Đại biểu Quốc hội đề xuất cơ chế thúc đẩy điện mặt trời mái nhà

Chiều 3/11, Quốc hội tiếp tục thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Đại biểu Bùi Văn Dũng (Thanh Hóa) tán thành sửa đổi Luật. Đại biểu cho rằng, điện ổn định, giá hợp lý góp phần hỗ trợ sản xuất, tăng trưởng hai con số; dự thảo mở thêm cơ chế đầu tư cần gắn với kiểm soát chi phí, trách nhiệm giải trình.

Đại biểu Quốc hội Bùi Văn Dũng.

Đối với cơ chế bù đắp chi phí khi chưa kịp điều chỉnh giá điện quy định tại điểm b khoản 12 Điều 5 dự thảo luật, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc bù đắp đối với các chi phí hợp lý, hợp lệ, đã được kiểm tra và chưa thu hồi; đồng thời giao Chính phủ quy định cụ thể về nguồn kinh phí, thời hạn, phương thức thực hiện và công khai kết quả.

Ghi nhận cao việc giá bán lẻ điện bình quân giảm 2% từ ngày 1/11/2026, đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định nhằm bảo đảm người dân được thụ hưởng những lợi ích từ tiết kiệm chi phí và nâng cao hiệu quả quản trị trong ngành điện.

Theo đại biểu, giá điện sinh hoạt theo giờ có thể khuyến khích dịch chuyển tiêu dùng, giảm áp lực đầu tư nguồn, lưới. Để người dân thích ứng, đại biểu đề nghị bổ sung điều kiện thực hiện tại điểm b khoản 1 Điều 50: thí điểm, đánh giá tác động theo nhóm hộ, công khai cách tính, đo đếm chính xác, giải quyết khiếu nại; đồng thời đề xuất tính thử và cung cấp hai phương án hóa đơn dựa trên dữ liệu sử dụng điện thực tế để người dân có cơ sở so sánh.

Về hỗ trợ tiền điện, đại biểu đề nghị làm rõ tiêu chí đối tượng, nguồn kinh phí, phương thức chi trả, để hỗ trợ đến được những đối tối tượng khó khăn. 

Đại biểu Quốc hội Lê Công Đỉnh.

Liên quan đến điện mặt trời mái nhà,  Đại biểu Lê Công Đỉnh (Tây Ninh) cho biết, đây là nguồn lực quý, vừa giảm áp lực cung ứng điện cục bộ mùa nắng, vừa là "tấm hộ chiếu xanh" giúp doanh nghiệp vượt rào cản quốc tế, thúc đẩy xuất khẩu bền vững.

Đại biểu đánh giá, Nghị định số 243/2026/NĐ-CP ngày 26/6/2026 của Chính phủ nâng tỷ lệ điện dư được phép bán lên lưới từ 20% lên tối đa 50% sản lượng điện phát ra theo quy định là bước đi kịp thời, mang tính đột phá, được nhân dân, doanh nghiệp đồng tình. Để người dân, doanh nghiệp yên tâm đầu tư dài hạn, đại biểu đề nghị luật hóa nguyên tắc cốt lõi của cơ chế tự sản xuất, tự tiêu thụ, khẳng định quyền, nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân phát triển điện mặt trời mái nhà, lộ trình, tỷ lệ mua bán điện dư.

Đại biểu cũng đề nghị quy định áp dụng tiêu chuẩn công nghệ tiên tiến như bộ biến tần thông minh, hệ thống đo đếm tiên tiến, làm nền tảng triển khai mô hình nhà máy điện ảo, biến hàng triệu mái nhà thành nguồn phát có điều độ. Luật cần có điều khoản khuyến khích phát triển hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin tại chỗ, gắn với giá điện linh hoạt theo thời gian sử dụng, giúp giảm áp lực lên lưới điện quốc gia.

Đại biểu Quốc hội Sùng A Lềnh.

Đại biểu Sùng A Lềnh (Lào Cai) tán thành xây dựng cơ chế giá đủ sức huy động nguồn lực phát triển nguồn điện, lưới điện, hệ thống lưu trữ. Đại biểu đề nghị bổ sung tại Điều 51 nguyên tắc các thành phần giá, cơ chế hỗ trợ được xem xét trong tổng thể, bảo đảm chi phí hợp lý, hợp lệ, có thể kiểm chứng, không bị trùng; công khai phương pháp xác định giá, thông số đầu vào chủ yếu, căn cứ xác định mức lợi nhuận hợp lý.

Với cơ chế mua bán điện trực tiếp, đại biểu đề nghị phân bổ chi phí truyền tải, phân phối, điều độ, dự phòng, dịch vụ phụ trợ theo mức độ sử dụng, trách nhiệm của các bên. Với các tỉnh miền núi, biên giới, lộ trình xóa bỏ bù chéo cần đồng bộ với chính sách hỗ trợ trực tiếp có nguồn kinh phí bảo đảm, giúp người dân, doanh nghiệp hiểu căn cứ thanh toán, giám sát được chi phí mình chi trả.