Đà Nẵng lấy chất lượng thể chế làm đòn bẩy tăng trưởng

Một góc thành phố Đà Nẵng. Ảnh: Nguyễn Sơn - TTXVN

Sau hợp nhất địa giới hành chính, Đà Nẵng sở hữu một không gian phát triển rộng lớn hơn rất nhiều so với trước đây. Tuy nhiên, sự mở rộng về mặt cơ học này không đồng nghĩa với việc duy trì lối tư duy phát triển cũ.

Trong bối cảnh mô hình tăng trưởng dựa vào khai thác quỹ đất và thâm dụng lao động không còn nhiều dư địa, thành phố đang chủ động lựa chọn một hướng đi mang tính bước ngoặt: lấy chất lượng bộ máy, chất lượng thể chế và chất lượng dòng vốn làm nền tảng cho giai đoạn phát triển mới.

Những quyết sách quyết liệt được triển khai thời gian qua cho thấy Đà Nẵng không còn đặt mục tiêu tăng trưởng bằng mọi giá theo chiều rộng, mà tập trung kiến tạo lợi thế cạnh tranh mới dựa trên năng lực quản trị hiệu quả và đổi mới sáng tạo để đi đường dài.

*Từ kiện toàn bộ máy đến tạo động lực phát triển Sau hợp nhất với Quảng Nam, Đà Nẵng trở thành địa phương có diện tích hơn 11.800 km² với dân số trên 3 triệu người. Không gian phát triển được mở rộng gần ba lần so với trước đây, nhưng cùng với đó là yêu cầu tổ chức lại bộ máy để đáp ứng một quy mô quản lý hoàn toàn khác. Thách thức xuất hiện ngay từ những ngày đầu vận hành mô hình chính quyền mới. Nhiều địa phương, nhất là khu vực miền núi, thiếu cán bộ có chuyên môn về đất đai, tài chính, môi trường hay công nghệ thông tin. Đây đều là những lĩnh vực gắn trực tiếp với giải quyết thủ tục hành chính, triển khai đầu tư công và hỗ trợ doanh nghiệp.

Thay vì chờ bộ máy tự thích ứng, thành phố đã điều động gần 200 cán bộ, công chức từ các sở, ngành về hỗ trợ cấp xã. Đây không chỉ là giải pháp tình thế để bảo đảm hoạt động thông suốt sau sáp nhập, mà còn là bước chuẩn bị cho một mô hình quản trị mới, nơi năng lực thực thi được đặt ngang với chất lượng chính sách.

Trong các cuộc làm việc về kiện toàn bộ máy, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Đình Vĩnh cho biết, thành phố đã chủ động ban hành các văn bản, chỉ thị nhằm động viên, đôn đốc cán bộ, đồng thời khuyến khích tinh thần "dám nghĩ, dám làm". Song song với đó, Đà Nẵng cũng kiên quyết phê phán và chống lại căn bệnh đùn đẩy, né tránh trách nhiệm trong đội ngũ cán bộ, công chức. Cách tiếp cận này cho thấy rõ tư duy của địa phương: muốn tạo ra động lực phát triển mới thì trước hết phải xây dựng được một bộ máy dám hành động và có đủ năng lực để hiện thực hóa các mục tiêu. Cùng với việc tăng cường nhân lực cho cơ sở, thành phố cũng ban hành cơ chế hỗ trợ thu nhập tăng thêm theo kết quả công việc, gắn đánh giá cán bộ với hiệu quả thực thi, sáng kiến và mức độ hoàn thành nhiệm vụ. Đây là điểm khác biệt so với cách đánh giá chủ yếu dựa trên quy trình hay thâm niên trước đây.

Tòa nhà ICT tại Khu Công viên phần mềm số 2 (phường Hải Châu) được thành phố Đà Nẵng nghiên cứu khai thác, tổ chức hoạt động Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam. Ảnh: Quốc Dũng - TTXVN

Sự thay đổi này cho thấy Đà Nẵng đang dịch chuyển mạnh mẽ trọng tâm cải cách từ "cải cách thủ tục" sang "nâng cao năng lực thực thi". Trong bối cảnh thành phố được giao nhiều cơ chế đặc thù, từ Trung tâm Tài chính quốc tế, Khu thương mại tự do đến phát triển công nghiệp bán dẫn và trí tuệ nhân tạo, lợi thế cạnh tranh sẽ không chỉ nằm ở chính sách được ban hành, mà còn ở tốc độ và chất lượng đưa chính sách vào cuộc sống. Bộ máy hành chính giờ đây không chỉ thực hiện chức năng quản lý, mà đang trở thành một yếu tố cốt lõi của năng lực cạnh tranh địa phương. Khi năng lực thực thi được nâng lên, thành phố có điều kiện để chủ động thay đổi cách lựa chọn động lực tăng trưởng.

