ĐBQH: Cần có cơ chế liên thông, tự động liên kết dữ liệu các tài sản, đối tượng đã được cấp mã số định danh

Thảo luận tại tổ về dự án Luật Định danh và xác thực điện tử chiều 26-10, đại biểu Nguyễn Hoàng Trường (đoàn Hà Nội) đồng tình với việc mở rộng đối tượng định danh sang hạ tầng số, tài sản số, địa điểm, không gian nhằm đón đầu xu thế chuyển đổi số quốc gia, phục vụ đô thị thông minh và truy xuất nguồn gốc.

Tuy nhiên, đại biểu còn băn khoăn về việc liệt kê mang tính dàn trải cả nhóm “sự kiện, giao dịch, hành vi” tại điểm d khoản 1 Điều 7 và “đối tượng phi vật chất khác” tại điểm c khoản 1 Điều 7 mà không phân định rõ đối tượng bắt buộc và đối tượng tự nguyện.

Theo đại biểu, thực tế quản lý ở cấp phường, xã, các giao dịch dân sự vi mô, các hoạt động trao đổi mua bán nhỏ lẻ hoặc tương tác xã hội của công dân diễn ra hàng ngày với tần suất hàng triệu lượt. Nếu dự thảo luật không khoanh vùng mà đánh đồng tất cả mọi “hành vi, giao dịch” đều là đối tượng định danh điện tử thì sẽ gây nguy cơ quá tải kỹ thuật nghiêm trọng cho hạ tầng cơ sở dữ liệu quốc gia, đồng thời dễ phát sinh sự can thiệp sâu, xâm phạm quyền bí mật đời tư.

Đại biểu Nguyễn Hoàng Trường (đoàn Hà Nội) phát biểu thảo luận

Từ phân tích trên, đại biểu đề xuất sửa đổi, bổ sung Điều 7 theo hướng bổ sung một khoản riêng (khoản 3 Điều 7): “Việc định danh điện tử đối với các đối tượng quy định tại các điểm b, c, d khoản 1 Điều này được thực hiện trên nguyên tắc tự nguyện theo nhu cầu của cơ quan, tổ chức, cá nhân, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định bắt buộc phục vụ công tác quản lý nhà nước, phòng chống gian lận thương mại hoặc bảo đảm quốc phòng, an ninh”;

Chỉnh lý điểm d khoản 1 Điều 7 thành “sự kiện, giao dịch điện tử có giá trị pháp lý phát sinh theo quy định của pháp luật chuyên ngành”.

Về thu thập, cập nhật thông tin về danh tính điện tử, đại biểu hoàn toàn nhất trí với nguyên tắc được ghi nhận tại khoản 3 Điều 4 và khoản 5 Điều 11 là không thu thập lại dữ liệu đã có trong các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành; kế thừa quy trình chuyên ngành đã chuẩn hóa để cấp mã định danh mà không bắt người dân phải đăng ký lại từ đầu.

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng, thực tiễn triển khai ở cấp phường, xã cho thấy nguy cơ ách tắc lớn. Hiện nay chính quyền cơ sở đang quản lý dữ liệu đất đai, nhà ở theo mã thửa đất/số tờ bản đồ địa chính, dữ liệu hộ tịch theo mã định danh cá nhân, dữ liệu an toàn thực phẩm theo mã cơ sở kinh doanh...

Từ thực tế đó, nếu Điều 12 lại quy định đối tượng được cấp mã định danh quốc gia độc lập và có thể cấp thêm nhiều mã định danh tự chủ, nhưng không quy định cứng cơ chế liên thông tự động với các mã chuyên ngành hiện hành, thì cán bộ phường, xã khi tiếp nhận hồ sơ tách thửa, đăng ký đất đai, chứng thực hợp đồng sẽ lại rơi vào tình trạng đối soát thủ công bằng giấy tờ. Do đó, đại biểu Nguyễn Hoàng Trường đề xuất bổ sung cụ thể tại Điều 11 và Điều 12 như sau:

Bổ sung khoản 6 vào Điều 11: “Đối với các đối tượng, tài sản đã được cấp mã số quản lý thống nhất theo pháp luật chuyên ngành (mã thửa đất, mã số doanh nghiệp, biển số xe, mã số bảo hiểm, mã cơ sở...), cơ quan quản lý hệ thống định danh quốc gia có trách nhiệm thiết lập cơ chế liên thông tự động liên kết dữ liệu, không thực hiện quy trình thu thập lại thông tin và không yêu cầu tổ chức, cá nhân phải kê khai, nộp hồ sơ xin cấp lại”.

Chỉnh lý điểm b khoản 1 Điều 12: Quy định rõ: “Mã định danh tự chủ phải có cấu trúc tích hợp hoặc liên kết đồng bộ với mã định danh quốc gia của chủ thể sở hữu, quản lý hợp pháp đối tượng đó để tránh phát sinh dữ liệu trùng lặp, xung đột thông tin trên môi trường số”…