Đại sứ Italy: Chuyến thăm của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn mang thông điệp về cam kết chính trị ở cấp cao nhất

Nhận lời mời của Chủ tịch Liên minh Nghị viện thế giới (IPU) Tulia Ackson, Tổng Thư ký IPU Martin Chungong, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ tham dự IPU-152 tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, tiến hành một số hoạt động song phương tại Thổ Nhĩ Kỳ và thăm chính thức Italy từ ngày 11-17/4.

Nhân dịp này, Đại sứ Italy tại Việt Nam Marco Della Seta đã trả lời phỏng vấn Báo Thế giới và Việt Nam về ý nghĩa đối với chuyến công tác của người đứng đầu Quốc hội Việt Nam cũng như những điểm sáng trong quan hệ hai nước.

Thưa Đại sứ, Italy luôn xem Việt Nam là đối tác ưu tiên tại Đông Nam Á. Theo ông, chuyến thăm chính thức lần này của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn sẽ đóng góp như thế nào vào việc làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác chiến lược giữa hai nước, đặc biệt trong lĩnh vực hợp tác nghị viện?

Chuyến thăm Italy của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam mang ý nghĩa hết sức quan trọng. Đây là thông điệp rõ ràng về cam kết chính trị ở cấp cao nhất, đồng thời thể hiện sự coi trọng của cả hai nước đối với việc tiếp tục củng cố và phát triển quan hệ Đối tác chiến lược.

Thời điểm chuyến thăm cũng mang nhiều ý nghĩa đặc biệt, diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng, sau những điều chỉnh về thể chế gần đây nhằm củng cố các vị trí chủ chốt trong hệ thống chính trị.

Đồng thời, chuyến thăm diễn ra ngay sau kỳ họp đầu tiên của Quốc hội khóa mới sau Đại hội Đảng lần thứ XIV - giai đoạn then chốt để định hình định hướng chính trị, kinh tế và lập pháp của Việt Nam trong thời gian tới.

Việc Chủ tịch Trần Thanh Mẫn lựa chọn Italy là điểm đến đầu tiên sau khi tái đắc cử được phía Rome đánh giá rất cao, thể hiện rõ sự ưu tiên mà cả hai bên dành cho quan hệ song phương.

Trong hơn 13 năm kể từ khi thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược (2013-2026), quan hệ giữa hai nước đã có bước phát triển mạnh mẽ. Từ một khuôn khổ đối thoại mang tính định hướng, quan hệ này đã phát triển thành một mối quan hệ đối tác toàn diện, năng động.

Tiến trình đó được thúc đẩy thông qua các Kế hoạch hành động, các cuộc Tham vấn Chính trị thường xuyên và các kỳ họp hằng năm của Ủy ban Hỗn hợp về kinh tế. Hiện nay, hợp tác giữa hai nước trải rộng trên nhiều lĩnh vực như công nghiệp công nghệ cao, phát triển bền vững, giao lưu văn hóa và khoa học.

Trên nền tảng đó, chuyến thăm của Chủ tịch Quốc hội mở ra cơ hội quan trọng để thúc đẩy hơn nữa hợp tác giữa cơ quan lập pháp hai nước. Hợp tác nghị viện có vai trò thiết yếu trong việc duy trì sự ổn định và bền vững của quan hệ song phương.

Các cơ quan lập pháp cũng giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng khuôn khổ pháp lý cho hợp tác trong các lĩnh vực then chốt như thương mại, đầu tư, năng lượng, quốc phòng và an ninh.

Khi Italy và Việt Nam ngày càng gắn kết chặt chẽ, việc tăng cường hợp tác ở cấp nghị viện là hết sức cần thiết để bảo đảm hệ thống của hai bên phát triển hài hòa, bổ trợ lẫn nhau. Vì vậy, chuyến thăm lần này là một bước tiến quan trọng trong việc làm sâu sắc thêm hợp tác trên kênh nghị viện.

Italy có hệ thống nghị viện lâu đời và giàu kinh nghiệm. Đại sứ đánh giá như thế nào về vai trò của cơ quan lập pháp hai nước trong việc giám sát và thúc đẩy thực thi các hiệp định lớn như Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-EU (EVFTA), đặc biệt là việc thúc đẩy phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ đầu tư (EVIPA)? Đồng thời, kênh nghị viện có thể đóng vai trò như thế nào trong việc kết nối các địa phương của hai nước?

Hệ thống nghị viện của Italy, được hình thành và phát triển qua lịch sử lâu dài, tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong đời sống chính trị quốc gia, tương tự như vai trò của Quốc hội tại Việt Nam.

Mặc dù Italy theo mô hình lưỡng viện, phản ánh cả lực lượng chính trị (political forces) và đại diện lãnh thổ (territorial representation), trong khi Việt Nam theo mô hình một viện, đại diện cho ý chí chung của nhân dân, song cả hai cơ quan lập pháp đều giữ vai trò thiết yếu trong việc định hình các ưu tiên quốc gia và đáp ứng nhu cầu của xã hội.

Trong lĩnh vực đối ngoại, nghị viện có trách nhiệm đặc biệt quan trọng, bởi đây là cơ quan phê chuẩn các điều ước quốc tế, qua đó tạo hiệu lực pháp lý trong nước cho các thỏa thuận giữa các quốc gia.

Đối với một quốc gia thành viên Liên minh châu Âu (EU) như Italy, trách nhiệm này còn bao gồm các hiệp định giữa EU và Việt Nam, trong đó có EVFTA. Trong khuôn khổ này, Quốc hội Việt Nam có thẩm quyền ban hành và điều chỉnh các quy định pháp luật cần thiết để thực hiện các cam kết đã ký kết, bao gồm các lĩnh vực như thuế và tiêu chuẩn.

