Dải Gaza ngổn ngang sau xung đột, bài toán tái thiết đội giá 71,5 tỷ USD

Các tòa nhà bị phá hủy tại khu vực Sheikh Radwan ở phía Đông thành phố Gaza. (Nguồn: Al Jazeera)

Báo cáo nhận định, nền kinh tế Gaza đang trải qua một trong những cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất từng được ghi nhận, với hoạt động sản xuất, việc làm và cơ sở kinh tế suy giảm trên diện rộng.

Theo UNCTAD, 92% cơ sở kinh tế tại Gaza đã bị hư hại hoặc phá hủy kể từ tháng 10/2023, trong khi hơn 90% lực lượng trong độ tuổi lao động không có việc làm.

GDP bình quân đầu người tại Gaza năm 2025 chỉ còn 212 USD, tương đương khoảng 0,58 USD/người/ngày và bằng 17% mức của năm 2022.

Trong khi đó, hàng trăm nghìn việc làm trên toàn lãnh thổ Palestine bị mất, kéo theo khoảng 2,8 tỷ USD thu nhập lao động tích lũy bị xóa sổ.

Trong bối cảnh đó, đánh giá chung của Ngân hàng thế giới, Liên minh châu Âu (EU) và LHQ cho thấy, Gaza đã chịu khoảng 35,2 tỷ USD thiệt hại về cơ sở hạ tầng và 22,7 tỷ USD tổn thất kinh tế, xã hội tính đến đầu năm 2026.

Nhà ở là lĩnh vực chịu thiệt hại lớn nhất và cũng cần nguồn lực tái thiết nhiều nhất.

Bên cạnh đó, hơn một nửa số bệnh viện và phòng khám chăm sóc sức khỏe ban đầu không thể hoạt động. Đồng thời, hiện còn chưa tới 1,5% diện tích đất nông nghiệp vẫn có thể tiếp cận và không bị hư hại.

Không dừng ở những tổn thất vật chất, UNCTAD cho rằng, các hạn chế kinh tế kéo dài trong nhiều thập kỷ đã làm suy yếu năng lực sản xuất của Palestine, trong khi những tác động kể từ tháng 10/2023 khiến tình trạng này trầm trọng hơn.

Vì vậy, quá trình phục hồi Gaza đòi hỏi nguồn hỗ trợ tài chính và kỹ thuật quốc tế quy mô lớn, tập trung khôi phục nông nghiệp, công nghiệp, xây dựng, năng lượng và công nghệ, qua đó tạo nền tảng cho hoạt động kinh tế vượt ra ngoài mức trước tháng 10/2023.

Cùng với bài toán tái thiết Gaza, báo cáo cảnh báo, sức ép tài chính đối với chính quyền Palestine đang gia tăng, khi các khoản khấu trừ và doanh thu bị giữ lại trong giai đoạn từ tháng 1/2019 đến tháng 3/2026 đã vượt 3,67 tỷ USD.

UNCTAD xác định ba ưu tiên trước mắt gồm chuyển giao các khoản doanh thu của Palestine đang bị giữ lại, bảo vệ hệ thống ngân hàng và bảo đảm hỗ trợ tái thiết tương xứng với quy mô thiệt hại, qua đó hạn chế nguy cơ khủng hoảng kinh tế tiếp tục lan rộng.