Đà Nẵng: Từ truyền thống đấu tranh anh dũng đến khát vọng bứt phá

Đô thị du lịch hiện đại ở ven biển Đà Nẵng. Ảnh: Hoàng Hiệp

Vùng đô thị công nghiệp - dịch vụ phát triển

Sau ngày giải phóng thành phố Đà Nẵng (29-3-1975), Đảng bộ và nhân dân Quảng Nam - Đà Nẵng đã phát huy truyền thống vẻ vang, chuyển chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong chiến đấu bảo vệ Tổ quốc thành chủ nghĩa anh hùng cách mạng trong xây dựng đất nước, hàn gắn vết thương chiến tranh, xây dựng lại quê hương… Công cuộc đổi mới do Đảng ta khởi xướng từ năm 1986 và đến năm 1996, đã mang lại nhiều thành tựu cho cả nước, trong đó có Quảng Nam - Đà Nẵng. Diện mạo nền kinh tế ở vùng đất này vào năm 1996 đã có sự thay đổi, nhưng vẫn còn khá khiêm tốn với tiềm năng và thế mạnh của địa phương.

Do yêu cầu phát triển, đầu năm 1997, tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng được chia tách thành 2 đơn vị hành chính trực thuộc Trung ương là tỉnh Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng. Sau 28 năm (năm 2025), Quảng Nam và thành phố Đà Nẵng lại “về chung một nhà” với tên gọi thành phố Đà Nẵng. Việc tái hợp này đã mở ra nhiều thay đổi ngoạn mục trên quê hương Quảng Nam - Đà Nẵng.

Theo đó, năm 2025, quy mô GRDP của thành phố Đà Nẵng đạt 316.100 tỷ đồng, tăng thêm 35.500 tỷ đồng so với tổng GRDP 2 địa phương trong năm 2024. Mức tăng này phản ánh sự mở rộng quy mô nền kinh tế tương đối mạnh. Tổng sản phẩm trên địa bàn bình quân năm 2025 đạt hơn 110 triệu đồng/người, tiếp tục nằm trong nhóm địa phương có mức thu nhập bình quân khá. Kim ngạch xuất khẩu đạt 4,539 tỷ USD (cao gấp 75,65 lần so với toàn tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng năm 1996); cán cân thương mại tiếp tục duy trì trạng thái thặng dư với mức 114 triệu USD, góp phần củng cố ổn định kinh tế và năng lực hội nhập của doanh nghiệp địa phương. Cơ cấu kinh tế đang thể hiện đặc điểm của một vùng đô thị công nghiệp - dịch vụ phát triển, có tính liên kết cao với dịch vụ đóng vai trò chủ đạo, công nghiệp làm nền tảng và nông nghiệp đang từng bước chuyển đổi theo hướng công nghệ cao và sinh thái.

Từ đổi thay vượt bậc, hướng đến phát triển bứt phá

51 năm sau giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước, thành phố Đà Nẵng hôm nay đã phát triển ngoạn mục. Là người chứng kiến sự đổi thay vượt bậc của Đà Nẵng trong 51 năm qua, Trung tướng Nguyễn Thanh Tuấn, nguyên Cục trưởng Cục Tuyên huấn, Tổng cục Chính trị Quân đội Nhân dân Việt Nam không giấu sự tự hào. “Đà Nẵng trước năm 1975 là một căn cứ quân sự lớn thứ 2 ở miền Nam, nhưng chỉ là một đô thị nhỏ bé, cơ sở công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp rất nhỏ. Tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng sau giải phóng có đến 90% nông thôn bị chiến tranh tàn phá nặng nề. Thế nhưng sau 51 năm, dấu vết tàn phá của chiến tranh gần như không còn. Chúng ta đang nhìn thấy một thành phố Đà Nẵng rộng mở với diện tích hiện nay gần 12.000km2. Đọng lại trong tôi là sự tự hào về truyền thống đấu tranh anh dũng trong kháng chiến, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của người Quảng Nam - Đà Nẵng. Chính nhờ truyền thống đó, thành phố đã chỉnh trang, mở rộng đô thị, quy hoạch và xây dựng đường giao thông… để tạo nên một Đà Nẵng phát triển như ngày nay”, Trung tướng Nguyễn Thanh Tuấn nhấn mạnh.

