhiều năm, phần lớn lượng chip nhớ này phải nhập khẩu. Với sự hỗ trợ của chính phủ và các khách hàng nội địa, CXMT đang từng bước thay thế sản phẩm nhập khẩu trong nhiều lĩnh vực.

Đây chính là lợi thế mà Samsung hay Micron không có được.