Đại hạ giá từ trang trại đến dự án đất vàng, ngân hàng chật vật thoát nợ nghìn tỷ

Nhiều ngân hàng như BIDV, Vietcombank, VietinBank, Agribank thông báo sẽ đấu giá một loạt khoản nợ và tài sản bảo đảm vào đầu tháng 10 để thu hồi nợ.

Rầm rộ đưa tài sản bảo đảm lên sàn đấu giá

Bước sang đầu tháng mười, làn sóng thanh lý tài sản và bán đấu giá các khoản nợ của ngành ngân hàng tiếp tục tăng nhiệt. Nhiều tài sản có quy mô từ vài chục tỷ đến hàng nghìn tỷ đồng được rao bán nhiều lần nhưng vẫn chưa tìm thấy người mua, buộc các nhà băng phải liên tục tìm kiếm tổ chức định giá hoặc hạ giá khởi điểm.

Khoản nợ lớn nhất vừa được công bố thuộc về Công ty TNHH Trung Linh Phát. Vietcombank Chi nhánh Hà Giang đang tìm kiếm tổ chức định giá khoản nợ này để làm cơ sở xác định giá khởi điểm. Tính đến ngày 28/9/2026, tổng nghĩa vụ nợ của doanh nghiệp tại đây đã lên tới 1.122,96 tỷ đồng. Cùng thời điểm, VietinBank Hà Giang cũng thông báo tìm kiếm đơn vị thẩm định giá thị trường khoản nợ của chính Trung Linh Phát.

Hàng loạt ngân hàng thông báo sẽ đấu giá các khoản nợ và tài sản bảo đảm vào đầu tháng 10 để thu hồi nợ.

Danh mục tài sản thế chấp cho khoản vay nghìn tỷ này gồm 4 quyền sử dụng đất cùng tài sản gắn liền trên đất tại Hà Giang, Tuyên Quang và Ninh Bình, một bất động sản rộng 407,1 m2 tại đường Hai Bà Trưng thuộc TP.HCM của bà Nguyễn Thị Sáu, 6 sổ tiết kiệm tại ngân hàng MB Chi nhánh Ninh Bình thuộc sở hữu của bà Phạm Thị Linh, kèm theo toàn bộ hàng tồn kho xăng dầu và các khoản phải thu phát sinh từ hợp đồng kinh tế.

Tại BIDV, tâm điểm xử lý nợ đổ dồn vào thương hiệu sản xuất thực phẩm quen thuộc. Nhà băng này đang rao bán khoản nợ của CTCP Ba Huân và Công ty TNHH Công nghệ cao Ba Huân Thạnh Hóa với tổng dư nợ tính đến ngày 23/9/2026 là hơn 624,8 tỷ đồng.

Cụ thể, CTCP Ba Huân nợ hơn 494,5 tỷ đồng gồm 461,86 tỷ đồng nợ gốc và 32,65 tỷ đồng tiền lãi, còn công ty công nghệ cao phát sinh dư nợ hơn 130,34 tỷ đồng. Tài sản thế chấp là toàn bộ chuỗi mắt xích sản xuất trứng hiện đại gồm 4 khu đất rộng hơn 176.000 m2 kèm 22 nhà nuôi gà tại Bình Dương, nhà máy xử lý chế biến trứng rộng 6.364,7 m2 tại TP.HCM gắn liền với hệ thống phân loại đóng gói nhập khẩu từ Hà Lan, cùng khu đất rộng hơn 244.000 m2 với 14 nhà nuôi gà tại Thạnh Hóa, Long An cũ.

Không đứng ngoài cuộc đua thu hồi nợ, Agribank Chi nhánh Bình Thạnh đưa ra đấu giá nguyên trạng khoản nợ của Công ty TNHH Sản Xuất Thương Mại Dịch Vụ Amity, trước đây là Công ty TNHH Nghệ Sĩ Quyền Linh. Khoản nợ phát sinh từ cuối năm 2024 có giá trị ghi sổ tạm tính đến ngày 29/9 là gần 125,57 tỷ đồng, được rao bán với mức giá khởi điểm hơn 126,02 tỷ đồng.

