Đại biểu Quốc hội: Dữ liệu y tế bị lộ có thể ảnh hưởng đến tính mạng người bệnh

Đại biểu Phạm Thu Xanh (đoàn Hải Phòng) phát biểu. Ảnh: Hồ Như Ý

Không để bảo vệ dữ liệu cản trở cấp cứu, điều trị

Theo đại biểu Phạm Thu Xanh, y tế, ngân hàng và bảo hiểm là những lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ cao về lộ lọt, mua bán dữ liệu. Bà dẫn số liệu về khoảng 300 vụ rao bán dữ liệu, với hơn 1,7 triệu bản ghi thuộc nhiều lĩnh vực, trong đó có dữ liệu y tế.

Hồ sơ bệnh án không chỉ chứa thông tin chuyên môn mà còn lưu giữ lịch sử sức khỏe và bí mật riêng tư của mỗi người. Một số loại hồ sơ trong lĩnh vực khám bệnh, chữa bệnh phải được lưu trữ từ 10 đến 30 năm, 70 năm hoặc vĩnh viễn.

Tuy nhiên, theo bà Phạm Thu Xanh, bảo vệ dữ liệu không đồng nghĩa với hạn chế việc khai thác thông tin hợp pháp phục vụ điều trị. Bệnh nhân ung thư có thể cần hội chẩn quốc tế, thai phụ cần kết quả xét nghiệm di truyền để quyết định can thiệp, còn người cấp cứu cần được tiếp cận kịp thời tiền sử bệnh để bác sĩ lựa chọn phương án xử trí.

Đại biểu đề nghị dự thảo luật làm rõ cơ chế chuyển, chia sẻ dữ liệu phục vụ hội chẩn, chẩn đoán, điều trị và thanh toán theo căn cứ pháp luật hoặc sự đồng ý của người bệnh.

Đặc biệt, khi áp dụng biện pháp kỹ thuật khẩn cấp theo Điều 23 của dự thảo, cần bảo đảm không làm gián đoạn hoạt động cấp cứu, điều trị nội trú và các dịch vụ y tế thiết yếu.

"Sự cố an ninh dữ liệu trong bệnh viện không chỉ là sự cố công nghệ mà có thể trực tiếp ảnh hưởng đến an toàn người bệnh", bà Phạm Thu Xanh nêu quan điểm.

Một vấn đề khác là cách phân loại dữ liệu và xác định cấp độ an ninh. Theo đại biểu, nếu chỉ một phân hệ chứa dữ liệu nhạy cảm nhưng toàn bộ hệ thống bệnh viện phải áp dụng cấp độ an ninh cao nhất, chi phí tuân thủ sẽ tăng đáng kể, nhất là với các cơ sở y tế công lập.

Nữ đại biểu đoàn TP Hải Phòng đề nghị xác định cấp độ bảo vệ căn cứ vào tính chất, quy mô, khả năng gây thiệt hại và mức độ rủi ro của từng tập dữ liệu.

Đối với nghiên cứu y học, đại biểu đề nghị làm rõ cơ chế quản lý mẫu sinh phẩm, dữ liệu được tạo ra từ quá trình phân tích và thông tin định danh gắn với mẫu.

Theo bà, nếu thiếu hành lang pháp lý phù hợp, quy định về an ninh dữ liệu có thể vô tình hạn chế cơ hội phát triển y học chính xác, nghiên cứu ung thư, tim mạch, tế bào gốc và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong chăm sóc sứQc khỏe.

Sáng 4/11, Quốc hội thảo luận về dự thảo Luật An ninh dữ liệu tại hội trường. Ảnh: Quốc hội

Làm rõ trách nhiệm khi dữ liệu được chia sẻ qua nhiều hệ thống

Đại biểu Phạm Thu Xanh cho rằng cần phân định trách nhiệm giữa cơ sở y tế và đơn vị vận hành nền tảng dữ liệu dùng chung, nhất là khi bệnh viện cung cấp thông tin theo nghĩa vụ pháp luật nhưng sự cố phát sinh tại hệ thống tiếp nhận hoặc trong quá trình kết nối, khai thác.

Theo đề xuất của bà, cơ sở y tế chịu trách nhiệm về tính chính xác và an toàn dữ liệu trong phạm vi hệ thống mình quản lý; đơn vị vận hành nền tảng chịu trách nhiệm về an ninh, an toàn và xử lý sự cố trong phạm vi được giao.

