Đại biểu Quốc hội tỉnh Nghệ An đề nghị siết quy định về dữ liệu, định danh điện tử

Chiều 26/10, Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An thảo luận tại tổ về các dự án Luật An ninh dữ liệu; Luật Định danh và xác thực điện tử; Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi).

Không nên kéo dài thời hiệu xử lý vi phạm hành chính

Góp ý dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), đại biểu Thái Thị An Chung đề nghị làm rõ quy định về thời hiệu xử lý vi phạm khi cá nhân, tổ chức cố tình trốn tránh hoặc cản trở việc xử phạt.

Theo dự thảo, thời gian trốn tránh, cản trở không tính vào thời hiệu và thời hiệu được tính lại kể từ khi hành vi này chấm dứt. Cụm từ “tính lại” có thể gây cách hiểu khác nhau, là tính lại toàn bộ thời hiệu hay chỉ tiếp tục tính phần thời gian còn lại. Vì vậy, đề nghị quy định rõ theo hướng loại trừ khoảng thời gian trốn tránh, cản trở và tiếp tục tính phần thời hiệu còn lại, tránh kéo dài thời hiệu không cần thiết.

Đại biểu Thái Thị An Chung - Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh phát biểu thảo luận tổ. Ảnh: Việt Anh

Về tình tiết giảm nhẹ, đại biểu đề nghị bỏ cụm từ “thành khẩn hối lỗi” do mang tính định tính, khó áp dụng thống nhất. Thay vào đó, chỉ quy định trường hợp người vi phạm “tự nguyện khai báo”.

Đối với xử phạt vi phạm được phát hiện qua phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ, đại biểu Thái Thị An Chung cho rằng, cần bảo đảm người bị xác định là vi phạm được tiếp cận dữ liệu làm căn cứ xử phạt, phản hồi và yêu cầu xác minh khi có tranh chấp về người thực hiện hành vi, thời gian, địa điểm hoặc tính chính xác của dữ liệu.

Đồng thời, cần quy định thời hạn phản hồi phù hợp. Việc người bị xác định là vi phạm không phản hồi không thể thay thế nghĩa vụ chứng minh vi phạm của cơ quan có thẩm quyền.

Về thẩm quyền xử phạt, đại biểu đề nghị cân nhắc không giao quyền xử phạt cho trưởng đoàn thanh tra, kiểm tra, bởi đây không phải chức danh ổn định. Trên thực tế, các đoàn chủ yếu lập biên bản rồi chuyển hồ sơ cho người có thẩm quyền quyết định. Cách làm này cũng giúp hạn chế vướng mắc về thủ tục ban hành văn bản, sử dụng con dấu.

Đại biểu cũng đề nghị xem xét kỹ việc nâng thời hạn tạm giữ người lên không quá 24 giờ, trường hợp cần thiết có thể kéo dài nhưng không quá 48 giờ. Đối với khu vực biên giới, vùng xa xôi, hiểm trở và hải đảo, cần có cơ chế kiểm soát thời gian áp giải để bảo đảm quyền của người bị tạm giữ.

Đại biểu Vũ Thị Lan Anh - Ủy viên chuyên trách Ủy ban Công tác đại biểu của Quốc hội phát biểu thảo luận. Ảnh: Ảnh: Việt Anh

Cùng thảo luận luật này, đại biểu Vũ Thị Lan Anh cho rằng, dự thảo đã mở rộng thời hiệu xử lý vi phạm hành chính, từ 1 năm lên 2 năm, đồng thời cho phép cộng dồn thời gian tố tụng hình sự trong một số trường hợp. Việc kéo dài thời hiệu cần được cân nhắc kỹ, bởi xử lý vi phạm hành chính phải bảo đảm tính kịp thời, trong khi lực lượng chức năng ngày càng được trang bị hệ thống kỹ thuật hiện đại.

Đại biểu nhận định thời hiệu lên đến 8 năm đối với lĩnh vực giao thông đường bộ chưa thực sự sát thực tiễn. Chỉ áp dụng thời hiệu dài hơn ở những lĩnh vực thực sự cần thiết, có tính chất phức tạp, khó phát hiện hoặc cần nhiều thời gian giám định, xác minh.

Về xử lý vi phạm hành chính đối với người chưa thành niên, đại biểu Vũ Thị Lan Anh đề nghị chú trọng mục tiêu giáo dục, giúp các em sửa chữa sai lầm và tái hòa nhập cộng đồng. Dự thảo cần làm rõ trách nhiệm, năng lực chuyên môn của người thực hiện; nghiên cứu các biện pháp thay thế xử lý vi phạm; quy định cơ chế phối hợp giữa cơ quan chức năng, gia đình và các tổ chức liên quan.

