Đa dạng giải pháp phòng ngừa bạo lực học đường trong trường học

Giờ ra chơi của học sinh Trường Tiểu học Đặng Trần Côn.

Tạo không gian kết nối

Tại Trường THPT Nguyễn Thái Bình (phường Tân Hòa), tổ chức các hoạt động trong giờ ra chơi được xem là một trong những giải pháp tạo không gian sinh hoạt lành mạnh, hạn chế tình trạng học sinh sử dụng điện thoại thiếu kiểm soát và khuyến khích tương tác trực tiếp với bạn bè.

Thay vì dành giờ nghỉ trong không gian riêng của từng cá nhân, học sinh được khuyến khích tham gia các hoạt động thể thao, trò chơi tập thể, đọc sách, âm nhạc và những hình thức sinh hoạt phù hợp với sở thích.Qua đó, học sinh có thêm cơ hội giao lưu giữa các lớp, tăng sự gắn kết và xây dựng tinh thần tập thể. Đây cũng là dịp để giáo viên quan sát, nắm bắt tâm lý, quan hệ bạn bè, kịp thời phát hiện những biểu hiện bất thường hoặc mâu thuẫn có nguy cơ phát triển thành xung đột.

Trường THPT Nguyễn Thái Bình Tổ chức nhiều hoạt động trong giờ ra chơi.

Không chỉ tạo môi trường giao tiếp tích cực, Trường THPT Bình Tân (phường Bình Tân) còn chú trọng giáo dục tình bạn đẹp, phòng chống bạo lực học đường thông qua các hoạt động giáo dục và sinh hoạt chuyên đề. Học sinh được trao đổi về tình bạn, cách quản lý cảm xúc, nhận diện biểu hiện của bạo lực và cách ứng xử khi xảy ra mâu thuẫn.

Bà Nguyễn Thị Kim Huệ, Hiệu trưởng nhà trường, cho biết ở lứa tuổi trung học phổ thông, những bất đồng trong quan hệ bạn bè đôi khi bắt nguồn từ lời nói, cách bình luận trên mạng xã hội hoặc những hiểu lầm trong giao tiếp. Nếu không được nhận diện và tháo gỡ kịp thời, mâu thuẫn nhỏ có thể bị đẩy thành xung đột. Vì vậy, việc tạo cơ hội để học sinh thảo luận tình huống, bày tỏ quan điểm và cùng tìm cách giải quyết có ý nghĩa thiết thực.

Theo bà Huệ, học sinh không chỉ cần được khuyến cáo tránh xa bạo lực mà còn phải biết cách phản ứng khi chứng kiến bạn bị bắt nạt, xúc phạm hoặc cô lập. Các em cần hiểu rằng im lặng, cổ vũ, quay clip hay phát tán hình ảnh bạo lực cũng có thể khiến sự việc nghiêm trọng hơn. Thay vào đó, học sinh cần chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ từ giáo viên, cha mẹ hoặc người có trách nhiệm.

Ở cấp tiểu học, việc xây dựng tình bạn đẹp và hình thành cách ứng xử tích cực lại cần bắt đầu từ những hành động gần gũi trong cuộc sống hằng ngày. Tại Trường Tiểu học Đặng Trần Côn (phường Vĩnh Hội), nhà trường chú trọng giáo dục tình cảm, sự sẻ chia và tinh thần tôn trọng bạn bè thông qua các hoạt động sinh hoạt theo chủ đề, giới thiệu sách, trải nghiệm và học tập nhóm.

Thông qua những hoạt động này, học sinh có cơ hội thể hiện suy nghĩ, lắng nghe bạn bè và cùng giải quyết nhiệm vụ. Giáo viên cũng tổ chức cho các em đóng vai, xử lý tình huống giả định để thực hành cách nói lời cảm ơn, xin lỗi, từ chối hành vi không phù hợp hoặc tìm kiếm sự hỗ trợ khi gặp khó khăn.

Bà Phạm Thúy Hà, Hiệu trưởng Trường Tiểu học Đặng Trần Côn, chia sẻ, ở cấp tiểu học, các em còn nhỏ nên đôi khi những hành vi trêu chọc, giành đồ chơi hay không cho bạn tham gia cùng nhóm cũng có thể khiến bạn buồn, tổn thương. Vì vậy, nhà trường luôn chú trọng giáo dục học sinh biết yêu thương, chia sẻ và tôn trọng bạn bè từ những việc nhỏ hằng ngày.

