Đại biểu Quốc hội đề nghị gắn phát triển hàng hải, đường thủy với bảo đảm quốc phòng, an ninh
Sáng 20-11, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi). Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì phiên họp.
Phát biểu tại phiên họp, nhiều đại biểu Quốc hội cùng cho rằng, một quốc gia mạnh về hàng hải phải có nền kinh tế biển năng động, có năng lực quản lý, khai thác hiệu quả cảng biển, đội tàu và các tuyến giao thương, làm chủ hạ tầng, công nghệ và bảo vệ vững chắc các lợi ích quốc gia trên biển. Vì vậy, xây dựng dự án bộ luật này cần gắn với phát triển năng lực quản trị và thực thi pháp luật.

Quang cảnh phiên họp Quốc hội sáng 20-11. Ảnh: TRỌNG HẢI
Cho ý kiến vào các vấn đề cụ thể, đại biểu Huỳnh Ngọc Liêm (Đoàn Lâm Đồng) đề nghị quy định rõ quy chế phối hợp khi xử lý sự cố về an ninh, trật tự và trách nhiệm của các cơ quan phối hợp, trong đó có lực lượng Cảnh sát biển, Bộ đội Biên phòng, Công an, Hải quan. Theo đại biểu, trách nhiệm của từng lực lượng chưa được kết nối và cụ thể hóa rõ ràng trong luật, nên nếu xảy ra tình huống phức tạp sẽ rất khó xử lý.
Đại biểu Huỳnh Ngọc Liêm nêu ví dụ về một tình huống giả định, khi phát hiện tàu có dấu hiệu vận chuyển hàng cấm từ nước ngoài vào cảng, cần xác định lực lượng xử lý ban đầu, cơ quan tiếp nhận vụ việc, trách nhiệm bàn giao người, phương tiện, hàng hóa và chứng cứ; cảng vụ đồng thời điều phối tàu thuyền đảm bảo an toàn.
Do vậy, đại biểu đề nghị quy định theo nguyên tắc cơ quan chủ trì xử lý vụ việc được xác định theo tính chất, địa bàn và thẩm quyền; cơ quan tiếp nhận thông tin phải xử lý ban đầu trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn và chuyển đến cơ quan có thẩm quyền.
Dự thảo bộ luật đã xác định quốc phòng, an ninh là một trong những yêu cầu, chính sách trong hoạt động hàng hải và đường thủy nội địa cũng như khẳng định vai trò của Nhà nước trong đầu tư, quản lý các công trình, khu vực có vị trí chiến lược đối với quốc phòng, an ninh và chủ quyền quốc gia. Về vấn đề này, đại biểu Huỳnh Văn Ngon (Đoàn Đồng Tháp) đề nghị làm rõ hơn nguyên tắc kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với củng cố quốc phòng, an ninh trong quy hoạch, đầu tư, xây dựng và khai thác cảng biển, cảng thủy nội địa, tuyến hàng hải, tuyến đường thủy và các công trình hạ tầng có vị trí quan trọng. Đặc biệt, đối với các công trình, các khu vực có ý nghĩa chiến lược thì phải tính toán ngay từ khâu quy hoạch, thiết kế khả năng đáp ứng yêu cầu về quốc phòng, an ninh khi cần thiết.

Phó thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu phát biểu làm rõ các vấn đề đại biểu Quốc hội nêu. Ảnh: TRỌNG HẢI
Hoạt động hàng hải và đường thủy nội địa hình thành một hệ thống vận tải, như cảng, bến, kho, bãi và dịch vụ hậu cần. Đây là những nguồn lực có giá trị rất lớn đối với tiềm lực quốc phòng. Nhấn mạnh như vậy, đại biểu Huỳnh Văn Ngon đề nghị nghiên cứu quy định rõ hơn về cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý chuyên ngành với cơ quan quốc phòng trong việc quản lý, cập nhật thông tin và xây dựng phương án sử dụng các nguồn lực này khi có yêu cầu. "Việc này vừa bảo đảm phục vụ phát triển kinh tế, vừa bảo đảm chủ động về phương tiện, cơ sở vật chất hậu cần trong các tình huống về quốc phòng và an ninh", đại biểu Huỳnh Văn Ngon nêu.
Đặc biệt, dự thảo bộ luật cũng đã có những quy định về việc tàu quân sự nước ngoài vào Việt Nam phải được cơ quan có thẩm quyền cho phép, phải tuân thủ pháp luật Việt Nam và phải thực hiện đúng hành trình hay kế hoạch đã được phê duyệt; quy định một số yêu cầu đối với tàu ngầm, phương tiện đi ngầm hoạt động trên vùng biển Việt Nam. Tuy nhiên, đại biểu Huỳnh Văn Ngon đề nghị tiếp tục rà soát để quy định rõ hơn về thẩm quyền, trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý hàng hải với cơ quan quốc phòng, an ninh trong quản lý tàu quân sự nước ngoài.
"Đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến chủ quyền, an ninh quốc gia và quan hệ đối ngoại. Do đó cần bảo đảm nguyên tắc thống nhất về thẩm quyền, về lực lượng để xử lý kịp thời các tình huống phát sinh", đại biểu Huỳnh Văn Ngon nêu.
Phát biểu làm rõ những vấn đề đại biểu Quốc hội khẳng định, Chính phủ sẽ chỉ đạo Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp chặt chẽ với Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, các cơ quan của Quốc hội tiếp thu tối đa ý kiến của các đại biểu, rà soát đồng bộ với các luật có liên quan, hoàn thiện trình Quốc hội xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ ba, Quốc hội khóa XVI.
Liên quan tới công nghiệp hàng hải, Phó thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nhấn mạnh, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, quy định về công nghiệp hàng hải sẽ được hoàn thiện theo hướng thể hiện rõ các nội dung phát triển công nghiệp đóng tàu và công nghiệp hỗ trợ; bổ sung quy định về phát triển các cụm công nghiệp chuyên ngành và liên kết chuỗi sản xuất nhằm từng bước nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, năng lực tự chủ và đảm bảo các điều kiện về quốc phòng và an ninh.
