Đại hội XIV của Đảng: Tự đổi mới để hội nhập và phát triển

Video GS.TS Phạm Hồng Tung chia sẻ:

Thưa Giáo sư, nhìn lại nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng vừa qua, theo Giáo giáo sư, những thành tựu nào là điểm nhấn đặc biệt để Việt Nam sẵn sàng bước vào kỷ nguyên mới?

Nhìn lại Đại hội lần thứ XIII của Đảng, tôi nhận thấy một số kết quả quan trọng sau:

Thứ nhất, dân tộc ta an toàn đi qua đại dịch COVID-19. Có thể nói COVID-19 là thách thức toàn cầu, là vấn đề sống còn với toàn nhân loại. Việt Nam nằm trong số những nước bị ảnh hưởng nặng nề nhất. Nhưng dưới sự lãnh đạo của Đảng, của người đứng đầu lúc đó là Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, toàn dân tộc ta đã đoàn kết, một lòng, chung sức cùng nhau đi qua bệnh dịch, với thiệt hại được giảm thiểu tối đa. Với chủ trương, luôn đặt an toàn tính mạng của người dân lên trên hết, trước hết, Việt Nam đi qua bệnh dịch an toàn, sớm khắc phục tình trạng đứt gãy chuỗi sản xuất, cung ứng và sớm phục hồi sau đại dịch.

Thứ hai, toàn Đảng, toàn dân đều ghi nhận công cuộc đấu tranh phòng chống tham nhũng, tham ô, lãng phí tiếp tục đẩy mạnh. Với phương châm không có vùng cấm, không có ngoại lệ, cuộc đấu tranh phòng chống tham nhũng nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng tiếp tục củng cố niềm tin của toàn dân dưới sự lãnh đạo của Đảng. Đây là tài sản vô giá cho toàn thể dân tộc, toàn Đảng, toàn quân ta trước khi bước vào kỷ nguyên mới.

Điểm nhấn tiếp theo, có lẽ cũng là quan trọng nhất là chúng ta chuẩn bị những điều kiện cơ bản quan trọng để đưa đất nước vào kỷ nguyên mới. Trong đó thấy rõ sự tác động của việc sắp xếp lại giang sơn, cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu quả, hiệu năng, hiệu lực của hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương. Đó còn là sự chuẩn chỉnh lại hàng ngũ, củng cố lại niềm tin, sắp xếp lại nguồn lực, tái cấu trúc không gian phát triển để đưa đất nước phát triển tăng tốc, hướng tới tương lai bền vững trong kỷ nguyên mới.

Điểm nhấn cuối cùng theo tôi là, Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế của dân tộc trên trường quốc tế. Trong lúc toàn nhân loại đối diện nguy cơ lớn lao, đặc biệt sự biến chuyển khôn lường thì Việt Nam tiếp tục khẳng định vị thế không ngừng cải thiện. Nhất là niềm tin chiến lược với các nước trong khu vực ASEAN và các quốc gia trên thế giới.

Cụ thể, Việt Nam và Vương quốc Anh chính thức nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào ngày 29/10/2025, trong chuyến thăm chính thức Anh của Tổng Bí thư Tô Lâm, đánh dấu một giai đoạn hợp tác mới sâu rộng hơn, tập trung vào 6 trụ cột chính bao gồm: Năng lượng sạch, chuyển đổi xanh, khoa học công nghệ, thương mại, quốc phòng và hợp tác khu vực, toàn cầu. Củng cố vị thế của Việt Nam khi có quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với tất cả 5 nước thường trực Hội đồng bảo an Liên hợp quốc…

Đó là những thành tựu quan trọng của đất nước ta cũng là điểm nhấn của nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng.

Trong kỷ nguyên mới, theo Giáo sư, Việt Nam cần ưu tiên lĩnh vực nào để tạo đột phá chiến lược? Và điều đó có ý nghĩa như thế nào trong bối cảnh hiện nay cũng như tương lai phát triển đất nước, thưa Giáo sư?

Đảng ta, nhân dân ta đã thống nhất nhận thức: Trong số các nguy cơ dân tộc ta đang phải đối diện, nguy cơ tụt hậu là nguy cơ bao trùm. Tụt hậu ở đây chính là ở trình độ phát triển, mà cụ thể là trình độ đổi mới sáng tạo, khoa học công nghệ, tích hợp chất xám vào các sản phẩm của nền sản xuất. Nhiệm vụ quan trọng nhất của toàn thể dân tộc ta trong kỷ nguyên mới là nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực chuyển đổi số, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, chuẩn bị động lực phát triển lâu dài cho đất nước, quyết định sự sống còn của dân tộc.

Việt Nam có hội nhập thành công với thế giới trong kỷ nguyên cách mạng 4.0 hay không, có giữ vững bản sắc văn hóa hay không, vươn tới sánh vai với các cường quốc năm châu hay không hoàn toàn phụ thuộc năng lực tự đổi mới. Đó là tự đổi mới khoa học công nghệ, tự đổi mới trong năng lực sản sinh ra thế hệ người Việt Nam - nguồn lao động chất lượng cao hàng đầu thế giới. Đây là thách thức lớn nhất và quan trọng nhất đã được thể hiện trong các trụ cột chính sách cốt lõi (Nghị quyết 57, Nghị quyết 59, Nghị quyết 66, Nghị quyết 68) cùng với Nghị quyết 71 và gần đây là Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam.

