Đà Nẵng xây dựng mạng lưới phòng bệnh dại ở cơ sở

Tiêm phòng dại cho chó tại xã Sơn Cẩm Hà. Ảnh: TRÂM ANH

Phòng bệnh từ mỗi gia đình

Hằng năm, bà Nguyễn Thị Sương (sinh năm 1966, trú thôn Cẩm Phô, xã Sơn Cẩm Hà) đều đưa ba con chó nuôi của gia đình đi tiêm vắc xin phòng dại. Theo bà, tiêm phòng cho vật nuôi cũng là giải pháp bảo vệ sức khỏe cho gia đình và cộng đồng.

“Chó không được tiêm phòng, nếu mắc bệnh dại sẽ rất nguy hiểm cho mọi người. Vì vậy, gia đình tôi luôn thực hiện tiêm phòng đầy đủ”, bà Sương chia sẻ.

Người dân được khuyến khích quản lý vật nuôi, không thả rông chó và thực hiện tiêm phòng dại định kỳ. Ảnh: TRÂM ANH

Tuy nhiên, công tác phòng bệnh dại tại xã Sơn Cẩm Hà vẫn gặp nhiều trở ngại. Theo số liệu từ địa phương, tỷ lệ tiêm phòng dại cho đàn vật nuôi mới đạt 65,9%. Trong 10 tháng đầu năm 2026, xã ghi nhận 5 trường hợp bị chó mắc bệnh dại cắn. Trước đó, vào năm 2025 từng xảy ra vụ việc một con chó dại cắn người dân.

Ông Hoàng Anh Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Sơn Cẩm Hà cho biết, tập quán nuôi chó thả rông vẫn còn khá phổ biến. Trong khi đó, địa phương thiếu nhân lực chuyên môn thú y, gây khó khăn cho công tác thống kê, quản lý đàn chó, mèo và tổ chức tiêm phòng đến từng hộ.

Khảo sát thực tế cũng cho thấy một bộ phận người dân vẫn còn tâm lý chủ quan khi bị chó cắn, tự điều trị bằng thuốc nam, cào, lể hoặc hút độc thay vì đến ngay cơ sở y tế để được điều trị dự phòng.

[VIDEO] - Chính quyền và người dân xã Sơn Cẩm Hà phối hợp trong công tác phòng, chống bệnh dại:

Từ thực trạng này, thành phố Đà Nẵng chọn xã Sơn Cẩm Hà để triển khai mô hình “Xã điểm phòng, chống bệnh dại” giai đoạn 2026 - 2027.

Không chỉ nâng cao tỷ lệ tiêm phòng, mô hình còn hướng đến quản lý đàn chó, mèo từ từng hộ gia đình, đồng thời kết nối các lực lượng để phát hiện và xử lý sớm nguy cơ dịch bệnh.

Theo dự thảo kế hoạch, đến hết năm 2027, ít nhất 90% hộ nuôi chó, mèo thực hiện kê khai và được cập nhật dữ liệu quản lý; tỷ lệ tiêm phòng đạt từ 90% tổng đàn thuộc diện tiêm trở lên.

Theo đó, trưởng thôn sẽ phối hợp với lực lượng thú y và y tế thôn đến từng hộ thống kê vật nuôi, theo dõi tình trạng tiêm phòng và cập nhật biến động đàn.

Địa phương dự kiến triển khai các tổ tiêm phòng lưu động đến từng thôn, kết hợp duy trì từ 1 đến 2 điểm tiêm cố định để tiêm bổ sung cho đàn chó, mèo.

Cùng với đó, chính quyền địa phương vận động các hộ nuôi ký cam kết quản lý vật nuôi, không thả rông, thực hiện xích và đeo rọ mõm khi đưa chó ra nơi công cộng.

Việc ứng dụng mã QR, vòng cổ nhận diện hoặc các giải pháp số phù hợp cũng sẽ được nghiên cứu nhằm hỗ trợ quản lý vật nuôi và lịch sử tiêm phòng.

