Đa dạng hình thức tuyên truyền, phổ biến pháp luật cho ngư dân

Với phương châm hướng về cơ sở, lấy người dân làm trung tâm, Bộ đội Biên phòng thành phố Hải Phòng đã triển khai nhiều hình thức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật phù hợp với đặc điểm địa bàn và hoạt động khai thác thủy sản của ngư dân. Từ những buổi gặp gỡ trực tiếp tại bến cá, phiên tòa giả định đến ứng dụng mã QR tra cứu pháp luật, các cách làm thiết thực đang từng bước nâng cao nhận thức, ý thức tự giác chấp hành pháp luật của ngư dân, góp phần giữ bình yên trên vùng biển quê hương.

Cán bộ Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố Hải Phòng thông tin và hướng dẫn ngư dân sử dụng mã “QR kép” để tra cứu các quy định cần thiết hoặc gửi thông tin phản ánh đến lực lượng chức năng. Ảnh: Đơn vị cung cấp

Cán bộ Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố Hải Phòng thông tin và hướng dẫn ngư dân sử dụng mã “QR kép” để tra cứu các quy định cần thiết hoặc gửi thông tin phản ánh đến lực lượng chức năng. Ảnh: Đơn vị cung cấp

Gặp gỡ, hướng dẫn ngư dân ngay tại bến cá

Trên tuyến biên giới biển Hải Phòng, tình hình chủ quyền, an ninh, trật tự cơ bản ổn định, song hoạt động trên biển vẫn tiềm ẩn những yếu tố phức tạp. Tình trạng tàu cá nước ngoài vi phạm chủ quyền, những vấn đề phát sinh liên quan đến an ninh, trật tự trên địa bàn và nguy cơ vi phạm quy định về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) tiếp tục đặt ra yêu cầu đối với công tác quản lý, bảo vệ biên giới biển. Trong đó, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật có vai trò quan trọng, giúp người dân hiểu đúng quy định, biết cách phòng tránh vi phạm và chủ động phối hợp với lực lượng chức năng.

Xuất phát từ thực tiễn đó, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố Hải Phòng đã chỉ đạo các đơn vị tăng cường phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương, các ban, ngành, đoàn thể tổ chức tuyên truyền pháp luật bằng nhiều hình thức. Nội dung tuyên truyền tập trung vào những quy định thiết thực, gắn với đời sống và hoạt động sản xuất của nhân dân như: Luật Biên phòng Việt Nam, Luật Biển Việt Nam, Luật Bình đẳng giới và các quy định về khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản, phòng, chống khai thác IUU.

Theo báo cáo của Bộ đội Biên phòng thành phố, từ đầu năm đến nay, các đơn vị đã phối hợp tổ chức 5 hội nghị tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho 3.375 lượt cán bộ, nhân dân; phát 7.600 tờ rơi tìm hiểu Luật Biên phòng Việt Nam, Luật Biển Việt Nam và Luật Bình đẳng giới; trao tặng 100 áo phao và 100 phao tròn. Cùng với đó, công tác tuyên truyền trên hệ thống loa truyền thanh cơ sở được duy trì với 264 buổi, mỗi buổi 20 phút.

Những con số ấy phản ánh sự chủ động, kiên trì của các đơn vị trong việc đưa pháp luật đến với người dân. Tuy nhiên, hiệu quả tuyên truyền không chỉ được thể hiện qua số hội nghị được tổ chức, số tờ rơi được phát ra mà quan trọng hơn là nhận thức, hiểu biết về pháp luật của người dân có được nâng lên hay không; hành vi, cách ứng xử có chuyển biến tích cực và việc chấp hành pháp luật có trở thành ý thức tự giác trong cuộc sống hay không.