*Từ thu hút đầu tư sang lựa chọn động lực tăng trưởng
Nếu như trước đây, Đà Nẵng tạo lợi thế bằng hạ tầng đồng bộ, môi trường đầu tư thông thoáng và quỹ đất phát triển đô thị, thì sau sáp nhập, câu hỏi đặt ra không còn là thu hút thêm bao nhiêu dự án, mà là lựa chọn mô hình tăng trưởng nào cho giai đoạn mới.
Đây cũng là nội dung xuyên suốt tại Tuần lễ Kinh tế, Tài chính và Công nghệ Đà Nẵng 2026. Hầu hết các chương trình đều xoay quanh những lĩnh vực như trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, trí tuệ nhân tạo, công nghiệp bán dẫn, logistics và đổi mới sáng tạo. Sự xuất hiện đồng thời của những lĩnh vực này cho thấy thành phố đang định hình một hệ sinh thái kinh tế mới, thay vì phát triển theo từng ngành riêng lẻ như trước.
Theo Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Mạnh Hùng, mục tiêu xây dựng Trung tâm Tài chính quốc tế không phải để có thêm một danh xưng, mà phải trở thành nơi diễn ra các giao dịch tài chính thực chất, kết nối dòng vốn trong khu vực và quốc tế. Muốn làm được điều đó, điều kiện tiên quyết là phải xây dựng được môi trường đầu tư minh bạch, hệ thống pháp lý đủ tin cậy và bộ máy đủ năng lực để đồng hành cùng doanh nghiệp.
Thông điệp này cũng phản ánh sự thay đổi trong tư duy phát triển của Đà Nẵng. Thành phố không còn xem quy mô vốn đăng ký hay số lượng dự án là thước đo duy nhất của thành công. Điều được hướng tới là những nhà đầu tư có khả năng mang theo công nghệ, tri thức, mạng lưới thị trường và tạo ra hệ sinh thái sản xuất, dịch vụ có giá trị gia tăng cao.
Nhận định về triết lý này, Giáo sư Paul Romer, nguyên Kinh tế trưởng Ngân hàng Thế giới, cho rằng điều tạo nên khác biệt giữa các nền kinh tế không chỉ là nguồn lực, mà là chất lượng của các "luật chơi", tức là hệ thống chính sách và quy định pháp lý. Khi "luật chơi" minh bạch và ổn định, doanh nghiệp sẽ gạt bỏ được tâm lý e ngại để mạnh dạn đầu tư, đổi mới sáng tạo và tạo ra những động lực tăng trưởng mới.
Sự đồng điệu giữa thông điệp của lãnh đạo thành phố và tầm nhìn của chuyên gia quốc tế cho thấy Đà Nẵng đang chuẩn bị những nền tảng cho một mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, thay vì tiếp tục khai thác các lợi thế truyền thống về đất đai và lao động.
*Thể chế trở thành lợi thế cạnh tranh
Nếu bộ máy là điều kiện để chính sách được thực thi, thì thể chế sẽ quyết định sức hấp dẫn của môi trường đầu tư. Đây cũng là yếu tố được nhiều chuyên gia quốc tế nhắc đến khi đánh giá triển vọng phát triển của Đà Nẵng trong giai đoạn mới.
Tiến sĩ Mirjam Staub-Bisang, Chủ tịch HĐQT Quỹ đầu tư Thụy Sĩ cho thị trường mới nổi, cho rằng các quỹ đầu tư dài hạn luôn tìm kiếm những địa phương có chính sách ổn định, minh bạch và có thể dự báo. Điều họ quan tâm không chỉ là tốc độ tăng trưởng trong vài năm đầu, mà là khả năng đồng hành của chính quyền trong suốt vòng đời dự án.

Khu đô thị sinh thái Quan Nam – Thủy Tú (Golden Hills City) vừa được thành phố Đà Nẵng tháo gỡ vướng mắc để tiếp tục triển khai. Ảnh: Quốc Dũng - TTXVN

Nhìn vào những cơ chế đặc thù mà Trung ương dành cho Đà Nẵng thời gian qua, từ Trung tâm Tài chính quốc tế, Khu thương mại tự do đến các chính sách phát triển đổi mới sáng tạo và công nghệ cao, có thể thấy cơ hội phát triển của thành phố chưa bao giờ lớn như hiện nay. Tuy nhiên, cơ hội chỉ có thể trở thành lợi thế nếu được chuyển hóa thành một môi trường đầu tư thực sự thông thoáng, minh bạch và vận hành hiệu quả.

Chính vì vậy, việc Đà Nẵng đồng thời tập trung vào nhiều nhiệm vụ tưởng như không liên quan nhưng lại bổ trợ chặt chẽ cho nhau: từ kiện toàn bộ máy sau sáp nhập, phân cấp mạnh hơn cho cơ sở, cải cách thủ tục hành chính, xây dựng chính quyền số, nâng cao chất lượng cán bộ cho đến hoàn thiện các cơ chế đặc thù … đều nhằm hướng tới một mục tiêu chung là nâng cao năng lực quản trị của thành phố. Trong cuộc cạnh tranh thu hút đầu tư hiện nay, khoảng cách giữa các địa phương không còn được quyết định bởi vài điểm phần trăm ưu đãi thuế hay vài chục héc ta đất sạch. Điều tạo nên khác biệt mang tính sống còn là tốc độ xử lý công việc, tính ổn định của chính sách và niềm tin của doanh nghiệp vào chính quyền. Đó cũng chính là loại "hạ tầng mềm" cốt lõi mà Đà Nẵng đang nỗ lực xây dựng để tạo bệ phóng cho dòng vốn chất lượng cao đổ về. Con đường này chắc chắn không tạo ra kết quả ngay lập tức. Xây dựng một trung tâm tài chính, hình thành hệ sinh thái bán dẫn hay thu hút các dòng vốn dài hạn đều cần nhiều năm và đòi hỏi sự nhất quán trong điều hành. Nhưng trong bối cảnh các lợi thế truyền thống đang dần thu hẹp, đây là lựa chọn tất yếu để Đà Nẵng bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới. Tăng trưởng vì thế không còn chỉ được đo bằng số lượng dự án hay quy mô vốn đầu tư, mà là việc thành phố đang tạo dựng được một nền tảng phát triển đủ bền vững để các doanh nghiệp, nhà đầu tư và nguồn nhân lực chất lượng cao lựa chọn gắn bó lâu dài./.