Đại án 'bôi trơn' tại Bộ NN&PTNT: 'Công thức' chi 40 tỷ đồng trúng thầu

Cựu Thứ trưởng và loạt cán bộ bị cáo buộc nhận hối lộ

Ngày 30/3, TAND Tp.Hà Nội đưa ra xét xử sơ thẩm 23 bị cáo liên quan đến các tội danh: Đưa hối lộ; Nhận hối lộ; Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng và Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng. Vụ án xảy ra tại Bộ NN&PTNT (cũ), Công ty TNHH MTV Đầu tư và Xây dựng Hoàng Dân cùng một số đơn vị liên quan.

Trong số các bị cáo, đáng chú ý có ông Hoàng Văn Thắng – cựu Thứ trưởng Bộ NN&PTNT (cũ), bị truy tố về tội Nhận hối lộ. Ngoài ra, cùng tội danh này còn có nhiều cán bộ giữ vị trí quan trọng trong lĩnh vực quản lý dự án xây dựng công trình thủy lợi như: Trần Tố Nghị – cựu quyền Cục trưởng Cục Quản lý xây dựng công trình;

Nguyễn Hải Thanh – cựu Phó Cục trưởng, kiêm Giám đốc Ban Quản lý đầu tư và xây dựng Thủy lợi 4 (Ban 4); Trần Văn Lăng – cựu Giám đốc Ban 2 và Lê Văn Hiến – cựu Giám đốc Ban 8.

Các bị cáo tại phiên tòa.

Ở phía doanh nghiệp, Nguyễn Văn Dân – Giám đốc Công ty Hoàng Dân bị truy tố với ba tội danh: Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng; Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng và Đưa hối lộ. Theo cáo trạng, các sai phạm của bị cáo này trải dài ở nhiều dự án thủy lợi do Bộ NN&PTNT (cũ) làm chủ đầu tư.

Đáng chú ý, cơ quan tố tụng xác định, hành vi của Nguyễn Văn Dân đã giúp Công ty Hoàng Dân và các liên danh trúng 5 gói thầu thuộc 4 dự án, gây thiệt hại cho tài sản Nhà nước hơn 251 tỷ đồng. Đây được xem là một trong những vụ án điển hình về sai phạm có tổ chức trong lĩnh vực đầu tư công.

Hé lộ "công thức" trúng thầu

Tại phiên tòa, lời khai của bị cáo Nguyễn Văn Dân đã phác họa rõ nét một "công thức" trúng thầu mang tính hệ thống. Theo đó, bước đầu tiên là doanh nghiệp tiếp cận, tạo quan hệ với lãnh đạo hoặc người có thẩm quyền tại chủ đầu tư để "đặt vấn đề". Hai bên sẽ ngầm thỏa thuận tỷ lệ "lại quả" sau khi trúng thầu.

Sau khi đạt được "đồng thuận", doanh nghiệp sẽ được cung cấp thông tin nội bộ, thậm chí là hồ sơ liên quan đến gói thầu. Nhờ đó, dù chưa đủ năng lực, doanh nghiệp vẫn có thể hợp thức hóa hồ sơ để tham gia đấu thầu và nâng cao khả năng trúng thầu.

Một ví dụ điển hình được nêu tại tòa là dự án hồ chứa nước Bản Mồng (tỉnh Nghệ An), dự án có quy mô lớn với tổng cộng 256 gói thầu. Trong đó, gói thầu số 36 do Ban 4 làm chủ đầu tư có giá trị hơn 1.043 tỷ đồng.

Bị cáo Nguyễn Văn Dân.

Theo lời khai, khi biết thông tin về gói thầu này, Nguyễn Văn Dân đã chủ động gặp ông Hoàng Văn Thắng tại nhà riêng để "xin cơ chế" tham gia và trúng thầu. Tại cuộc gặp, bị cáo Dân đã đưa 200.000 USD, để trong túi xách và nói là "quà". Sau khi nhận, ông Thắng không có phản hồi trực tiếp nhưng sau đó đã giới thiệu Dân liên hệ với các cán bộ cấp dưới.

Không chỉ dừng lại ở đó, trong các dịp lễ, Tết, bị cáo Dân còn nhiều lần gặp và đưa thêm tiền cho ông Thắng, mỗi lần vài chục triệu đồng. Theo hồ sơ vụ án, tổng số tiền đưa cho ông Thắng là 500 triệu đồng, và nội dung này đã được chính bị cáo Thắng xác nhận tại tòa.

Thông qua sự giới thiệu, Nguyễn Văn Dân tiếp tục gặp Trần Tố Nghị và sau đó được hướng dẫn làm việc với Nguyễn Hải Thanh (Giám đốc Ban 4). Trong các cuộc trao đổi, bị cáo Dân thừa nhận đã "nói thẳng" về cơ chế chi trả, với hàm ý "ở ngoài thế nào thì bên em cũng như thế".

Theo lời khai, mức "cảm ơn" thông thường dao động từ 5–7% giá trị quyết toán. Riêng tại Ban 4, bị cáo Dân đã đưa khoảng 5 tỷ đồng để tạo điều kiện trúng thầu. Ngoài ra, còn có các khoản chi khác nhưng bị cáo không nhớ cụ thể do thời gian đã lâu.

Tổng thể, cơ quan công tố xác định, Nguyễn Văn Dân đã trực tiếp và chỉ đạo đưa hối lộ hơn 40 tỷ đồng cho nhiều cá nhân, trong đó có: 200.000 USD cho ông Hoàng Văn Thắng; 13 tỷ đồng cho Trần Tố Nghị; 5 tỷ đồng cho Nguyễn Hải Thanh; cùng hàng chục tỷ đồng cho các cán bộ khác như Lê Văn Hiến và Trần Văn Lăng...

Không chỉ sai phạm trong đấu thầu, bị cáo Dân còn bị cáo buộc vi phạm nghiêm trọng quy định về kế toán.

Tại tòa, bị cáo thừa nhận đã chỉ đạo lập hai hệ thống sổ sách kế toán. Trong đó, một bộ được "làm đẹp" để phục vụ đấu thầu (nâng khống năng lực tài chính), và một bộ phản ánh số liệu thực để báo cáo thuế. Hành vi sai phạm gây thiệt hại khoảng 99 tỷ đồng.

Bị cáo Dân cũng khai rằng, trong quá trình kinh doanh, có những dự án dù bị lỗ vẫn thực hiện nhằm duy trì quan hệ, tạo tiền đề cho các dự án sau. Quá trình sai phạm do bản thân còn thiếu hiểu biết trong quản trị vận hành.

Tuy nhiên, Hội đồng xét xử nhận định, bị cáo là người có nhiều năm kinh nghiệm điều hành doanh nghiệp, tham gia nhiều dự án lớn, nên không thể viện dẫn lý do "thiếu hiểu biết". Theo HĐXX, các sai phạm thể hiện sự xuyên suốt, có hệ thống trong hoạt động quản trị doanh nghiệp.

Tại phiên tòa, Nguyễn Văn Dân bày tỏ sự ăn năn, thừa nhận sai phạm và cho biết sẽ bán toàn bộ tài sản có thể để khắc phục hậu quả. Hiện bị cáo đã bị kê biên 175 cây vàng và 4 bất động sản.

Đặng Ngọc Thủy