Tăng trách nhiệm bảo vệ dữ liệu điện tử

Góp ý dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), đại biểu Phan Thị Nguyệt Thu đồng tình với nguyên tắc mức phạt tiền đối với tổ chức bằng 2 lần mức phạt đối với cá nhân, nhưng đề nghị cân nhắc quy định cho phép luật khác có quy định khác. Cần bảo đảm tính thống nhất của luật chung, tránh mỗi lĩnh vực áp dụng một cách khác nhau.

Về xử lý vi phạm trên môi trường điện tử, đại biểu Thu đề nghị làm rõ giá trị pháp lý của từng loại dữ liệu, thời điểm xác lập, gửi và nhận quyết định điện tử, cũng như phương thức xác định người nhận.

Đại biểu Phan Thị Nguyệt Thu - Chánh án TAND tỉnh phát biểu thảo luận. Ảnh: Việt Anh

Đối với việc thu thập dữ liệu điện tử, cần phân biệt dữ liệu công khai với dữ liệu cá nhân, dữ liệu bí mật và dữ liệu trên hệ thống của bên thứ ba. Việc thu thập, sao lưu hoặc chặn dữ liệu phải giới hạn trong phạm vi cần thiết để xác minh vi phạm, phù hợp với pháp luật về dữ liệu và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Đại biểu đặc biệt lưu ý nguy cơ tài khoản định danh điện tử bị mua bán, cho mượn hoặc cho thuê để phục vụ hành vi vi phạm pháp luật. Vì vậy, đề nghị bổ sung vào nhóm hành vi bị nghiêm cấm việc mua bán, trao đổi, cho mượn, thế chấp hoặc cho thuê tài khoản định danh điện tử.

Bên cạnh đó, cần xác định tiêu chí trường hợp vi phạm quyền lợi người tiêu dùng gây hậu quả lớn hoặc ảnh hưởng xấu đến dư luận xã hội khi công khai quyết định xử phạt trên phương tiện thông tin đại chúng.

Cần hoàn thiện quy định về bảo vệ an ninh dữ liệu

Phát biểu góp ý dự thảo Luật An ninh dữ liệu, đại biểu Trần Đức Thuận cho rằng, trong bối cảnh kết nối, chia sẻ dữ liệu ngày càng mở rộng, nguy cơ xâm nhập, chiếm đoạt, sửa đổi, phá hoại dữ liệu và gây gián đoạn các hệ thống thiết yếu cũng gia tăng. Vì vậy, việc xây dựng khuôn khổ pháp lý để phòng ngừa, phát hiện, ứng phó và xử lý hiệu quả các sự cố an ninh dữ liệu là rất cần thiết.

Đại biểu Trần Đức Thuận - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội phát biểu thảo luận tổ. Ảnh: Việt Anh

Đại biểu đề nghị rà soát sự thống nhất giữa dự thảo luật với các quy định pháp luật liên quan đến quốc phòng, bảo vệ bí mật Nhà nước, cơ yếu, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân, tránh chồng chéo trong quá trình áp dụng.

Góp ý về quy định phân loại cấp độ rủi ro và biện pháp bảo vệ dữ liệu, đại biểu cho rằng, cần làm rõ các tiêu chí định lượng, định tính, thẩm quyền và quy trình điều chỉnh cấp độ; quy định cụ thể cách xử lý đối với tập dữ liệu có nhiều mục đích sử dụng hoặc mức độ nhạy cảm khác nhau.

Đối với dữ liệu xuyên biên giới, đại biểu đề nghị rà soát tính tương xứng của các điều kiện, thủ tục thẩm định, chấp thuận và hạn chế chuyển dữ liệu. Những trường hợp liên quan trực tiếp đến quốc phòng, an ninh và chủ quyền dữ liệu cần được kiểm soát chặt chẽ.

Về quy định liên quan đến mật mã an ninh và chuyển đổi mật mã kháng lượng tử, đại biểu đồng tình với chủ trương bổ sung nhưng đề nghị đánh giá kỹ tác động, xác định rõ phạm vi điều chỉnh, tránh chồng chéo với pháp luật về an ninh mạng, cơ yếu và bảo vệ bí mật Nhà nước.

Đại biểu đề nghị tiếp tục hoàn thiện dự thảo theo hướng vừa bảo đảm an ninh quốc gia, quốc phòng, an ninh, vừa tạo điều kiện cho chuyển đổi số, phát triển kinh tế số, bảo đảm các quy định thực sự khả thi và phục vụ hiệu quả người dân, doanh nghiệp.

