Đại biểu đề nghị ưu đãi thuế cho văn hóa cần trọng điểm do luật định

Sáng 10/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa sáng 10/11, đại biểu Lê Hoàng Anh (đoàn Gia Lai) đề nghị bổ sung vào Điều 5 cơ chế lĩnh vực trọng điểm theo giai đoạn: Luật quy định tiêu chí; Chính phủ chọn tối đa 3 đến 4 lĩnh vực cho mỗi 5 năm; có đánh giá, không đạt thì đưa ra. Trước tiên, tập trung ba lĩnh vực: trò chơi điện tử và nội dung số; điện ảnh, phim truyền hình; âm nhạc, biểu diễn và công nghiệp sự kiện.

Ngoài ra, bổ sung cơ chế đặc thù bổ trợ Luật Sở hữu trí tuệ: chặn nhanh cả tên miền mới của trang tái phạm, cắt dòng tiền quảng cáo và thanh toán của trang vi phạm; chuyển trọng tâm nguồn lực từ hạ tầng cụm, khu sang tài chính cho sản phẩm trí tuệ của người Việt, hỗ trợ theo chi tiêu thực tế, trả sau khi có kết quả.

Đại biểu Lê Hoàng Anh.

Đại biểu Lê Hoàng Anh nhấn mạnh, dồn nguồn lực phải đúng cách, ưu đãi đúng địa chỉ, đo được. Đại biểu nêu Kết luận số 18 của Trung ương yêu cầu chính sách thuế “bảo đảm tính trung lập”, hạn chế lồng ghép chính sách xã hội. Nhưng điểm b khoản 1 Điều 35 vẫn đưa “sản phẩm có giá trị, bản sắc văn hóa Việt Nam” lên tầng ưu đãi thuế TNDN cao nhất, ngang chip bán dẫn, trong khi việc đánh giá, công nhận lại giao Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh theo khoản 5 Điều 22. Như vậy, mỗi tỉnh sẽ quyết định doanh nghiệp nào được hưởng thuế suất thấp nhất.

Với cụm, khu, ưu đãi vẫn chồng nhiều tầng, đặc biệt ưu đãi đầu tư theo điểm b khoản 2 Điều 29, thuế TNDN tầng cao nhất theo điểm b khoản 1 Điều 35, miễn, giảm tiền thuê đất và được nhà nước hỗ trợ hạ tầng theo khoản 2, khoản 5 Điều 30. Trong khi khoản 2 Điều 15 chưa có tỷ lệ diện tích sáng tạo tối thiểu. Nếu không có hàng rào, rất dễ sinh ra những dự án bất động sản khoác áo văn hóa.

Trước thực tế đó, đại biểu Lê Hoàng Anh đề nghị thêm ưu đãi thuế chỉ dành cho sản phẩm trọng điểm có tiêu chí luật định, việc đánh giá, công nhận thống nhất ở cấp Trung ương; cụm, khu hưởng ưu đãi do Chính phủ quyết định, tập trung ở vài đô thị đã có hệ sinh thái, có tỷ lệ diện tích sáng tạo tối thiểu và cơ chế thu hồi ưu đãi. Đồng thời, nâng chỉ tiêu thống kê tại điểm c khoản 1 Điều 6 thành tài khoản vệ tinh, giao Chính phủ báo cáo Quốc hội hằng năm số thuế miễn, giảm và kết quả; nếu không, mục tiêu 7% GDP của Nghị quyết số 80 sẽ không có thước đo.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn.

Cùng quan điểm, đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn (đoàn Hải Phòng) cho rằng, Nghị quyết 80-NQ/TW ngày 7/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam yêu cầu phát triển “có trọng tâm, trọng điểm” các ngành có lợi thế cạnh tranh. Trong khi đó, Điều 3 liệt kê 10 nhóm ngành ngang nhau và khoản 1 Điều 35 mở ưu đãi thuế TNDN cho sản phẩm có bản sắc thuộc bất kỳ ngành nào.

Đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn đồng tình với cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát, tránh “quá mở rộng phạm vi” phát triển công nghiệp văn hóa. Đáng chú ý, Nghị quyết 80 chỉ rõ ưu đãi vượt trội về đất đai, miễn, giảm thuế TNDN cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trong lĩnh vực văn hóa.

Tuy nhiên, theo đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, trong dự thảo Luật mới có hỗ trợ tại điểm k khoản 2 Điều 19 và khoản 9 Điều 30, chưa có ưu đãi thuế riêng cho đối tượng trên. Do đó, đại biểu đề nghị giao Chính phủ xác định ngành ưu tiên theo từng giai đoạn, trên cơ sở danh mục trọng tâm của Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị; bổ sung ưu đãi thuế cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Đồng thời, các khoản hỗ trợ từ ngân sách, trong đó có hỗ trợ chi phí sản xuất tại Điều 32, phải gắn với kết quả đầu ra như giá trị gia tăng, việc làm; cơ sở xác định mức trần 30% cũng cần được làm rõ như cơ quan thẩm tra đã đề nghị.

Ngoài ra, theo đại biểu Nguyễn Ngọc Sơn, ước tính ngân sách giảm từ khoảng 100.000 tỷ đồng trong hồ sơ ban đầu xuống khoảng 34.490 tỷ đồng tại Phụ lục II của dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa mà chưa giải trình; khoản chi lớn nhất, khoảng 9.033 tỷ đồng cho hạ tầng kết nối cụm, khu, lại có hệ số huy động vốn thấp nhất, khoảng 1,5 lần.

Do đó, đại biểu đồng tình với cơ quan thẩm tra đề nghị lượng hóa đầy đủ, tách rõ ngân sách trung ương, địa phương; hỗ trợ hạ tầng kết nối theo khoản 5 Điều 30 chỉ khi có cam kết của nhà đầu tư thứ cấp, tránh ưu đãi dàn trải.