Đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau góp ý hoàn thiện pháp luật hình sự

Các ý kiến của đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau thống nhất cao về sự cần thiết sửa đổi các dự thảo luật, nhằm thể chế hoá chủ trương của Đảng về cải cách tư pháp, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đồng thời khắc phục bất cập từ thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phòng, chống tội phạm trong tình hình mới.

Bên cạnh đó, các đại biểu nhấn mạnh nội dung sửa đổi bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật gắn với tính nhân văn, đồng bộ và khả thi, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án.

Hoàn thiện quy định về phòng vệ chính đáng và rủi ro trong đổi mới sáng tạo

Góp ý quy định về phòng vệ chính đáng trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), đại biểu Trần Thị Hoa Ry, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, đề nghị hoàn thiện theo hướng bảo vệ quyền tự bảo vệ hợp pháp của công dân, khắc phục khó khăn khi phân biệt với "vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng".

Việc đánh giá tính cần thiết của hành vi chống trả phải căn cứ vào toàn bộ hoàn cảnh thực tế tại thời điểm xảy ra sự việc, không chỉ dựa trên hậu quả thiệt hại. Người bị xâm hại có quyền chủ động chống trả cần thiết mà không bắt buộc phải bỏ chạy hay né tránh trước khi phòng vệ.

Đai biểu cũng đề nghị có cơ chế pháp lý rõ ràng để ngăn ngừa việc lợi dụng quyền phòng vệ cố ý gây thiệt hại trái pháp luật.

Đại biểu Trần Thị Hoa Ry, Phó Chủ tịch Hội đồng Dân tộc của Quốc hội, góp ý hoàn thiện quy định về phòng vệ chính đáng và xử lý rủi ro trong nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ.

Liên quan đến Điều 26 về rủi ro trong nghiên cứu, thử nghiệm, ứng dụng tiến bộ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đại biểu Trần Thị Hoa Ry nhất trí với việc loại trừ trách nhiệm hình sự đối với rủi ro khách quan, nhằm khuyến khích nghiên cứu, sáng tạo. Trách nhiệm hình sự chỉ đặt ra khi hành vi có đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự.

Tuy nhiên, việc đánh giá cần căn cứ vào mức độ tuân thủ quy trình an toàn bắt buộc, khả năng nhận biết và kiểm soát rủi ro trong điều kiện thực tế cũng như trình độ khoa học, công nghệ tại thời điểm tiến hành hoạt động. Cần phân biệt rõ rủi ro khách quan với hành vi thiếu trách nhiệm hoặc cố ý gây thiệt hại.

Cân nhắc kỹ các quy định về hình phạt và chính sách khoan hồng

Phân tích về chính sách hình phạt, đại biểu Nguyễn Bình Tân, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau, Uỷ viên Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, đề xuất: Đối với tội sản xuất, buôn bán hàng cấm là chất ma tuý, nếu chuyển từ tử hình sang tù chung thân thì cần quy định chặt chẽ hơn đối với đối tượng cầm đầu, chủ mưu, đặc biệt là khả năng áp dụng hình phạt tù chung thân không được giảm án, để bảo đảm tính răn đe, phòng ngừa.

Đối với quy định về việc người phạm tội tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt đề nghị ngay từ giai đoạn điều tra, đại biểu cho rằng cần đánh giá kỹ tính thống nhất giữa các giai đoạn tố tụng, bảo đảm phán quyết cuối cùng phải dựa trên chứng cứ và quá trình tranh tụng tại toà án. Các quy định liên quan cần được thiết kế rõ ràng, tránh phát sinh mâu thuẫn giữa kết quả điều tra và xét xử.

Đại biểu Nguyễn Bình Tân, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Cà Mau, Uỷ viên Uỷ ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm tính thống nhất trong quá trình tố tụng.

Về hình phạt đối với pháp nhân thương mại tại Điều 81, từ thực tiễn xử lý các hành vi vi phạm (trong đó có vi phạm về môi trường), đại biểu Nguyễn Bình Tân đề nghị cân nhắc duy trì hình phạt đình chỉ hoạt động có thời hạn trong những trường hợp phù hợp, để vừa bảo đảm tính nghiêm minh, vừa tạo điều kiện cho tổ chức vi phạm khắc phục hậu quả.

