Đà Nẵng chấn chỉnh quản lý khoáng sản VLXD, tháo gỡ nguồn cung, siết chặt khai thác

Ngày 20/11, Thường trực HĐND Đà Nẵng đã có Công văn gửi UBND TP Đà Nẵng về kết quả giám sát chuyên đề công tác quy hoạch, quản lý, khai thác, chế biến, sử...

Đấu giá quyền khai thác và tổ chức nguồn cung khoáng sản còn những bất cập

Thường trực HĐND TP Đà Nẵng nhận định, công tác quản lý nhà nước về khoáng sản vật liệu xây dựng (VLXD) trên địa bàn thành phố thời gian qua đã được các cấp, các ngành quan tâm triển khai và đạt được một số kết quả tích cực.

Công tác lãnh đạo, chỉ đạo và cụ thể hóa các quy định của pháp luật từng bước được tăng cường; công tác quy hoạch, thăm dò, cấp phép, quản lý hoạt động khai thác và bảo vệ khoáng sản chưa khai thác được quan tâm thực hiện. Hoạt động thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm và quản lý sau khai thác từng bước được chú trọng.

Tính đến ngày 12/8 (theo Báo cáo số 449/BC-UBND), UBND TP Đà Nẵng đã phê duyệt kế hoạch đấu giá quyền khai thác khoáng sản đối với 104 khu vực và tổ chức đấu giá, công nhận kết quả trúng đấu giá tại 90 khu vực (14 khu vực chưa đấu giá). Ảnh: Thanh Đức.

Tính đến ngày 12/8 (theo Báo cáo số 449/BC-UBND), UBND TP Đà Nẵng đã phê duyệt kế hoạch đấu giá quyền khai thác khoáng sản đối với 104 khu vực và tổ chức đấu giá, công nhận kết quả trúng đấu giá tại 90 khu vực (14 khu vực chưa đấu giá). Ảnh: Thanh Đức.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý nhà nước về khoáng sản trên địa bàn thành phố vẫn còn một số tồn tại, hạn chế cần tập trung khắc phục. 

Cụ thể, tình trạng thiếu hụt nguồn cung khoáng sản làm VLXD thông thường trong năm 2025, dẫn đến giá VLXD tăng cao bất thường. Ngoài ra, công tác quy hoạch, dự báo nhu cầu, đấu giá quyền khai thác và tổ chức nguồn cung khoáng sản còn những bất cập; việc cấp phép, quản lý hoạt động sau cấp phép và giải quyết các vướng mắc pháp lý liên quan đến các điểm mỏ còn hạn chế.

Công tác kiểm soát hoạt động khai thác, ranh giới, thiết kế khai thác và trữ lượng khoáng sản chưa chặt chẽ; việc quản lý thuế, thực hiện nghĩa vụ tài chính, kiểm soát hóa đơn, chứng từ trong hoạt động mua bán khoáng sản còn bất cập. Công tác thanh tra, kiểm tra, phối hợp quản lý và xử lý vi phạm chưa đáp ứng yêu cầu; việc đóng cửa mỏ, cải tạo, phục hồi môi trường và thực hiện các trách nhiệm có liên quan sau khai thác còn tồn tại, chậm được giải quyết.

Số liệu thực tế cho thấy, việc chuyển hóa từ quy hoạch, đấu giá sang khai thác thực địa gặp nhiều khó khăn. Tính đến ngày 12/8 (theo Báo cáo số 449/BC-UBND), UBND TP đã phê duyệt kế hoạch đấu giá quyền khai thác khoáng sản đối với 104 khu vực và tổ chức đấu giá, công nhận kết quả trúng đấu giá tại 90 khu vực (14 khu vực chưa đấu giá).

Dù vậy, trong số 90 khu vực đã có kết quả, mới chỉ có 30 khu vực được cấp phép khai thác, 1 khu vực bị hủy kết quả và thu hồi tiền đặt trước, còn lại 59 khu vực vẫn đang trong quá trình lập thủ tục (gồm 44 khu vực đá, cát, sỏi, đất san lấp; 11 khu vực đất sét và 4 khu vực vàng gốc).

