Đà Nẵng quyết liệt chống khai thác IUU

Trong hành trình cùng cả nước nỗ lực gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC), Đà Nẵng đang từng bước thay đổi diện mạo nghề cá bằng khoa học công nghệ và chuyển đổi số. Từ những chuyến biển của ngư dân đến hoạt động quản lý tại cảng cá, mọi dữ liệu đang được minh bạch hóa theo hướng hiện đại, đồng bộ và chặt chẽ hơn.

Ngư dân bây giờ chấp hành nghiêm quy định

Tại cảng cá Thọ Quang, nhiều chủ tàu giờ đây không chỉ kiểm tra nhiên liệu hay ngư lưới cụ trước khi rời bến, mà còn cẩn trọng rà soát thiết bị giám sát hành trình (VMS), cập nhật nhật ký khai thác điện tử và kiểm tra kết nối dữ liệu.

Đà Nẵng có 4.062 tàu cá và 100% được đăng ký, cập nhật trên hệ thống dữ liệu nghề cá quốc gia VnFishbase

Ngư dân Lê Dũng, chủ tàu ĐNa 90098 TS (phường Thanh Khê) cho biết, nhận thức của bà con về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) thay đổi rất nhiều trong những năm gần đây.

“Ngư dân bây giờ chấp hành nghiêm quy định, không vi phạm ranh giới trên biển, chỉ khai thác trong vùng cho phép. Mỗi chuyến biển đều khai báo đầy đủ, báo cáo sản lượng để cơ quan chức năng kiểm tra, xác nhận nguồn gốc hải sản”, ông Nam chia sẻ.

Không chỉ thay đổi về ý thức, hoạt động khai thác thủy sản của ngư dân Đà Nẵng cũng đang dần bước vào thời kỳ số hóa. Trong buồng lái của nhiều tàu cá, những thiết bị công nghệ hiện đại trở thành “bạn đồng hành” quen thuộc giữa biển khơi.

Theo ngư dân Trần Vinh (phường Sơn Trà), trước đây việc ghi chép bằng sổ sách khá bất tiện, dễ sai sót và mất nhiều thời gian. Hiện các phần mềm trên điện thoại thông minh giúp việc khai báo dữ liệu nhanh chóng, thuận tiện hơn rất nhiều.

“Nhờ ứng dụng công nghệ, chúng tôi cập nhật thông tin dễ dàng hơn, yên tâm bám biển và thực hiện đúng quy định chống khai thác IUU”, ông Vinh nói.

Tất cả tàu cá tại Đà Nẵng đều được gắn định vị giám sát hành trình đánh bắt theo đúng quy định

Mỗi chuyến biển giờ đây không chỉ mang theo ngư lưới cụ và nhiên liệu, mà còn đi cùng một “hệ sinh thái dữ liệu số”. Những chuyến biển “mù” thông tin dần được thay thế bằng hành trình được giám sát theo thời gian thực.

Trên đất liền, hệ thống giám sát hành trình VMS hoạt động 24/7, liên tục phát tín hiệu cảnh báo khi tàu cá có dấu hiệu vượt ranh giới cho phép hoặc mất kết nối. Danh sách tàu có nguy cơ vi phạm được cập nhật hàng ngày để các lực lượng chức năng kịp thời kiểm tra, xử lý.

Kết nối liên thông dữ liệu giữa các lực lượng chức năng

Theo Ban Quản lý Âu thuyền và Cảng cá Đà Nẵng, ngay từ khâu xuất, nhập bến, hoạt động tàu cá hiện được kiểm soát chặt chẽ bằng dữ liệu số.

Đơn vị đang đề xuất triển khai nhiều giải pháp công nghệ mới, trong đó có việc sử dụng thẻ điện tử tích hợp định vị cho tàu cá khi ra vào khu neo đậu. Thông qua hệ thống này, toàn bộ hoạt động di chuyển của tàu thuyền sẽ được theo dõi, quản lý đồng bộ hơn.

Nhật ký khai thác điện tử (eLogbook), từng bước thay thế hình thức ghi chép thủ công, giúp minh bạch sản lượng, ngư trường và thời gian khai thác.

Song song với đó, việc đào tạo kỹ năng số cho đội ngũ viên chức, người lao động cũng được chú trọng, hướng đến ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong công tác quản lý nghề cá và chống khai thác IUU.

Đến thời điểm hiện tại, Đà Nẵng có 4.062 tàu cá và 100% được đăng ký, cập nhật trên hệ thống dữ liệu nghề cá quốc gia VnFishbase. Đặc biệt, toàn bộ tàu cá có chiều dài từ 15m trở lên đều lắp đặt thiết bị giám sát hành trình VMS theo quy định.

Thành phố cũng đang triển khai hệ thống quản lý xuất, nhập bến điện tử eCDT, kết nối liên thông dữ liệu giữa các lực lượng chức năng. Cùng đó, nhật ký khai thác điện tử (eLogbook), từng bước thay thế hình thức ghi chép thủ công, giúp minh bạch sản lượng, ngư trường và thời gian khai thác.