Do đặc thù nghề biển, ngư dân thường xuyên đi khai thác dài ngày nên không có nhiều thời gian tập trung đông đủ để tham gia các buổi tuyên truyền. Bởi vậy, cán bộ Biên phòng không chỉ chờ người dân đến dự các buổi tuyên truyền mà còn chủ động xuống từng bến cá, khu neo đậu, gặp gỡ chủ tàu, thuyền trưởng và thuyền viên để trao đổi, hướng dẫn. Những quy định tưởng chừng khô khan được giải thích bằng chính những công việc hằng ngày của ngư dân: Trước khi xuất bến cần chuẩn bị những giấy tờ gì, khi hoạt động trên biển phải duy trì thiết bị giám sát hành trình ra sao, ghi nhật ký khai thác thế nào, cần làm gì khi phát hiện tình huống bất thường.

Trong một lần xuống địa bàn làm nhiệm vụ, Thiếu tá Đỗ Minh Tâm, Phó Đội trưởng Đội Vận động quần chúng, Đồn Biên phòng Đồ Sơn gặp một số chủ tàu, thuyền trưởng đang chuẩn bị đưa phương tiện ra khơi. Qua trao đổi, đồng chí nhận thấy nhiều người chưa nắm đầy đủ các quy định về điều kiện hoạt động của tàu cá, nhất là việc kiểm tra tính đầy đủ, hợp lệ và thời hạn hiệu lực của giấy tờ liên quan đến phương tiện, thuyền viên; đồng thời chưa chú trọng duy trì hoạt động của thiết bị giám sát hành trình. Thay vì chỉ nhắc nhở chung, Thiếu tá Đỗ Minh Tâm trực tiếp giải thích từng nội dung, hướng dẫn chủ tàu rà soát giấy chứng nhận đăng ký tàu cá, giấy chứng nhận an toàn kỹ thuật tàu cá, giấy phép khai thác thủy sản và các giấy tờ cần thiết của thuyền viên. Đồng chí cũng nhắc nhở thuyền trưởng duy trì kết nối thiết bị giám sát hành trình theo quy định, thực hiện nghiêm việc ghi và nộp nhật ký khai thác thủy sản, tuyệt đối không đưa tàu cá khai thác trái phép tại vùng biển nước ngoài.

Trường hợp ông Trần Văn Giàu, chủ tàu cá ở xã Việt Hải, đặc khu Cát Hải, là một ví dụ. Trước đây, do chưa nắm chắc các quy định, mỗi khi chuẩn bị cho tàu xuất bến, ông Giàu thường phải hỏi lại cán bộ Biên phòng để được hướng dẫn. Sau khi được cán bộ Biên phòng trực tiếp giải thích, hướng dẫn, ông dần hiểu rõ hơn trách nhiệm của chủ tàu và các quy định cần thực hiện trước, trong mỗi chuyến biển. Từ chỗ còn lúng túng, ông đã chủ động kiểm tra, chuẩn bị giấy tờ, đồng thời nhắc nhở thuyền trưởng, thuyền viên cùng thực hiện nghiêm các quy định.

Ứng dụng công nghệ số để ngư dân chủ động tiếp cận pháp luật

Cùng với những phương thức tuyên truyền truyền thống, Bộ đội Biên phòng thành phố Hải Phòng đang từng bước ứng dụng công nghệ số để mở rộng khả năng tiếp cận thông tin pháp luật cho người dân. Mô hình “QR kép - Cẩm nang phòng, chống khai thác IUU và tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm” là một cách làm thiết thực, phù hợp với thói quen sử dụng điện thoại thông minh của người dân.

Thượng tá Nguyễn Văn Lập, Chủ nhiệm Chính trị Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố Hải Phòng cho biết, mô hình được xây dựng nhằm đổi mới hình thức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, giúp ngư dân và nhân dân khu vực biên giới biển, đảo, cửa khẩu cảng thuận tiện hơn trong tiếp cận các quy định về phòng, chống khai thác IUU. Đồng thời, đây cũng là kênh để người dân chủ động cung cấp thông tin, tố giác tội phạm, vi phạm pháp luật đến Bộ đội Biên phòng.

