Đài Loan phát lệnh bắt giữ CEO OnePlus người Trung Quốc

CEO OnePlus là Pete Lau

Theo Bloomberg, các công tố viên tại đảo Đài Loan (TQ) vừa chính thức phát lệnh bắt giữ Pete Lau (Lưu Tác Hổ), nhà đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành của hãng điện thoại danh tiếng OnePlus.

Động thái cứng rắn này không chỉ nhắm vào cá nhân một vị lãnh đạo doanh nghiệp, mà là đòn cảnh cáo đanh thép nhất từ trước đến nay của hòn đảo này nhằm ngăn chặn làn sóng "chảy máu chất xám" sang bên kia eo biển.

Với cáo buộc tuyển dụng trái phép hàng chục kỹ sư trình độ cao, vụ việc của OnePlus đang phơi bày những góc khuất trong cuộc chiến ngầm giành giật nhân tài công nghệ, nơi mà ranh giới giữa tuyển dụng nhân sự và xâm phạm an ninh trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Cáo buộc tuyển dụng "chui" và cú sốc đối với thương hiệu toàn cầu

Vụ việc bắt đầu thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế khi Văn phòng Công tố quận Sĩ Lâm (Shilin), Đài Bắc, công bố bản cáo trạng gây chấn động. Theo đó, một lệnh bắt giữ đã được ban hành đối với Pete Lau, cùng với việc khởi tố hai công dân Đài Loan từng làm việc dưới quyền ông. Cáo buộc trọng tâm nằm ở việc OnePlus, một thương hiệu điện thoại thông minh từng làm mưa làm gió trên thị trường quốc tế nhờ hệ điều hành Android tùy biến mượt mà, đã thực hiện hành vi tuyển dụng trái phép hơn 70 kỹ sư tại Đài Loan.

Con số 70 kỹ sư này thoạt nghe có vẻ không lớn so với quy mô của một tập đoàn, nhưng trong lĩnh vực công nghệ cao, đây là một lực lượng R&D (nghiên cứu và phát triển) nòng cốt, đủ sức vận hành cả một dự án quan trọng hoặc sao chép những quy trình kỹ thuật then chốt.

Pete Lau không phải là một cái tên xa lạ. Ông là một trong những doanh nhân công nghệ nổi tiếng và được kính trọng bậc nhất tại Trung Quốc, người đã xây dựng OnePlus từ con số không trở thành một đối thủ đáng gờm trên bản đồ smartphone thế giới nhờ triết lý ám ảnh về chất lượng sản phẩm.

Hiện tại, OnePlus đã sáp nhập và trở thành thương hiệu con của Oppo, một trong những gã khổng lồ điện thoại thông minh hàng đầu Trung Quốc. Việc một nhân vật tầm cỡ như vậy bị phát lệnh bắt giữ cho thấy quyết tâm sắt đá của chính quyền Đài Loan trong việc xử lý các vi phạm, bất kể đối tượng là ai hay tập đoàn đứng sau lớn mạnh đến mức nào.

Cơ sở pháp lý cho hành động này dựa trên "Luật điều chỉnh quan hệ giữa người dân khu vực Đài Loan và khu vực Đại lục". Theo quy định hiện hành, Đài Loan nghiêm cấm các công ty Trung Quốc thiết lập hoạt động kinh doanh hoặc tuyển dụng nhân sự tại địa phương nếu không có sự phê duyệt chính thức từ Đài Bắc. Đây là một rào cản pháp lý được dựng lên để kiểm soát dòng chảy công nghệ.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều công ty công nghệ Trung Quốc đã tìm cách lách luật bằng những chiêu thức tinh vi. Họ thường không xuất hiện dưới danh nghĩa trực tiếp mà núp bóng các công ty nước ngoài hoặc các doanh nghiệp địa phương trá hình để tiếp cận nguồn nhân lực. Dù Pete Lau và OnePlus chưa đưa ra bình luận chính thức, nhưng vụ việc này chắc chắn sẽ tạo ra một vết gợn lớn trong hồ sơ pháp lý của hãng và làm phức tạp thêm hoạt động của các công ty công nghệ Trung Quốc muốn khai thác tài nguyên con người tại hòn đảo này.