Tại các chi nhánh khác của Agribank, áp lực nợ tồn đọng cũng hiện rõ qua khoản nợ 29,5 tỷ đồng của Công ty TNHH Đầu tư Phát triển Dự án PLC hay khoản nợ 3,25 tỷ đồng của khách hàng Tô Thị Đăng tại Chi nhánh Đông Anh, nơi số tiền lãi quá hạn 1,47 tỷ đồng đã chiếm hơn 80% nợ gốc.

Trong khi đó, VietinBank cũng vừa thông báo chọn tổ chức đấu giá khoản nợ của ông Nguyễn Hồ Nam với mức khởi điểm hơn 65,43 tỷ đồng, cao hơn mức nghĩa vụ nợ 57,95 tỷ đồng từng ghi nhận vào tháng 8/2025 do lãi vay liên tục phát sinh theo thời gian.

Nút thắt thể chế và bài toán thu hồi dòng vốn

Hoạt động phát mại tài sản rầm rộ diễn ra trong bối cảnh các tổ chức phân tích tài chính đưa ra những cảnh báo rõ nét về chất lượng tài sản toàn hệ thống. Chứng khoán MB (MBS) dự báo tăng trưởng tín dụng các ngân hàng theo dõi tăng khoảng 12% so với đầu năm, nhưng việc đẩy nhanh dòng vốn lại đặt ra bài toán hóc búa về quản trị rủi ro.

Áp lực nợ xấu hiện nay chủ yếu dồn vào nhóm khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ cùng phân khúc bán lẻ do chịu tác động tiêu cực từ mặt bằng lãi suất cao.

Đáng chú ý, sự phân hóa chất lượng tài sản ngày càng sâu sắc. Nhóm các ngân hàng như Vietcombank, VietinBank, ACB và Techcombank được kỳ vọng giữ tỷ lệ nợ xấu đi ngang so với đầu năm, trong khi Sacombank, Eximbank, HDBank và TPBank tiếp tục ghi nhận chất lượng tài sản đi xuống.

Sự đối lập này kéo theo bức tranh lợi nhuận trái chiều khi Techcombank được dự báo lợi nhuận quý III tăng 17,5% nhờ chi phí dự phòng giảm, còn Sacombank và Eximbank có thể giảm lợi nhuận lần lượt 50,8% và 27,8% do chi phí vốn cùng trích lập dự phòng tăng vọt.

Cùng chung góc nhìn thận trọng, SSI Research cảnh báo rủi ro nợ xấu gia tăng tại một số ngân hàng như MB do chi phí vốn thu hẹp biên lãi thuần, hay Techcombank trước áp lực trả nợ từ các gói vay mua nhà, trong khi TPBank có thể chứng kiến tỷ lệ nợ xấu tiến sát mốc 2%.

Số liệu từ Ngân hàng Nhà nước cho thấy toàn hệ thống đã xử lý khoảng 141.400 tỷ đồng nợ xấu trong 6 tháng đầu năm. Dù vậy, tiến độ đưa dòng tiền tắc nghẽn quay trở lại lưu thông đang vấp phải nhiều rào cản lớn.

Theo Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, kể từ khi Nghị quyết 42 hết hiệu lực vào đầu năm 2024, việc thiếu vắng một hành lang pháp lý hoàn chỉnh về thu giữ và xử lý tài sản bảo đảm đã khiến quá trình thu hồi nợ kéo dài, làm giảm hiệu quả thanh lý đáng kể.

Đánh giá về triển vọng xử lý nợ xấu, TS. Châu Đình Linh, Trường Đại học Ngân hàng TP.HCM nhận định lợi thế thuộc về các ngân hàng lớn có hệ thống quản trị rủi ro hoàn chỉnh và tiềm lực tài chính vững mạnh. Ngược lại, nhóm ngân hàng thương mại nhỏ sẽ đối mặt thách thức kép khi vừa chịu gánh nặng nợ tồn đọng kéo dài, vừa sở hữu danh mục tài sản bảo đảm có tính thanh khoản thấp.

Để tháo gỡ điểm nghẽn này một cách căn cơ, thị trường đang rất cần việc hoàn thiện khung khổ pháp lý về xử lý tài sản bảo đảm song song với việc phát triển thị trường mua bán nợ chuyên nghiệp.