Nhờ số hóa dữ liệu, nhiều sai lệch trong hoạt động khai thác được phát hiện nhanh chóng. Qua kiểm tra 1.347 hồ sơ, lực lượng chức năng phát hiện 238 nhật ký khai thác không phù hợp về sản lượng, ngư trường hoặc thời gian khai thác.

Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố tăng cường kiểm tra, kiểm soát tàu cá tại các cửa biển, kiên quyết không cho xuất bến đối với tàu không đủ điều kiện hoạt động

Những con số này cho thấy khi dữ liệu được kết nối và đối chiếu liên thông, các hành vi gian lận hoặc khai báo thiếu chính xác rất khó qua mắt hệ thống giám sát công nghệ. Theo Chi cục Biển đảo và Thủy sản (Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Đà Nẵng), ngành thủy sản thành phố đang từng bước xây dựng hệ thống quản lý hiện đại, minh bạch từ khai thác đến truy xuất nguồn gốc thủy sản.

Không chỉ trong khai thác biển, việc truy xuất nguồn gốc thủy sản nuôi trồng cũng đang được triển khai thông qua mã hóa vùng nuôi bằng QR code. Chỉ cần quét mã, toàn bộ thông tin về vị trí, diện tích, đối tượng nuôi và sản lượng đều có thể được xác định rõ ràng.

Hướng tới mục tiêu gỡ “thẻ vàng” EC

Song song với ứng dụng khoa học công nghệ, Đà Nẵng đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp mạnh nhằm siết chặt quản lý và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm IUU. Ngay từ đầu năm 2026, UBND TP. Đà Nẵng ban hành Công điện số 01/CĐ-UBND yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh công tác chống khai thác IUU trên địa bàn.

Đà Nẵng đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp mạnh nhằm siết chặt quản lý và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm IUU.

Theo đó, Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu các sở, ngành, địa phương thực hiện nghiêm các chỉ đạo của Trung ương về chống khai thác IUU và phát triển bền vững ngành thủy sản; huy động tối đa nguồn lực, tập trung triển khai các nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách với tinh thần kiên quyết “tuyên chiến” với khai thác bất hợp pháp.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao rà soát toàn bộ các trường hợp vi phạm liên quan đến mất kết nối VMS, vượt ranh giới khai thác từ năm 2024 đến nay; kiểm soát chặt tàu cá xuất, nhập cảng, giám sát sản lượng bốc dỡ và truy xuất nguồn gốc hải sản trên nền tảng số.

Trong khi đó, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng thành phố tăng cường kiểm tra, kiểm soát tàu cá tại các cửa biển, kiên quyết không cho xuất bến đối với tàu không đủ điều kiện hoạt động, tàu “3 không” hoặc tàu đã bị xóa đăng ký.

Hiện TP. Đà Nẵng có khoảng 16.000 lao động thường xuyên khai thác hải sản xa bờ. Con số này cho thấy quy mô lớn của lực lượng ngư dân và cũng đặt ra yêu cầu cao trong công tác tuyên truyền, vận động. Các đồn biên phòng tuyến biển đã chủ động rà soát, lập danh sách cụ thể, nắm chắc từng phương tiện đang hoạt động ở ngư trường nào, dự kiến thời điểm cập bến ra sao để có phương án nhắc nhở phù hợp.

Những nỗ lực quyết liệt của Đà Nẵng nhằm mở ra hướng đi cho một ngành thủy sản hiện đại, bền vững và có trách nhiệm trong tương lai.

Mới đây, UBND thành phố tiếp tục ban hành công văn yêu cầu các đơn vị tăng cường thanh tra, kiểm tra việc chấp hành quy định chống khai thác IUU theo chỉ đạo của Chính phủ và Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác IUU. Các đơn vị được yêu cầu khẩn trương xử lý dứt điểm những nội dung còn tồn đọng, đồng thời kịp thời tham mưu thành phố giải quyết các vấn đề vượt thẩm quyền.

Từ những thiết bị giám sát giữa biển khơi đến hệ thống dữ liệu số hóa trên đất liền, nghề cá Đà Nẵng đang từng bước chuyển mình theo hướng hiện đại và minh bạch hơn.

Mỗi chuyến biển hôm nay không chỉ là hành trình mưu sinh của ngư dân, mà còn là hành trình được quản lý bằng công nghệ, được giám sát bằng dữ liệu và được vận hành bằng trách nhiệm. Những nỗ lực quyết liệt của Đà Nẵng không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu chống khai thác IUU để cùng cả nước hướng tới mục tiêu gỡ “thẻ vàng” EC, mà còn mở ra hướng đi cho một ngành thủy sản hiện đại, bền vững và có trách nhiệm trong tương lai.