“Qua các giờ học nhóm, hoạt động trải nghiệm, giới thiệu sách hay sinh hoạt tập thể, giáo viên hướng dẫn các em biết lắng nghe, nhường nhịn, giúp đỡ bạn và nói lời xin lỗi khi làm điều chưa đúng. Chúng tôi mong muốn mỗi ngày đến trường, các em đều cảm thấy vui vẻ, được tôn trọng và có những người bạn tốt”, bà Hà cho hay.

Phát huy vai trò tự quản

Bên cạnh xây dựng môi trường giao tiếp tích cực, việc trang bị kiến thức, kỹ năng tự bảo vệ và nâng cao ý thức trách nhiệm của học sinh cũng được các trường chú trọng. Đơn cử, ngày 2/11 mới đây, Trường THCS Nguyễn Văn Trỗi (phường Hạnh Thông) phối hợp tổ chức buổi tuyên truyền về phòng, chống bạo lực học đường, ma túy và an toàn trên không gian mạng cho hơn 1.800 học sinh.

Tại chương trình, Đại úy Nguyễn Thị Minh Trang, Phòng Tham mưu Công an TPHCM, đưa ra những tình huống thực tế, phân tích hậu quả của hành vi đánh nhau, đồng thời hướng dẫn học sinh cách kiểm soát cảm xúc, không để mâu thuẫn bị đẩy thành hành vi bạo lực. Thông qua các tình huống cụ thể, học sinh được hướng dẫn cách ứng xử khi xảy ra bất đồng, tìm kiếm sự trợ giúp và sử dụng các kênh hỗ trợ khi gặp nguy hiểm. Nội dung tuyên truyền cũng giúp các em nâng cao nhận thức về trách nhiệm khi tham gia môi trường mạng, không chia sẻ hoặc phát tán thông tin, hình ảnh có nội dung xúc phạm, kích động bạo lực.

Học sinh Trường THCS Nguyễn Văn Trỗi hào hứng tham gia chuyên đề tuyên truyền về phòng, chống bạo lực học đường.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Ánh, Hiệu trưởng Trường THCS Nguyễn Văn Trỗi cho rằng, những nội dung tuyên truyền trực tiếp, gắn với tình huống thực tế giúp học sinh hiểu rõ hơn hậu quả của hành vi vi phạm, từ đó điều chỉnh cách ứng xử và biết tự bảo vệ mình. Theo bà, giáo dục phòng ngừa cần được thực hiện thường xuyên, không chỉ qua các chuyên đề mà còn trong từng tiết học, hoạt động trải nghiệm và thông qua sự phối hợp giữa nhà trường, gia đình, địa phương.

Từ việc trang bị kỹ năng cho từng học sinh, TPHCM cũng hướng đến phát huy vai trò tự quản và tăng cường phối hợp giữa các lực lượng nhằm nhận diện, ngăn ngừa nguy cơ ngay từ cơ sở. Theo kế hoạch phối hợp triển khai mô hình năm 2026, có 298 trường học tham gia, trải rộng trên địa bàn 168 phường, xã và đặc khu. Mô hình hướng đến tăng cường phối hợp giữa nhà trường, gia đình, chính quyền địa phương và lực lượng công an trong nắm bắt tình hình, nhận diện nguy cơ, chủ động phòng ngừa các hành vi vi phạm và mất an toàn trong môi trường giáo dục.

Tại Trường THPT Phước Long (phường Phước Long), việc triển khai mô hình được gắn với giáo dục kỹ năng sống, nâng cao ý thức tự quản và trách nhiệm của học sinh. Bà Vũ Thị Hồng Châu, Hiệu trưởng nhà trường, chia sẻ, phòng ngừa bạo lực học đường không chỉ dừng lại ở việc xử lý khi xảy ra vụ việc mà quan trọng hơn là chủ động giáo dục, giúp học sinh nhận diện nguy cơ và biết cách ứng xử phù hợp.

“Nhà trường chú trọng lồng ghép nội dung giáo dục kỹ năng sống, kỹ năng kiểm soát cảm xúc, giải quyết mâu thuẫn vào các hoạt động giáo dục. Chúng tôi mong muốn mỗi em đều có ý thức tự quản, biết tôn trọng sự khác biệt, không cổ vũ hay tham gia các hành vi bạo lực, cùng xây dựng môi trường học đường an toàn, thân thiện”, bà Châu cho hay.