Đại biểu góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ

Sáng 3/11, tiếp tục Kỳ họp thứ hai, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ. Các đại biểu cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật nhằm tháo gỡ vướng mắc, đơn giản hóa thủ tục, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Giảm thủ tục phải giảm cả thời gian, chi phí

Đồng tình với đề xuất cắt giảm 18 thủ tục hành chính, 5 điều kiện đầu tư kinh doanh, đại biểu Vũ Minh Đạo (Lai Châu) đề nghị làm rõ lợi ích thực tế của từng nội dung. Chẳng hạn tại Điều 97, việc thay thủ tục đăng ký hợp đồng chuyển nhượng bằng thủ tục sửa đổi văn bằng bảo hộ cần xác định giảm được giấy tờ nào, thời gian bao lâu, chi phí bao nhiêu. Đại biểu đề nghị quy định nguyên tắc không yêu cầu cung cấp lại thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu; công khai thời hạn, tiến độ, trách nhiệm giải quyết hồ sơ; khâu tiếp nhận đơn chỉ kiểm tra tính đầy đủ của tài liệu, tránh đặt thêm điều kiện.

Đại biểu Vũ Minh Đạo, Đại biểu Quốc hội tỉnh Lai Châu

Về giám định sở hữu trí tuệ, đại biểu cho rằng quy định này điều chỉnh cả giám định quyền tác giả, quyền liên quan, tác động trực tiếp tới người sáng tạo, công nghiệp văn hóa. Khi chuyển sang cơ chế thông báo hoạt động, cần cụ thể hóa biện pháp bảo đảm chất lượng. Đại biểu đề nghị bổ sung vào luật nguyên tắc kiểm soát xung đột lợi ích, nghĩa vụ từ chối giám định khi không bảo đảm độc lập, khách quan, nhất là khi đang đại diện cho một bên trong chính vụ việc đó. Kết luận giám định phải thể hiện rõ căn cứ, phương pháp, dữ liệu sử dụng; có cơ chế kiểm chứng, giám định lại, trách nhiệm bồi thường khi kết luận sai gây thiệt hại. Phạm vi giao Chính phủ quy định chi tiết cần rõ ràng, tránh tái lập điều kiện kinh doanh dưới hình thức khác.

Đồng tình xác định Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan đầu mối quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ, đại biểu đề nghị việc chuyển giao quản lý quyền đối với giống cây trồng phải kế thừa hồ sơ, dữ liệu, kết quả khảo nghiệm, không buộc người dân nộp lại hồ sơ chỉ vì thay đổi cơ quan quản lý. Từ thực tiễn miền núi, đại biểu đề nghị phân cấp gắn với năng lực chuyên môn; người dân ở xa được tiếp cận dịch vụ qua dữ liệu liên thông, hỗ trợ trực tuyến; bảo vệ tổ chức, cá nhân đang chọn tạo, khai thác giống cây trồng hợp pháp trước khi phạm vi bảo hộ được mở rộng.

Đại biểu cũng đề nghị Chính phủ xác định lộ trình hoàn thiện pháp luật phục vụ công nghiệp văn hóa, đồng bộ với việc xây dựng Luật Bản quyền tác giả, để xử lý việc sử dụng tác phẩm trong phát triển trí tuệ nhân tạo, trách nhiệm của nền tảng số, bảo vệ tri thức truyền thống; hài hòa quyền của người sáng tạo với quyền tiếp cận, thụ hưởng văn hóa của nhân dân.

Bảo đảm quyền của chủ bằng, người đăng ký

Theo dự thảo, bằng bảo hộ giống cây trồng tự động bị đình chỉ hiệu lực khi lệ phí duy trì không được nộp, được phục hồi khi lý do bị đình chỉ đã được khắc phục. Đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú (Nghệ An) lưu ý quy định này tác động trực tiếp tới quyền đối với giống cây trồng, vốn có thể là kết quả của nhiều năm nghiên cứu, đầu tư.