Kết nối lực lượng, xử lý sớm nguy cơ

Một trong những nội dung trọng tâm của mô hình là thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa ngành y tế, nông nghiệp và chính quyền cơ sở, bảo đảm thông tin được chuyển đến đúng đơn vị chuyên môn ngay khi xuất hiện nguy cơ bệnh dại.

Xã Sơn Cẩm Hà sẽ thành lập tổ công tác liên ngành và nhóm Zalo phản ứng nhanh, kết nối Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố, Chi cục Chăn nuôi và Thú y, trạm y tế cùng UBND xã.

Khi phát hiện động vật nghi mắc bệnh dại hoặc người bị chó, mèo nghi dại cắn, thông tin phải được chia sẻ giữa các đơn vị trong vòng 24 giờ để kịp thời phối hợp điều tra, xử lý.

Lực lượng thú y kiểm tra, kiểm soát nguồn bệnh trên động vật; trạm y tế tiếp nhận thông tin, hướng dẫn sơ cứu, theo dõi người bị phơi nhiễm và hỗ trợ tiếp cận điều trị dự phòng.

Các đơn vị cũng sẽ phân công đầu mối cụ thể, bảo đảm việc tiếp nhận và truyền tải thông tin không bị gián đoạn, nhất là khi phát sinh tình huống khẩn cấp.

Ông Nguyễn Đại Vĩnh, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố Đà Nẵng (CDC Đà Nẵng) nhấn mạnh sự phối hợp liên ngành và chính quyền địa phương đóng vai trò quan trọng trong công tác phòng, chống bệnh dại.

Công tác phòng bệnh cần thực hiện đồng thời trên cả người và động vật. Trong đó, ngành y tế tập trung tuyên truyền, hướng dẫn người dân nhận diện nguy cơ, xử trí đúng cách khi bị chó, mèo cắn và tiếp cận vắc xin, huyết thanh kháng dại kịp thời khi có chỉ định.

Trong khi đó, ngành thú y phối hợp quản lý đàn vật nuôi, tổ chức tiêm phòng và kiểm soát nguồn lây từ động vật. Đây là giải pháp tiếp cận theo mô hình “Một sức khỏe”, gắn việc bảo vệ sức khỏe con người với kiểm soát dịch bệnh trên động vật và môi trường sống.

[VIDEO] - Ông Nguyễn Đại Vĩnh chia sẻ về mục tiêu xây dựng mô hình điểm phòng, chống bệnh dại tại xã Sơn Cẩm Hà:

Ông Vĩnh nhận định, nhận thức của người dân về quản lý vật nuôi tuy đã có chuyển biến nhưng chưa đồng đều giữa các địa phương. Vì vậy, quá trình xây dựng mô hình điểm tại xã Sơn Cẩm Hà cũng là cơ sở để các ngành rút kinh nghiệm, lựa chọn phương án phù hợp với điều kiện từng khu vực trước khi nhân rộng.

Bên cạnh công tác chuyên môn, hoạt động tuyên truyền sẽ được đẩy mạnh đến từng khu dân cư và trường học. Dự thảo kế hoạch đề xuất duy trì phát thanh 2 lần/tuần, kết hợp hướng dẫn học sinh tiểu học và THCS kỹ năng phòng tránh, xử trí an toàn khi bị chó cắn.

Ông Hoàng Anh Tuấn chia sẻ, địa phương hiện duy trì tuyên truyền qua hệ thống truyền thanh cơ sở cùng các trang Zalo, Facebook của xã. Thời gian tới, nội dung phòng, chống bệnh dại sẽ tiếp tục được lồng ghép trong các hoạt động tại trường học, khu dân cư và tổ đoàn kết, giúp người dân hiểu rõ hơn trách nhiệm quản lý vật nuôi, chủ động tiêm phòng và đến cơ sở y tế kịp thời khi có nguy cơ phơi nhiễm.