Hiện nay, ở cửa sông Hàn và hai bên bờ sông là một đô thị hiện đại với nhiều tòa cao ốc tráng lệ soi bóng xuống dòng sông. Trong hơn 1 thế kỷ, cả Pháp lẫn Mỹ, ngụy chỉ xây dựng một cây cầu sắt bắc qua sông Hàn, chủ yếu để phục vụ chiến tranh. Nhưng chưa đầy 30 năm qua, Đà Nẵng không chỉ cải tạo, đổi tên cây cầu sắt đó thành tên của người Anh hùng Nguyễn Văn Trỗi, mà còn xây dựng mới nhiều cầu khác bắc qua sông như: Cầu Sông Hàn, Rồng, Thuận Phước, Tiên Sơn, Hòa Xuân, Nguyễn Tri Phương và Nguyễn Thị Lý.

“Quy hoạch tốt” - đó là cảm nhận của người dân, du khách, nhà đầu tư… khi đến Đà Nẵng. Hiện nay, ngay cửa sông Hàn, thành phố đang dành vị trí đẹp nhất để đặt trụ sở Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam với định hướng phát triển theo mô hình trung tâm tài chính hiện đại, đa chức năng, gắn kết chặt chẽ với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, công nghệ số và tài chính bền vững.

Cuối tháng 2-2026, HĐND thành phố Đà Nẵng đã thông qua điều chỉnh Quy hoạch thành phố Đà Nẵng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 với nhiều định hướng phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới, nổi bật là bổ sung các khu thương mại tự do ở phía nam thành phố. Tại khu vực Vịnh Đà Nẵng, nơi những tốp lính viễn chinh Mỹ đổ bộ đầu tiên vào năm 1965, Đà Nẵng đang đề xuất các cơ chế, chính sách để hình thành khu lấn biển nhằm tạo thêm không gian phát triển mới, bứt phá cho thành phố. Khu lấn biển này dự kiến bố trí khu chức năng để mở rộng Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam, Khu Thương mại tự do Đà Nẵng… tạo động lực tăng trưởng dài hạn cho thành phố. Phó Giám đốc Sở Xây dựng thành phố Đà Nẵng Võ Tấn Hà cho biết: “Thành phố đang phối hợp với các bộ, ngành hoàn thiện dự thảo nghị định của Chính phủ quy định về cơ chế, chính sách đặc thù đối với dự án xây dựng khu đô thị lấn biển tại thành phố Đà Nẵng. Đây là hướng đi có tiềm năng tạo đột phá không gian đô thị cũng như động lực phát triển kinh tế”.

Hiện thực hóa mô hình kinh tế mới

Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang nhìn nhận, lịch sử đã minh chứng, trong những thời điểm khó khăn, thử thách có tính sống còn, đất và người xứ Quảng luôn bình tĩnh đối diện và tìm ra cách để vượt qua với những sáng tạo rất đặc biệt. Sự bứt phá với mô hình phát triển của thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Nam cũ trong giai đoạn 1997-2025 là một trong những ví dụ tiêu biểu.

Trong chiến lược phát triển chung của đất nước, Đà Nẵng được Trung ương xác định là trung tâm động lực phát triển của khu vực miền Trung - Tây Nguyên, là cực tăng trưởng quan trọng của cả nước. Quốc hội đã ban hành những nghị quyết quan trọng về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Đà Nẵng, tạo điều kiện để Đà Nẵng hình thành và phát triển các mô hình mới như: Trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do... “Nhiệm vụ quan trọng, điều kiện tiên quyết để đưa Đà Nẵng sớm trở thành một cực tăng trưởng của cả nước là phải khẩn trương hiện thực hóa mô hình kinh tế khu thương mại tự do và trung tâm tài chính quốc tế gắn với xây dựng thành phố thông minh. Không chỉ xuất phát từ lợi thế địa kinh tế hay yêu cầu tái cấu trúc nền kinh tế, mà quan trọng hơn là mô hình này tạo ra một cấu trúc vận hành hoàn chỉnh, quản trị hiện đại, phù hợp thực tiễn tại thành phố và với xu thế kinh tế toàn cầu”, Bí thư Thành ủy Lê Ngọc Quang nhấn mạnh.

Dù Hàn Quốc có sông Hàn, Nhật Bản cũng có những dòng sông đẹp, nhưng các chuyên gia, nhà quy hoạch, kiến trúc sư thuộc các hội quy hoạch ở Hàn Quốc, Nhật Bản rất ngưỡng mộ với cảnh quan sông Hàn của thành phố Đà Nẵng. Đồng thời, cảm nhận được sự phát triển rất hiện đại của một thành phố có sông, có biển này.

Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam Nguyễn Ngọc Chính