Giám đốc Bệnh viện Quốc tế Sản Nhi Hải Phòng nhấn mạnh dữ liệu bị lộ lọt có thể gây tổn thương lâu dài đến quyền riêng tư và cuộc sống của người bệnh. Ngược lại, dữ liệu không được kết nối kịp thời hoặc hệ thống bị gián đoạn cũng có thể khiến họ mất cơ hội cứu chữa.

Vì vậy, hai yêu cầu bảo vệ an ninh dữ liệu và bảo đảm thông tin được khai thác an toàn, kịp thời cần được đặt ra đồng thời, nhằm bảo vệ quyền riêng tư và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe.

Người dùng điện thoại có dung lượng bộ nhớ nhỏ mà phải cài đặt nhiều ứng dụng

Cùng thảo luận về dự thảo luật, đại biểu Lê Thị Thanh Lam (đoàn Cần Thơ) cho rằng vấn đề người dân quan tâm không chỉ là dữ liệu được bảo vệ như thế nào mà còn là các dịch vụ số có thực sự thuận tiện hay không.

Đại biểu Lê Thị Thanh Lam (đoàn Cần Thơ) phát biểu. Ảnh: Quốc hội

Theo đại biểu, định hướng liên thông các cơ sở dữ liệu, không yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin đã có, cần được triển khai đồng bộ với các biện pháp bảo đảm an toàn. Bà đề nghị ưu tiên các hệ thống số của cơ quan nhà nước trên nền tảng chung đã được đánh giá an ninh, hạn chế phát triển những hệ thống riêng lẻ cùng kết nối vào cơ sở dữ liệu quốc gia.

Dẫn báo cáo thẩm tra, bà cho biết năm 2025 ghi nhận khoảng 552.000 cuộc tấn công mạng và khoảng 300 vụ rao bán dữ liệu cá nhân, với hơn 1,7 triệu bản ghi. Qua kiểm tra tại 7 bộ, ngành, địa phương có kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cơ quan chức năng phát hiện 1.315 lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng.

Theo bà Lam, phát triển quá nhiều ứng dụng riêng lẻ vừa làm tăng nguy cơ mất an toàn dữ liệu, vừa gây phiền hà cho người sử dụng.

Một người dùng điện thoại có thể phải cài đặt nhiều ứng dụng phục vụ định danh điện tử, bảo hiểm xã hội, thuế, giao thông, quản lý giấy tờ, điện nước và mạng di động. Điện thoại dễ đầy bộ nhớ, trong khi thông báo liên tục khiến người dùng khó phân biệt tin nhắc thông thường với thông tin quan trọng về hồ sơ, thời hạn giải quyết hoặc quyền lợi cá nhân.

"Càng nhiều hệ thống trùng lặp cùng kết nối vào dữ liệu của người dân thì càng nhiều điểm phải bảo vệ", bà nói.

Đại biểu đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát các ứng dụng phục vụ người dân, xác định dịch vụ nào cần tích hợp vào nền tảng dùng chung, dịch vụ nào chỉ cần kết nối, chia sẻ dữ liệu để tránh đầu tư trùng lặp và tốn kém chi phí vận hành.

Về trách nhiệm khi xảy ra sự cố, bà Lam đề nghị quy định rõ nghĩa vụ của chủ quản dữ liệu trong việc thông báo kịp thời cho người bị ảnh hưởng, đồng thời hướng dẫn cách phòng tránh lừa đảo.

Theo đại biểu, người dân cần được biết khi thông tin của mình bị lộ để chủ động bảo vệ bản thân. Thực tế, nhiều người nhận được cuộc gọi, tin nhắn lừa đảo chứa thông tin chính xác về họ tên, số căn cước, thậm chí bị lợi dụng hình ảnh hoặc giọng nói của người thân.

Đại biểu nhấn mạnh chuyển đổi số chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp người dân thuận tiện hơn. Giảm ứng dụng trùng lặp, thu hẹp đầu mối nắm giữ dữ liệu và nâng cao trách nhiệm khi xảy ra sự cố sẽ góp phần tăng cường an toàn thông tin, đồng thời giảm phiền hà cho người sử dụng.