Đại biểu Trương Dũng Tiến, Phó Chủ tịch Uỷ ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cà Mau, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh tỉnh, đề xuất điều chỉnh hình phạt đối với tội buôn bán chất ma tuý.

Cùng quan tâm đến quy định hình phạt đối với tội phạm ma túy, đại biểu Trương Dũng Tiến, Phó Chủ tịch Uỷ ban MTTQ Việt Nam tỉnh Cà Mau, Chủ tịch Hội Cựu chiến binh tỉnh, đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu kỹ đề xuất không áp dụng hình phạt tử hình đối với tội buôn bán chất ma tuý.

Theo đại biểu, ý kiến của cử tri cho rằng cần đánh giá đầy đủ tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi và tác động của tội phạm ma tuý đối với xã hội.

Đại biểu Trần Hoài Nam, Uỷ viên chuyên trách Uỷ ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội, góp ý về điều kiện áp dụng chính sách khoan hồng.

Góp ý về chính sách khoan hồng của dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), đại biểu Trần Hoài Nam, Uỷ viên chuyên trách Uỷ ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội, đồng tình với tinh thần nhân văn của việc bổ sung các tình tiết có lợi cho người phạm tội.

Tuy nhiên, đại biểu lưu ý, tội danh được đề nghị truy tố có thể khác với tội danh được toà án xác định khi xét xử. Bên cạnh đó, khung hình phạt có thể bao gồm nhiều mức và loại hình phạt khác nhau, nên việc yêu cầu người phạm tội chấp nhận một mức hình phạt cụ thể ngay từ giai đoạn điều tra cần được quy định rõ về điều kiện và thủ tục thực hiện.

Ngoài ra, đại biểu cho rằng cần đánh giá mối quan hệ giữa quy định dự kiến bổ sung với các tình tiết giảm nhẹ hiện hành như tự thú, đầu thú, thành khẩn khai báo. Qua đó, bảo đảm chính sách khoan hồng được thực hiện thống nhất, đúng pháp luật và không phát sinh vướng mắc trong thực tiễn.

Bảo đảm đồng bộ giữa các quy định pháp luật về điều tra và xử lý tội phạm

Thảo luận về dự án Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi), Thiếu tướng Hồ Việt Triều, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Giám đốc Công an tỉnh Cà Mau, Uỷ viên Uỷ ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, nhấn mạnh: Việc sửa đổi cần được nghiên cứu đồng bộ, bảo đảm thống nhất giữa Bộ luật Hình sự, Bộ luật Tố tụng hình sự và Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, nhất là trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Từ thực tiễn địa phương, Thiếu tướng Hồ Việt Triều phân tích mô hình tổ chức cơ quan điều tra và việc phân công điều tra viên phụ trách địa bàn cấp xã. Theo đó, cần làm rõ trách nhiệm, cơ chế chỉ đạo, phối hợp và yêu cầu về tiêu chuẩn, năng lực của điều tra viên, bảo đảm hoạt động điều tra được thực hiện thống nhất, đúng thẩm quyền, sát địa bàn và hạn chế nguy cơ chồng chéo hoặc đùn đẩy trách nhiệm.

Thiếu tướng Hồ Việt Triều, Uỷ viên Ban Thường vụ Tỉnh uỷ, Giám đốc Công an tỉnh Cà Mau, Uỷ viên Uỷ ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, nhấn mạnh yêu cầu sửa đổi đồng bộ pháp luật hình sự và tổ chức cơ quan điều tra hình sự.

Giải thích thêm về quy định người phạm tội tự nguyện nhận tội và chấp nhận hình phạt được đề nghị, đại biểu cho biết nội dung này gắn với việc xử lý các vụ án thuộc trường hợp áp dụng thủ tục rút gọn, hướng đến rút ngắn thời gian giải quyết vụ án theo quy định.

Đối với trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại, Giám đốc Công an tỉnh Cà Mau thống nhất cần phân định rõ trách nhiệm hình sự của cá nhân cố ý lợi dụng pháp nhân để trục lợi hoặc gây thiệt hại; đồng thời bảo đảm các quy định không tạo ra rào cản không cần thiết đối với hoạt động huy động vốn hợp pháp và hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp./.