Đại biểu Nguyễn Thị Minh Tú, Đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An

Đại biểu đặt câu hỏi, bằng bị đình chỉ rồi được phục hồi thì quyền có được duy trì liên tục không; trong thời gian đình chỉ, người thứ ba xâm phạm quyền thì xử lý thế nào; chủ bằng nộp lệ phí đúng hạn nhưng hệ thống cập nhật chậm thì quyền được bảo đảm ra sao. Theo đại biểu, đây là hệ quả đối với quyền tài sản, cần xác định về nguyên tắc ngay trong luật. Đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế thông báo điện tử, thời gian nộp muộn có phụ phí, nguyên tắc duy trì hiệu lực liên tục nếu chủ bằng hoàn thành nghĩa vụ trong thời gian cho phép.

Với khảo nghiệm kỹ thuật, đại biểu tán thành mở rộng quyền tự khảo nghiệm, thuê tổ chức khác khảo nghiệm, sử dụng kết quả đã có để giảm thời gian, chi phí cho viện nghiên cứu, doanh nghiệp, nhà chọn tạo giống. Tuy nhiên, thay đổi địa điểm hoặc điều kiện khảo nghiệm cần được đánh giá về chuyên môn, không nên tự động dẫn tới khảo nghiệm lại toàn bộ. Việc không chấp nhận kết quả đã có hoặc yêu cầu khảo nghiệm bổ sung phải nêu rõ căn cứ chuyên môn, nội dung cần bổ sung.

Về giám định sở hữu trí tuệ, đại biểu lưu ý yêu cầu công khai kết quả giám định đã thực hiện, nếu chỉ loại trừ thông tin định danh cá nhân, có thể làm lộ bí mật kinh doanh, dữ liệu kỹ thuật, thông tin khách hàng; nghĩa vụ cập nhật trong 10 ngày làm việc cũng dễ bị hiểu là phải thông báo sau mỗi kết quả. Đại biểu đề nghị thay bằng thông tin khái quát về kinh nghiệm giám định; việc đăng tin trên cổng thông tin phải được phân biệt với chứng nhận năng lực.

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh (Lâm Đồng) quan tâm quy định từ chối cấp bằng bảo hộ giống cây trồng. Luật hiện hành buộc cơ quan quản lý thông báo dự định từ chối, nêu rõ lý do, ấn định thời hạn để người đăng ký khắc phục thiếu sót hoặc phản đối; dự thảo thay bằng năm trường hợp từ chối, không còn quy định trực tiếp về thông báo này.

Thống nhất việc quy định rõ căn cứ từ chối để hạn chế tùy tiện trong thẩm định, đại biểu vẫn đề nghị cân nhắc việc lược bỏ cơ chế thông báo. Theo đại biểu, kết luận không đáp ứng điều kiện bảo hộ có thể phụ thuộc vào tài liệu, chứng cứ mà cơ quan thẩm định chưa xem xét đầy đủ. Người đăng ký cần biết lý do dự kiến từ chối mới giải trình, bổ sung tài liệu có trọng tâm; xem xét đầy đủ trước khi ra quyết định sẽ hạn chế sai sót phải xử lý qua khiếu nại, giảm chi phí, thời gian cho cả hai phía.

Đại biểu Trịnh Thị Tú Anh, Đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng

Về quy định chuyển tiếp, đại biểu chỉ ra dự thảo cho việc chuyển nhượng quyền đối với giống cây trồng có hiệu lực từ ngày cơ quan quản lý tiếp nhận hồ sơ hợp lệ, trong khi Luật hiện hành quy định bên nhận chuyển nhượng trở thành chủ bằng kể từ ngày hợp đồng được đăng ký. "Việc hồ sơ đáp ứng yêu cầu về tính hợp lệ chưa đồng nghĩa với việc thủ tục đăng ký chuyển nhượng đã xong", đại biểu nói. Cần làm rõ trong khoảng thời gian chờ, ai là chủ bằng, ai có quyền bảo vệ quyền đối với giống cây trồng; hồ sơ hợp lệ mà sau đó không được chấp nhận đăng ký thì xử lý thế nào.