Đáng chú ý, đối với các điểm mỏ thuộc khu vực không đấu giá quyền khai thác khoáng sản phục vụ trực tiếp các công trình trọng điểm, tính đến ngày 5/11, tỷ lệ cấp phép mới chỉ đạt vỏn vẹn 1/60 khu vực.

Sự chậm trễ này chính là "nút thắt" trực tiếp khiến nguồn vật liệu phục vụ thi công bị đứt gãy cục bộ. Lộ trình tháo gỡ thủ tục, bình ổn giá cả và siết chặt kỷ cương giám sát bằng công nghệ số.

Đề ra 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm

Trước thực trạng trên, Thường trực HĐND TP đề nghị UBND TP chỉ đạo các sở, ngành, địa phương khẩn trương rà soát, khắc phục các bất cập qua 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, về công tác lập kế hoạch thăm dò, khai thác và sử dụng khoáng sản, thành phố cần nâng cao chất lượng phân tích, dự báo nhu cầu cát, đá, đất san lấp cho cả dự án đầu tư công lẫn dự án ngoài ngân sách theo từng năm và từng giai đoạn. Bản kế hoạch được yêu cầu hoàn thành ngay trong tháng 12/2026. 

Nguồn cung vật liệu xây dựng bị đứt gãy khiến nhiều công trình tại TP Đà Nẵng gặp khó khăn. Ảnh: Thanh Đức.

Nguồn cung vật liệu xây dựng bị đứt gãy khiến nhiều công trình tại TP Đà Nẵng gặp khó khăn. Ảnh: Thanh Đức.

Thứ hai, về cải cách thủ tục hành chính và khơi thông điểm nghẽn cấp phép, UBND TP cần siết chặt quy chế đấu giá theo hướng công khai, minh bạch; đặt ra tiêu chí cụ thể để thẩm định thực chất năng lực tài chính, công nghệ khai thác, thị trường tiêu thụ và cam kết môi trường của doanh nghiệp. 

Cơ quan chức năng phải tăng cường đối soát dữ liệu các pháp nhân tham gia đấu giá đồng thời nhiều mỏ, xác minh lịch sử chấp hành pháp luật và mối quan hệ liên kết giữa các doanh nghiệp nhằm ngăn chặn triệt để tình trạng đầu cơ, "xí phần" nhưng chây ì không triển khai dự án. 

Đối với 60 khu vực mỏ không đấu giá, Sở Công thương được giao chủ trì phối hợp với các Ban Quản lý dự án rà soát, tháo gỡ dứt điểm vướng mắc để sớm đưa vào khai thác, đẩy nhanh giải ngân vốn đầu tư công trong quý I/2027. Đồng thời, thành phố cần khẩn trương giải quyết thủ tục cấp phép cho 103/104 khu vực mỏ cát, đá, đất san lấp (gồm 44 mỏ trúng đấu giá và 59 mỏ không đấu giá), kiên quyết xử lý đơn vị chậm nộp hồ sơ và thông báo rõ lý do đối với hồ sơ không đạt yêu cầu. 

Với các mỏ còn hạn giấy phép nhưng vướng thủ tục đất đai phải tạm dừng, hoặc mỏ đã hết hạn nhưng còn trữ lượng, doanh nghiệp phải báo cáo đề xuất hướng xử lý trong tháng 12/2026. Trường hợp không đủ điều kiện gia hạn, cơ quan chức năng phải buộc doanh nghiệp lập Đề án đóng cửa mỏ, nghiệm thu và thu hồi đất giao địa phương quản lý.

Thường trực HĐND TP Đà Nẵng nêu ra 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm để tháo gỡ nút thắt về vật liệu xây dựng trên địa bàn. Ảnh: Thanh Đức.

Thường trực HĐND TP Đà Nẵng nêu ra 6 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm để tháo gỡ nút thắt về vật liệu xây dựng trên địa bàn. Ảnh: Thanh Đức.

