Đại biểu Sầm Minh Hồ góp ý bảo vệ an ninh dữ liệu và nâng mức phạt vi phạm hành chính

Đại biểu tán thành sự cần thiết ban hành Luật An ninh dữ liệu và sửa đổi Luật Xử lý vi phạm hành chính. Từ việc nghiên cứu hồ sơ các dự án luật và thực tiễn, đại biểu chỉ ra những khoảng trống pháp lý cần khắc phục, đồng thời kiến nghị các quy định nhằm tăng tính răn đe, phòng ngừa vi phạm.

Cần luật chuyên ngành bảo vệ an ninh dữ liệu xuyên suốt vòng đời

Góp ý dự án Luật An ninh dữ liệu, đại biểu Sầm Minh Hồ bày tỏ sự tán thành với việc ban hành luật. Theo đại biểu, các quy định về an ninh dữ liệu hiện được đề cập trong nhiều văn bản pháp luật nhưng chưa bao quát đầy đủ phạm vi và đối tượng cần điều chỉnh. Khoảng trống pháp lý này đang bộc lộ trong quá trình thi hành. Vì vậy, việc ban hành một đạo luật chuyên ngành về an ninh dữ liệu là cần thiết và cấp bách.

Đại biểu Sầm Minh Hồ, Phó Giám đốc Công an tỉnh phát biểu thảo luận tại tổ.

Đại biểu phân tích, hiện có ba đạo luật điều chỉnh những khía cạnh khác nhau. Luật Dữ liệu quy định về quản lý, kết nối, liên thông, khai thác dữ liệu phục vụ chuyển đổi số quốc gia; Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân tập trung bảo vệ quyền của chủ thể dữ liệu đối với thông tin cá nhân; còn Luật An ninh mạng bảo vệ an ninh hệ thống thông tin, được ví như hệ tuần hoàn mà dữ liệu cá nhân truyền qua. Tuy nhiên, pháp luật Việt Nam vẫn chưa có đạo luật chuyên ngành quy định việc bảo vệ an ninh dữ liệu trong suốt vòng đời.

Trong quá trình chuyển đổi số, dữ liệu được xem là huyết mạch, nguồn năng lượng mới. Theo đại biểu, Việt Nam nằm trong nhóm 10 quốc gia có lưu lượng dữ liệu xuyên biên giới lớn nhất thế giới. Việc khai thác dữ liệu hiệu quả giúp bộ máy nhà nước vận hành tốt hơn, thúc đẩy phát triển kinh tế và xã hội số. Tuy nhiên, dữ liệu càng được khai thác, xử lý thường xuyên, liên tục thì nguy cơ, rủi ro phát sinh càng lớn.

Dẫn thực tế từ đầu năm 2026 đến nay, đại biểu cho biết tình trạng xâm phạm dữ liệu diễn biến phức tạp. Các đơn vị chức năng của Bộ Công an, trong đó có Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, cùng Công an các đơn vị, địa phương đã phát hiện, triệt phá hàng chục vụ chiếm đoạt, mua bán trái phép gần 200 triệu thông tin, dữ liệu cá nhân thuộc các lĩnh vực y tế, giáo dục, tài chính, ngân hàng, năng lượng, bảo hiểm và viễn thông.

Đại biểu cũng lưu ý, theo phân loại của pháp luật hiện hành, có hơn 20 loại dữ liệu cốt lõi, dữ liệu quan trọng cần được bảo vệ, trong đó dữ liệu cá nhân chỉ là một loại. Trong khi chưa có luật quy định thống nhất việc bảo vệ dữ liệu xuyên suốt vòng đời như một đối tượng độc lập, không thể áp dụng Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân để bảo vệ tất cả các loại dữ liệu còn lại đang được lưu giữ tại những kho dữ liệu chuyên ngành về an ninh, quân sự, đối ngoại, kinh tế, năng lượng, khoa học và công nghệ.

Làm rõ phạm vi áp dụng giữa bốn đạo luật

Đại biểu Sầm Minh Hồ đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo phân định rõ phạm vi áp dụng giữa Luật Dữ liệu, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật An ninh mạng và Luật An ninh dữ liệu. Theo đại biểu, về lý thuyết, ranh giới giữa các luật tương đối rõ, nhưng khi áp dụng sẽ có những trường hợp giao thoa.

Đại biểu kiến nghị những vấn đề này cần được quy định ngay trong Luật An ninh dữ liệu, đồng thời làm rõ trong quá trình xây dựng nghị định hướng dẫn. Theo đó, cần xác định cụ thể phạm vi, đối tượng, nghĩa vụ và trách nhiệm của các bên; có hướng dẫn thống nhất, đầy đủ đối với từng tình huống giao thoa để cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân thuận lợi khi thực hiện, tránh phát sinh những rào cản và tác động không đáng có.

Từ những vấn đề nêu trên, đại biểu đề nghị Quốc hội xem xét thông qua dự án Luật An ninh dữ liệu; đồng thời đề nghị Chính phủ cam kết ban hành đồng bộ các nghị định hướng dẫn ngay khi luật có hiệu lực, tránh khoảng trống pháp lý trong quá trình thi hành.

Nâng mức phạt tối đa để tăng tính răn đe, phòng ngừa vi phạm

Đối với dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi), đại biểu đồng tình với quy định nâng mức phạt tiền tối đa từ 1 tỷ đồng lên 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và từ 2 tỷ đồng lên 3 tỷ đồng đối với tổ chức.

Theo đại biểu, việc xác định mức phạt không thể chỉ dựa vào so sánh với mức lương, mức tăng lương cơ sở, thu nhập bình quân đầu người hay sự phát triển kinh tế - xã hội mà còn phải xuất phát từ thực tiễn xử phạt. Hiện nay, ở một số lĩnh vực, mức phạt còn thấp, chưa đủ sức răn đe và chưa tương xứng với khoản lợi bất hợp pháp thu được từ hành vi vi phạm. Đại biểu dẫn ra các lĩnh vực như tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đo lường và chất lượng sản phẩm, hàng hóa, định danh và xác thực điện tử, bảo vệ môi trường, an toàn thực phẩm.

Đại biểu lưu ý, nâng mức phạt tối đa không đồng nghĩa với việc tăng mức phạt đối với tất cả hành vi vi phạm. Mức phạt cụ thể vẫn phải phù hợp với tính chất, mức độ và hậu quả của từng hành vi để bảo đảm tính răn đe.

Trước ý kiến cho rằng mức phạt quá cao sẽ khó thực hiện trên thực tế, đại biểu Sầm Minh Hồ khẳng định việc nâng mức phạt không nhằm mục đích chỉ để xử lý, thu tiền phạt hay trích lại tiền xử phạt. Điều quan trọng là để các tổ chức, cá nhân nhận biết, tự ý thức và chủ động phòng ngừa, không để xảy ra vi phạm và không bị xử lý.

Cùng với việc hoàn thiện các quy định xử phạt, đại biểu đề nghị đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật kịp thời, rộng rãi để mọi thành phần trong xã hội nắm rõ quy định và tự giác chấp hành.