Cuộc săn lùng nhân tài và lá chắn "bán dẫn" trước nguy cơ an ninh

Sâu xa hơn câu chuyện pháp lý của một cá nhân, vụ việc OnePlus là lát cắt điển hình cho cuộc chiến giành giật nhân tài đang diễn ra âm thầm nhưng khốc liệt. Đài Loan từ lâu đã trở thành "mỏ vàng" nhân sự mà các công ty Trung Quốc khao khát khai thác. Lý do rất dễ hiểu: hòn đảo này sở hữu đội ngũ kỹ sư công nghệ và bán dẫn thuộc hàng xuất sắc nhất thế giới, được đào tạo bài bản và có kinh nghiệm làm việc trong những chuỗi cung ứng tiên tiến nhất. Hơn nữa, sự tương đồng về ngôn ngữ và văn hóa khiến việc tuyển dụng và hòa nhập trở nên dễ dàng hơn nhiều so với việc thuê chuyên gia từ phương Tây.

Tuy nhiên, đối với giới chức Đài Loan, đây không chỉ là vấn đề kinh tế hay thị trường lao động, mà là vấn đề sống còn về an ninh. Giới chức Đài Loan lo ngại rằng việc các kỹ sư mang theo kiến thức, kinh nghiệm và bí mật công nghệ sang làm việc cho các đối thủ Trung Quốc sẽ làm suy yếu lợi thế cạnh tranh cốt lõi của hòn đảo, đặc biệt là trong lĩnh vực bán dẫn – tấm khiên bảo vệ kinh tế quan trọng nhất của họ. Việc tuyển dụng từ các lĩnh vực nhạy cảm này được xem là hành vi có thể gây nguy hại đến sự an toàn và vị thế chiến lược của Đài Loan trên trường quốc tế.

Chính vì mối lo ngại này, Cục Điều tra Đài Loan đã mạnh tay siết chặt quản lý trong những năm gần đây. Thống kê cho thấy kể từ khi thành lập lực lượng đặc nhiệm chuyên trách vào năm 2020, cơ quan này đã mở hơn 100 cuộc điều tra nhắm vào các công ty Trung Quốc có hành vi tuyển dụng bất hợp pháp.

Điển hình như năm ngoái, một chiến dịch quy mô lớn đã được thực hiện với việc đột kích đồng loạt vào 34 địa điểm, nhắm vào 11 công ty công nghệ Trung Quốc. Trong số đó có cả những cái tên sừng sỏ như SMIC (Semiconductor Manufacturing International Corp) – nhà sản xuất chip lớn nhất Trung Quốc. Cục Điều tra cáo buộc SMIC đã thiết lập một chi nhánh tại Đài Loan nhưng ngụy trang dưới vỏ bọc của một thực thể đăng ký tại đảo Samoa nhằm qua mặt cơ quan chức năng để tuyển mộ nhân tài địa phương.

Vụ việc của OnePlus và trước đó là SMIC cho thấy một mô hình hoạt động chung: các công ty công nghệ Trung Quốc đang khát nhân lực đến mức sẵn sàng đi đường vòng để tiếp cận nguồn chất xám tại Đài Loan. Ngược lại, lệnh bắt giữ Pete Lau là thông điệp đanh thép rằng thời kỳ "mở cửa ngầm" đã chấm dứt.

Đài Loan đang xây dựng một bức tường pháp lý kiên cố để bảo vệ tài sản quý giá nhất của mình – con người. Cuộc đối đầu này dự báo sẽ còn kéo dài và phức tạp, khi nhu cầu phát triển công nghệ tự chủ của Trung Quốc ngày càng cao, trong khi Đài Loan ngày càng cảnh giác trước nguy cơ bị "rút ruột" về công nghệ.

Bùi Tú