Đặc biệt, Thường trực HĐND đề nghị nghiên cứu phân cấp, ủy quyền cho UBND cấp xã thẩm định, phê duyệt hồ sơ khai thác tận thu đối với các điểm mỏ quy mô nhỏ (trữ lượng dưới 10.000m³, diện tích dưới 1ha) để rút ngắn quy trình, chủ động nguồn vật liệu tại chỗ. 

Thứ ba, về điều tiết và quản lý giá khoáng sản, thành phố cần xác định giá khởi điểm đấu giá sát với giá trị thực tế, trữ lượng và điều kiện khai thác; kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi thông đồng, dìm giá hoặc trả giá cao bất thường để trục lợi. Đơn giá tính thuế tài nguyên đối với VLXD thông thường phải được rà soát, điều chỉnh đồng bộ, tương quan với các địa phương lân cận nhằm tránh tình trạng chênh lệch giá khiến doanh nghiệp phải mua vật liệu từ tỉnh ngoài về, làm đội chi phí vận chuyển. 

Cùng với đó, lực lượng chức năng phải thường xuyên cập nhật, công khai giá bán cát, đá, đất san lấp và xử lý nghiêm hành vi găm hàng, thổi giá bất hợp lý khi nguồn cung khan hiếm. 

Thứ tư, về công tác giám sát, thanh tra và chuyển đổi số, Thường trực HĐND yêu cầu siết chặt kiểm tra việc cắm mốc giới, quy trình kỹ thuật, sản lượng khai thác thực tế (đặc biệt tại các mỏ không đấu giá phục vụ đầu tư công) và nâng cao trách nhiệm của các tổ chốt chặn. Mọi điểm mỏ thiếu hồ sơ pháp lý hoặc không xuất hóa đơn bán hàng phải bị đình chỉ hoạt động kiên quyết; mọi hành vi khai thác vượt ranh giới, sai thiết kế hoặc tiếp tay, bao che cho khai thác trái phép đều phải bị xử lý nghiêm minh.

Cơ quan thuế và ngành chức năng cần đối chiếu chặt chẽ sổ sách, hóa đơn, quyết toán thuế hàng năm, áp dụng biện pháp cưỡng chế đối với đơn vị nợ đọng kéo dài, đồng thời thu hồi giấy phép những dự án chậm tiến độ, gây ô nhiễm môi trường và không thực hiện nghĩa vụ đóng cửa mỏ. 

Thứ năm, về công tác thông tin, tuyên truyền, thành phố sẽ tăng cường phổ biến pháp luật về địa chất, khoáng sản tại các địa bàn có mỏ; công khai minh bạch quy hoạch, kế hoạch đấu giá và danh sách cấp phép để doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận. Quan trọng hơn, thông tin về các tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật khoáng sản cùng hình thức xử lý sẽ được công bố rộng rãi sau khi có kết luận thanh tra, vừa tạo sức răn đe vừa phát huy vai trò giám sát của người dân.

Cuối cùng, Thường trực HĐND TP đề nghị hoàn thành các kiến nghị cụ thể ngay trong tháng 12/2026. Rà soát lại ranh giới các điểm mỏ không đấu giá theo Quyết định số 990 ngày 20/3/2026 cho phù hợp thực tế, nhất là tại địa bàn Thu Bồn và Chiên Đàn; hoàn tất phương án chi trả bồi thường, hỗ trợ cho chủ Mỏ đá thôn Hòa Thạch và Mỏ đá Đồng Lâm (xã Hà Nha) bị ảnh hưởng bởi Dự án đường dây 500kV Quảng Trạch - Dốc Sỏi; xử phạt nghiêm hành vi khai thác vượt phạm vi cấp phép của Công ty Cổ phần Wei Xern Sin Việt Nam tại xã Núi Thành; và đôn đốc, xử lý dứt điểm các trường hợp chậm hoàn thành Đề án đóng cửa mỏ, phục hồi môi trường sau khai thác.

Thanh Đức

Nguồn Xây Dựng: https://baoxaydung.vn/da-nang-chan-chinh-quan-ly-khoang-san-vlxd-thao-go-nguon-cung-siet-chat-khai-thac-192261120094928023.htm