Mô hình gồm hai mã QR được tích hợp trên cùng một bảng. Một mã cung cấp thông tin pháp luật về phòng, chống khai thác IUU dưới dạng nội dung ngắn gọn, video và đồ họa thông tin; mã còn lại kết nối với hòm thư điện tử tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm của các đơn vị cơ sở. Ngư dân chỉ cần sử dụng điện thoại thông minh quét mã là có thể tra cứu các quy định cần thiết hoặc gửi thông tin phản ánh đến lực lượng chức năng. Các bảng mã QR được bố trí tại cảng cá, bến cá, khu neo đậu tàu thuyền, khu neo đậu tránh trú bão và những địa điểm ngư dân thường xuyên qua lại. Nhờ đó, việc tìm hiểu pháp luật không còn phụ thuộc hoàn toàn vào thời gian tổ chức hội nghị hay các buổi tuyên truyền tập trung. Người dân có thể chủ động tra cứu khi cần, đồng thời có thêm một kênh để phản ánh những vụ việc liên quan đến an ninh, trật tự, vi phạm pháp luật trên địa bàn.

Ông Bùi Văn Thắng, chủ tàu HP-09956-TS, phường Nam Triệu, thành phố Hải Phòng cho biết: "Trước đây, khi cần tìm hiểu quy định về chống khai thác IUU, chúng tôi chủ yếu được cán bộ Biên phòng tuyên truyền, hướng dẫn trực tiếp. Nay có thêm mã QR, việc tra cứu thông tin thuận tiện hơn, nhất là khi chuẩn bị cho những chuyến biển dài ngày. Chỉ cần mở điện thoại quét mã là có thể xem những thông tin cần thiết. Khi gặp tình huống cần thông báo, chúng tôi cũng có thêm cách gửi thông tin về đất liền để lực lượng Biên phòng tiếp nhận”.

Ông Đỗ Thanh Tùng, ngư dân tại bến cá Ngọc Hải, phường Đồ Sơn, cho rằng cách sử dụng mã QR khá đơn giản, giúp người dân thuận tiện hơn khi cần phản ánh vụ việc đến lực lượng chức năng. Những tiện ích ấy không thay thế các buổi gặp gỡ, tuyên truyền trực tiếp mà bổ sung thêm một phương thức để người dân tiếp cận pháp luật và phối hợp với Bộ đội Biên phòng.

Thực tế cho thấy, dù tuyên truyền bằng hội nghị, tờ rơi, hệ thống truyền thanh, gặp gỡ trực tiếp hay ứng dụng công nghệ số, mục tiêu cuối cùng vẫn là giúp người dân hiểu và tự giác chấp hành pháp luật. Trong đó, vai trò của cán bộ Biên phòng ở cơ sở vẫn hết sức quan trọng. Với tinh thần kiên trì, gần gũi và trách nhiệm, những người lính quân hàm xanh không chỉ giải thích các quy định của pháp luật mà còn lắng nghe tâm tư, nguyện vọng, kịp thời nắm bắt những vấn đề phát sinh trong đời sống nhân dân để phối hợp giải quyết.

Thời gian tới, Bộ đội Biên phòng thành phố Hải Phòng tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật; kết hợp chặt chẽ giữa tuyên truyền trực tiếp với ứng dụng công nghệ số, phát huy vai trò của cấp ủy, chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể trong vận động nhân dân. Cùng với đó, mô hình “QR kép” tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện, mở rộng tại những địa bàn phù hợp, góp phần đưa thông tin pháp luật đến gần hơn với ngư dân.

Mỗi chuyến tàu ra khơi an toàn, đúng quy định; mỗi chủ tàu chủ động chuẩn bị đầy đủ giấy tờ; mỗi thuyền viên nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và mỗi người dân tích cực cung cấp thông tin cho lực lượng chức năng đều là những kết quả thiết thực của công tác tuyên truyền, vận động. Khi pháp luật thực sự trở thành nhận thức và hành động tự giác của mỗi ngư dân, đó cũng là lúc thế trận biên phòng toàn dân trên biển được củng cố từ những việc làm bình dị, gần gũi nhất, góp phần bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới biển, đảo của Tổ quốc.

Duy Khiêm

Nguồn Biên Phòng: https://bienphong.com.vn/da-dang-hinh-thuc-tuyen-truyen-pho-bien-phap-luat-cho-ngu-dan-post509655.html