Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki: Tạo động lực mới cho quan hệ Việt Nam-Nhật Bản

Trao đổi với báo chí trước chuyến thăm, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki nhấn mạnh ý nghĩa của chuyến thăm Nhật Bản đầu tiên của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam sau 11 năm, kể từ chuyến thăm của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng năm 2015. Việc chuyến thăm Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được thực hiện ngay trong năm đầu tiên của nhiệm kỳ thể hiện sự coi trọng của Đảng, Nhà nước Việt Nam đối với quan hệ với Nhật Bản.

 Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki tại cuộc gặp gỡ báo chí.

Tiếp nối chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae vào tháng 5 năm nay, chuyến thăm cấp cao lần này tạo cơ hội để hai nước cụ thể hóa những nhận thức chung, thúc đẩy hợp tác sâu rộng hơn. Phía Nhật Bản đặt kỳ vọng vào 3 trọng tâm: Phối hợp đóng góp cho hòa bình, ổn định khu vực; tăng cường an ninh kinh tế, khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng và đổi mới sáng tạo; thúc đẩy giao lưu nhân dân, hợp tác địa phương.

Trong đó, giao lưu nhân dân tiếp tục là nền tảng quan trọng của quan hệ song phương. Đại sứ tin tưởng mục tiêu 2 triệu lượt người đi lại hai chiều có thể đạt trước năm 2030. Các đường bay mới, hợp tác địa phương và giao lưu văn hóa được kỳ vọng tăng thêm sự gắn kết, hướng tới kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 2028.

Cụ thể hóa hợp tác trong những lĩnh vực mới

Theo Đại sứ Ito Naoki, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, khoáng sản quan trọng và an ninh năng lượng là những lĩnh vực hai bên đã xác nhận thúc đẩy hợp tác. Yêu cầu đặt ra trong chuyến thăm lần này là chuyển các trao đổi trước đó thành kết quả cụ thể, trong đó đào tạo nhân lực chất lượng cao giữ vị trí quan trọng.

Trong lĩnh vực bán dẫn, các trường đại học hai nước đang triển khai 5 đề tài nghiên cứu chung. Dự kiến, thêm 6 đề tài được lựa chọn sẽ được công bố trong khuôn khổ chuyến thăm, hướng tới mục tiêu tiếp nhận 250 nghiên cứu sinh Việt Nam tại Nhật Bản thông qua chương trình NEXUS. Với đề xuất đào tạo 100 tiến sĩ AI của Việt Nam, Nhật Bản đang nghiên cứu khả năng mở rộng hợp tác trong chương trình này.

Thông qua Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA), phía Nhật Bản cũng dự kiến hỗ trợ Việt Nam thực thi chính sách, biện pháp về AI. Tại Trường Đại học Việt-Nhật, hiện có 200 sinh viên theo học ngành bán dẫn. Hai bên mong muốn tiếp tục hoàn thiện điều kiện học tập, nghiên cứu, gắn đào tạo với đổi mới sáng tạo và nhu cầu thực tiễn.

Phía Nhật Bản hoan nghênh định hướng thu hút đầu tư chất lượng cao gắn với đào tạo nhân lực, chuyển giao công nghệ và nghiên cứu phát triển của Việt Nam, đồng thời mong muốn có các chính sách ưu đãi thiết thực.

Theo khảo sát của Tổ chức Xúc tiến thương mại Nhật Bản (JETRO), khoảng 50% doanh nghiệp Nhật Bản có ý định mở rộng đầu tư tại Việt Nam trong 1 đến 2 năm tới. Cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng vì thế đang mở ra, song đòi hỏi doanh nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực công nghệ, chất lượng sản phẩm và quản lý.

Đà tăng trưởng thương mại, đầu tư đang tạo nền tảng cho các hướng hợp tác mới giữa hai nước. Trong 9 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại song phương đạt 43,7 tỷ USD, tăng 15,4% so với cùng kỳ năm trước. Trên cơ sở mức tăng gấp 1,8 lần trong 10 năm qua, Đại sứ dự báo thương mại hai nước có thể vượt 75 tỷ USD vào năm 2030.

Về nông sản, Đại sứ Ito Naoki cho biết, sắp tới, Nhật Bản sẽ mở cửa cho bưởi Việt Nam và Việt Nam mở cửa cho nho Nhật Bản. Nhật Bản cũng mong muốn xuất khẩu thêm rượu Sake, thịt bò Wagyu sang Việt Nam. Ngoài ra, các doanh nghiệp Nhật Bản đang tăng cường đầu tư vào sản xuất vật liệu bán dẫn, phim phân cực màn hình tại Việt Nam, từ đó sẽ tăng nhập khẩu linh kiện liên quan từ Nhật Bản, giúp thương mại hai chiều tiếp tục mở rộng.

Cùng đóng góp cho hòa bình, ổn định

Trong bối cảnh quốc tế diễn biến phức tạp, Đại sứ nhấn mạnh tầm quan trọng của luật pháp quốc tế và nguyên tắc thượng tôn pháp luật. Nhật Bản mong muốn phối hợp chặt chẽ với Việt Nam, chủ động đóng góp vào môi trường hòa bình, ổn định của khu vực. Trong chuyến thăm Nhật Bản lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Nhật Bản mong muốn hai nước sẽ tiếp tục tăng cường hơn nữa hợp tác trong lĩnh vực này.

Đại sứ Ito Naoki khẳng định, hợp tác quốc phòng Việt Nam-Nhật Bản tiếp tục có những bước tiến triển. Trong cuộc gặp song phương ngày 28-10 tại Philippines mới đây, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng hai nước nhất trí tăng cường hợp tác về chuyển giao thiết bị, công nghiệp quốc phòng, thúc đẩy cùng phát triển và sản xuất. Chính phủ và doanh nghiệp Nhật Bản dự kiến sẽ tham gia tích cực vào Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam vào tháng 12 tới.

Điều đó cũng thể hiện quyết tâm và cam kết của Nhật Bản luôn sẵn sàng ủng hộ Việt Nam phát huy vai trò ngày càng chủ động và tích cực hơn trong việc đóng góp vào hòa bình, ổn định và tăng trưởng bền vững của khu vực cũng như trong cộng đồng quốc tế. 

Đánh giá cao vai trò ngày càng tăng của Việt Nam tại các cơ chế đa phương, Đại sứ Ito Naoki khẳng định Nhật Bản sẽ hợp tác, hỗ trợ Việt Nam tổ chức thành công APEC 2027.