Dự thảo Văn kiện Đại hội XIV của Đảng khẳng định nguyên tắc nhất quán trong quan hệ dân tộc ở Việt Nam là: “Bảo đảm các dân tộc bình đẳng, đoàn kết, tương trợ cùng phát triển”.

Việt Nam là một quốc gia đa dân tộc với 54 dân tộc anh em, trong đó dân tộc Kinh chiếm đa số (khoảng 85% dân số), còn lại là 53 dân tộc thiểu số sống xen kẽ và tập trung chủ yếu ở miền núi, vùng cao, biên giới, tạo nên sự đa dạng văn hóa đặc sắc của đất nước.

Xưa nay, đồng bào các dân tộc thiểu số thường sinh tụ trên địa bàn khó khăn, vùng núi cao, vùng biển đảo. Mặc dù là vùng khó khăn nhưng lại vô cùng quan trọng, liên quan đến sự tồn vong của quốc gia, dân tộc. Hơn nữa, sự đóng góp bản sắc của dân tộc thiểu số rất quan trọng. Đó là sự thống nhất trong đa dạng, tính bền vững dân tộc ta trong kỷ nguyên mới. Nên sự tương trợ, bình đẳng, giúp đỡ nhau cùng phát triển, để không dân tộc nào bị bỏ lại phía sau, không dân tộc nào bị coi thường, kỳ thị là rất đúng đắn.

Toàn bộ dân tộc ta là khối thống nhất, có bản sắc văn hóa đa dạng. Càng đa dạng càng làm cho bản sắc dân tộc Việt Nam phong phú, hấp dẫn. Đó chính là cẩm nang sự phát triển từ hàng nghìn năm nay của dân tộc ta, để vững bước vào tương lai.

Với tư cách là Chủ tịch Hội đồng Khoa học và Đào tạo, Giáo sư đánh giá thế nào về vai trò của khoa học – giáo dục trong việc hiện thực hóa các nghị quyết Đại hội XIV của Đảng?

Nghị quyết 71 của Đảng tiếp nối Kết luận 91, Nghị quyết 29 của Bộ Chính trị coi giáo dục và đào tạo, cùng với khoa học công nghệ là quốc sách hàng đầu. Gần đây là Nghị quyết 71 của Đảng nhấn mạnh thêm phát triển giáo dục và đào tạo quyết định vận mệnh tương lai của dân tộc. Đây là nhận thức đúng đắn.

Trong kỷ nguyên mới, ai là người đi đầu dẫn dắt dân tộc Việt Nam trong cuộc cách mạng 4.0, khoa học công nghệ? Chúng ta có thể học thành tựu khoa học công nghệ, tiếp thu thành tựu tinh hoa văn hóa nhân loại, nhưng ai học tập, ai tiếp thu, ai vận dụng để kiến tạo, xây dựng dân tộc này. Đó phải là những thế hệ con người Việt Nam. Những thế hệ này là chủ nhân đất nước trong hai, ba thập kỷ tới, chính là lớp lớp những trẻ em đang cắp sách tới trường hôm nay.

Vì vậy, mỗi ngày, mỗi giờ, mỗi gia đình, nhà trường và toàn xã hội cần chung tay chăm lo cho giáo dục. Đây là sự chuẩn bị tích cực, có trách nhiệm đối với tương lai dân tộc. Chúng ta chuẩn bị một cách chủ động để thế hệ trẻ có căn cước văn hóa, bản lĩnh người Việt Nam. Thế hệ này phải biết kế thừa những di sản quý báu của cha ông mình, biết mở rộng tiếp thu thành tựu tinh hoa của nhân loại nhưng biết làm người Việt Nam chân chính trong thế giới toàn cầu hóa. Đấy là sứ mệnh của chúng ta.

Giáo sư kỳ vọng thế hệ trẻ Việt Nam sẽ đóng góp như thế nào vào việc hiện thực hóa các mục tiêu mà Đại hội XIV của Đảng sẽ đề ra?

Là một nhà giáo, tôi có nhiều điều kiện tiếp xúc với học trò là những người trẻ tuổi. Tôi biết họ là những người rất giàu khát vọng, biết cả những khó khăn họ đang phải đương đầu khác với thế hệ cha ông từng đương đầu trong chiến tranh, thời kỳ bao cấp hay trong thời kỳ đầu của đổi mới.

Thế hệ trẻ Việt Nam đang tự mình tích cực chuẩn bị tốt nhất để bước vào tương lai. Họ sẵn sàng đối thoại chân thành, bình đẳng, cạnh tranh, sòng phẳng với người đồng trang lứa ở các quốc gia, dân tộc khác. Họ rộng mở chung tay cùng toàn nhân loại giữ gìn hòa bình nhưng họ cũng sẵn sàng hy sinh, cống hiến cho lý tưởng cao cả. Bên cạnh đó, họ còn rất giỏi trong việc chăm lo cho đời sống hàng ngày. Chúng ta hãy đặt niềm tin vào họ, giúp họ bước vào tương lai một cách bền vững nhất, tự tin nhất.

Trân trọng cảm ơn Giáo sư!

Lê Vân/Báo Tin tức và Dân tộc