Đối với dự thảo Luật An ninh dữ liệu, đại biểu Phan Thị Nguyệt Thu nhất trí với biện pháp phong tỏa dữ liệu khẩn cấp nhằm giữ nguyên hiện trạng, ngăn chặn việc sửa đổi, xóa, sao chép hoặc di chuyển dữ liệu phục vụ xác minh.

Tuy nhiên, cần quy định cụ thể nghĩa vụ chấp hành lệnh phong tỏa, điều kiện hạ tầng kỹ thuật, cơ chế phối hợp và thời hạn thực hiện, bảo đảm xử lý nhanh chóng, hạn chế nguy cơ dữ liệu bị xóa, sửa đổi hoặc tiêu hủy.

Đại biểu Lương Đình Hưng - Phó Tư lệnh pháp luật Cảnh sát biển Việt Nam phát biểu thảo luận. Ảnh: Việt Anh

Cùng luật này, đại biểu Lương Đình Hưng đề nghị Bộ Quốc phòng chủ trì thẩm định, kiểm tra an ninh dữ liệu thuộc phạm vi quản lý của bộ và các hệ thống thông tin phục vụ quốc phòng. Cần thiết lập cơ chế phối hợp với Bộ Công an để tránh kiểm tra trùng lặp nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu đặc thù về quốc phòng, an ninh.

Đồng thời, cần bổ sung nguyên tắc bảo vệ bí mật Nhà nước thành quy định độc lập, theo hướng dữ liệu thuộc danh mục bí mật Nhà nước phải được mã hóa bằng mật mã cơ yếu khi lưu trữ, truy nhận và chia sẻ trên mạng máy tính.

Làm rõ nguyên tắc tự nguyện trong định danh điện tử

Góp ý dự thảo Luật Định danh và xác thực điện tử, đại biểu Lương Đình Hưng đề nghị bổ sung cơ chế riêng đối với dữ liệu định danh thuộc lĩnh vực quân sự, quốc phòng và cơ yếu.

Theo đại biểu, dự thảo yêu cầu các cơ quan, tổ chức thực hiện định danh đồng bộ dữ liệu với các cơ sở dữ liệu quốc gia về định danh, xác thực điện tử và dân cư. Tuy nhiên, dữ liệu về nhân sự đặc thù, phương tiện tác chiến, trạm ra-đa và nhiều phương tiện quân sự khác thuộc danh mục bí mật Nhà nước. Vì vậy, việc áp dụng cơ chế đồng bộ chung cần có ngoại lệ phù hợp để tránh rủi ro.

Đại biểu Lương Đình Hưng đề nghị không áp dụng cơ chế đồng bộ dữ liệu chung đối với dữ liệu định danh thuộc lĩnh vực quân sự, quốc phòng, cơ yếu. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu của Bộ Quốc phòng với cơ sở dữ liệu quốc gia cần được quyết định và kiểm soát theo yêu cầu bảo vệ bí mật Nhà nước.

Đại biểu Hưng cũng đề nghị quy định Bộ Quốc phòng chịu trách nhiệm trước Chính phủ về quản lý Nhà nước đối với hoạt động định danh, xác thực điện tử thuộc phạm vi quản lý, phù hợp với đặc thù quản lý quân nhân, trang bị, vũ khí và phương tiện tác chiến.

Đại biểu Vũ Thị Lan Anh phát biểu thảo luận.

Đại biểu Vũ Thị Lan Anh cơ bản đồng tình với sự cần thiết ban hành Luật Định danh và xác thực điện tử nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước và tạo thuận lợi cho tổ chức, cá nhân.

Tuy nhiên, đại biểu đề nghị làm rõ nguyên tắc tự nguyện đối với những đối tượng không thuộc diện bắt buộc định danh điện tử. Dự thảo cần phân biệt giữa tổ chức có đủ điều kiện cung cấp dịch vụ định danh và đối tượng có nghĩa vụ tham gia định danh. Việc tổ chức, doanh nghiệp được phép cung cấp dịch vụ không đồng nghĩa mọi đối tượng đều bắt buộc phải sử dụng dịch vụ đó.

Đại biểu Vũ Thị Lan Anh đề nghị quy định rõ thẩm quyền quyết định đối tượng phải thực hiện định danh, tránh giao quá rộng cho văn bản dưới luật. Với những đối tượng không thuộc diện bắt buộc, việc định danh điện tử cần được thực hiện trên cơ sở tự nguyện, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.