Đối với EVIPA, Italy đã hoàn tất phê chuẩn vào tháng 7/2023, thể hiện sự coi trọng Việt Nam như một đối tác chiến lược trong khu vực. Hiệp định hiện vẫn cần được một số quốc gia thành viên EU khác phê chuẩn. Tuy nhiên, khi có hiệu lực đầy đủ, EVIPA sẽ tạo ra một khuôn khổ pháp lý ổn định, minh bạch, qua đó thúc đẩy mạnh mẽ hơn dòng vốn đầu tư song phương.

Bên cạnh chức năng lập pháp, nghị viện còn có thể là cầu nối hiệu quả thúc đẩy hợp tác giữa các vùng, tỉnh và chính quyền địa phương. Thông qua các hoạt động trao đổi nghị sĩ, nhóm nghị sĩ hữu nghị và đối thoại thể chế, nghị viện có thể hỗ trợ kết nối, mở rộng hợp tác ở cấp địa phương, từ đó góp phần làm phong phú và tăng tính bền vững cho quan hệ song phương.

Việt Nam đang nỗ lực thực hiện các cam kết về biến đổi khí hậu, đặc biệt là mục tiêu phát thải ròng bằng 0. Italy có thể hỗ trợ Việt Nam như thế nào thông qua các gói hợp tác về công nghệ xanh, nông nghiệp thông minh và quản lý đô thị trong chuyến thăm lần này, thưa ông?

Trước hết, tôi xin bày tỏ sự đánh giá cao đối với cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong việc ứng phó với biến đổi khí hậu và đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Trong số các nền kinh tế tăng trưởng nhanh, Việt Nam nổi bật với cách tiếp cận mang tầm nhìn dài hạn, kết hợp giữa phát triển nhanh và chú trọng ngày càng lớn đến tính bền vững.

Tuy nhiên, để đạt được những mục tiêu đầy tham vọng này, cần có sự hợp tác quốc tế bền bỉ cũng như tiếp cận các công nghệ tiên tiến, nguồn lực tài chính và tri thức chuyên môn.

Trong bối cảnh đó, Italy sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ xanh và chuyển dịch năng lượng. Italy hiện đang tham gia tích cực vào khuôn khổ Đối tác chuyển dịch năng lượng công bằng (JETP) với cam kết đóng góp 500 triệu Euro.

Một ví dụ cụ thể là dự án thủy điện tích năng Bác Ái, trong đó Italy tham gia hỗ trợ tài chính đáng kể. Ngân hàng Cassa Depositi e Prestiti của Italy đang đóng góp 80 triệu Euro, góp phần tăng cường khả năng chống chịu của hệ thống năng lượng Việt Nam.

Italy cũng có thể hỗ trợ hiệu quả trong lĩnh vực nông nghiệp thông minh, với thế mạnh về canh tác chính xác, quản lý nước hiệu quả và các giải pháp nông nghiệp bền vững, nhằm nâng cao năng suất đồng thời giảm thiểu tác động môi trường và nâng cao chất lượng chuỗi giá trị.

Ngoài ra, quản lý và tái thiết đô thị là một trụ cột hợp tác quan trọng khác. Italy có nhiều kinh nghiệm trong quy hoạch đô thị bền vững và phát triển đô thị thông minh. Đáng chú ý, Ngày thiết kế Italy tại Việt Nam gần đây đã tập trung vào chủ đề tái thiết đô thị, nhấn mạnh các cách tiếp cận tích hợp giữa phát triển bền vững, bao trùm xã hội và phát huy giá trị văn hóa.

Văn hóa luôn là điểm sáng trong quan hệ Việt Nam-Italy. Đại sứ kỳ vọng gì về các hoạt động giao lưu văn hóa và giáo dục sẽ được thúc đẩy trong dịp thăm cấp cao này?

Italy nổi tiếng toàn cầu với di sản văn hóa đặc sắc và cách thức hiệu quả trong việc phát huy giá trị này như một nguồn sức mạnh mềm. Với nền văn hiến lâu đời và phong phú, Việt Nam cũng có nhiều điều kiện thuận lợi để khai thác các nguồn lực tương tự nhằm nâng cao vị thế văn hóa trên trường quốc tế. Đây chính là nền tảng vững chắc để hai nước tiếp tục làm sâu sắc hơn quan hệ thông qua giao lưu văn hóa và giáo dục.

Trong khuôn khổ chuyến thăm, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự kiến thăm Rome và Milan — hai thành phố mang tính biểu tượng không chỉ của Italy mà còn của văn hóa thế giới.

Rome, với bề dày lịch sử và di sản nghệ thuật đặc sắc, là một trong những trung tâm văn hóa hàng đầu toàn cầu. Trong khi đó, Milan đại diện cho một diện mạo năng động hơn, là trung tâm của thiết kế, đổi mới sáng tạo, nghệ thuật opera và giáo dục đại học, với tầm nhìn quốc tế và định hướng tương lai rõ nét.

Tôi tin rằng thông qua các hoạt động tiếp xúc trực tiếp với các cơ quan và đối tác văn hóa của Italy, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn sẽ có cái nhìn toàn diện và sinh động về sự phong phú, đa dạng của đời sống văn hóa Italy. Điều này cũng góp phần khẳng định vai trò của văn hóa như một động lực chiến lược trong quan hệ quốc tế, giúp tăng cường đối thoại và hiểu biết lẫn nhau.

Đồng thời, chuyến thăm cũng mở ra cơ hội quan trọng để củng cố và mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực giáo dục, nghiên cứu khoa học và nghệ thuật, cũng như thúc đẩy các sáng kiến mới nhằm tăng cường giao lưu nhân dân, hướng tới xây dựng một quan hệ hợp tác văn hóa ngày càng bài bản, bền vững giữa hai nước.